Strzebowiska

Strzebowiska
wieś
Ilustracja
Bacówka nad Strzebowiskami
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

leski

Gmina

Cisna

Liczba ludności (2021)

104[1][2]

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

38-607[3]

Tablice rejestracyjne

RLS

SIMC

0347910[4]

Położenie na mapie gminy Cisna
Mapa konturowa gminy Cisna, w centrum znajduje się punkt z opisem „Strzebowiska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Strzebowiska”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Strzebowiska”
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa konturowa powiatu leskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Strzebowiska”
Ziemia49°10′52″N 22°23′55″E/49,181111 22,398611[5]

Strzebowiska – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna[4][6]. Ma status sołectwa[7]. Do 1967 – Strubowiska.

Historia

Wieś prawa wołoskiego Strubowiska w latach 1551–1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[8].

Poprzednie nazwy: Zruboviszcze 1567; Strubowiszcze 1589; Strubowiszcza 1745; Strubowisko 1855; Strubowiska 1890–1967[9]. Wieś lokowana była na prawie wołoskim, należała do XVIII wieku do rodu Balów[10]. W 1932 przedstawiciele rodziny Borek-Prek ze Lwowa (zapisywanej także Borck Prek), Lucja, Klementyna i Ksawery ze Lwowa, objęli wieś we własność; od 1938 do 1938 właścicielem był Lucjan Borek-Prek, zamieszkujący w pobliskiej Kalnicy[11][12]. Podobnie nabyli oni wieś Smerek[13].

W 1880 roku wieś liczyła 36 domów i 250 mieszkańców, w tym 231 wyznania greckokatolickiego i 19 Żydów[14]. W 1921 roku było 53 domy i 278 mieszkańców, a w 1938 roku 330 mieszkańców wyznania greckokatolickiego[15]. Zabudowa wsi rozciągała się wzdłuż drogi wiejskiej odchodzącej na południe prostopadle od głównego traktu łączącego Strubowiska z sąsiednimi wsiami Przysłupem i Kalnicą[16]. Po 1960 roku wieś została ponownie zasiedlona i powstało kilkanaście nowych domów[17]. W 1995 roku wieś liczyła 14 domów i 51 mieszkańców[15].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Północnym krańcami wsi przebiega droga wojewódzka nr 897. W latach 1900–1904 południowym skrajem Strubowisk poprowadzono prywatny odcinek kolei wąskotorowej z Majdanu do Kalnicy. Z powodu wąskiej doliny potoku Bystrego, tory tworzyły ostry zakręt w miejscu nazwanym Szpickiery (od niem. spietz Kehre – ostry zakręt), gdzie po 1914 roku zbudowano leśniczówkę[18].

We wsi istniała cerkiew filialna pw. Narodzenia NMP zbudowana w 1843 roku, zniszczona po 1945 roku[19].

Walki z UPA

21 marca 1945 miała miejsce bitwa kwaterującej we wsi sotni (kompanii) UPA pod dowództwem „Wesełego” z dwoma sowieckimi batalionami NKWD wspomaganymi przez oddział Wojska Polskiego i milicję z Cisnej[15]. Część partyzantów była chorych na tyfus – ok. 70 było zdrowych[15]. Po kilku godzinach walki partyzanci wycofali się, a wojsko spacyfikowało wieś. Większość domów została spalona. W walkach zginęło 13 lub 15 upowców i kilku żołnierzy[15]. Większość mieszkańców wsi uciekła, lecz z pozostałych zabito 17 osób, w tym dzieci (według innych relacji, ogółem liczba zabitych wraz z partyzantami wyniosła 84)[15]. Było to jedno z najpoważniejszych starć z UPA na terenie Bieszczadów[20]. Mieszkańcy później powrócili do wsi i mieszkali w szałasach lub zaczęli odbudowywać domy. Większość mieszkańców Strzebowisk w 1946 została pod przymusem wywieziona na Ukrainę. Pozostałe 30 osób (w tym dwie rodziny cygańskie) wysiedlono w kwietniu-maju 1947 roku na Pomorze Zachodnie w ramach akcji „Wisła”[15]. Po deportacji nikt nie pozostał[15].

Przypisy

  1. ↑ Wieś Strzebowiska w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-12-03], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-12-03].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1213 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 132300.
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ BIP gminy, sołtysi
  8. ↑ Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  9. ↑ Strubowiska (Strubovishche). (Currently Strzebowiska. Owners of the Village. warholic.tripod.com. [dostęp 2014-11-16]. (ang.).
  10. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 365.
  11. ↑ Historia Strzebowisk. strzebowiska.pl. [dostęp 2014-11-16].
  12. ↑ Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk. twojebieszczady.net. [dostęp 2014-11-16].
  13. ↑ Smerek. warholic.tripod.com. [dostęp 2014-11-16]. (ang.).
  14. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 371.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 368-370.
  16. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. załącznik - mapa w skali 1:75 000..
  17. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 375.
  18. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 377.
  19. ↑ Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 373-375.
  20. ↑ Przewodnik „Bieszczady” wydany przez O.W. REWASZ

Bibliografia

  • Stanisław Kryciński (opr.): Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Część 2. Gmina Cisna. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 1996. ISBN 83-85531-07-6.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.