The Thaumaturge

The Thaumaturge – izometryczna, fabularna gra RPG o bogatej narracji, wyprodukowana przez polskie studio Fool’s Theory i wydana przez 11 bit studios^[1]. Gra działa w oparciu o technologię Unreal Engine 5^[2]. Akcja gry osadzona jest w 1905 roku w Warszawie, będącej pod panowaniem Imperium Rosyjskiego, gdzie realia historyczne przenikają się z elementami urban fantasy i słowiańskiego folkloru^[3]. Gracz wciela się w postać Wiktora Szulskiego, tytułowego taumaturga, który po latach wygnania powraca do stolicy, aby rozwikłać zagadkę śmierci ojca oraz okiełznać ezoteryczne byty zwane salutorami, wykorzystując je do manipulowania ludźmi i walki^[4].

Gra została wydana 4 marca 2024 roku na platformy Microsoft Windows, PlayStation 5 oraz Xbox Series X/S^[2].

Akcja gry The Thaumaturge osadzona jest w 1905 roku w Warszawie, znajdującej się pod panowaniem Imperium Rosyjskiego. Przedstawione uniwersum to wizja alternatywnej historii łącząca realia epoki z elementami urban fantasy, w której obok ludzi egzystują ezoteryczne istoty zwane salutorami – byty inspirowane folklorem i legendami, m.in. słowiańskimi oraz żydowskimi^[1]. Miasto ukazane jest jako kulturowy tygiel targany niepokojami społecznymi, zamieszkiwany przez polskie mieszczaństwo, żydowskich kupców oraz rosyjskich żołnierzy i urzędników caratu^[2].

Historia rozpoczyna się na Zakaukaziu, gdzie główny bohater, Wiktor Szulski, poszukuje ratunku dla swojego zdrowia psychicznego i fizycznego^[5]. Wiktor jest taumaturgiem – osobą obdarzoną rzadkim darem dostrzegania i okiełznywania salutorów, co pozwala mu manipulować ludźmi oraz wykorzystywać moce demonów w walce^[2][6]. Po spotkaniu z Grigorijem Rasputinem, który pomaga mu zapanować nad jego mocami, bohater po latach wygnania i podróży powraca do rodzinnej Warszawy^[7][8].

Głównym motorem napędowym fabuły jest zagadka nagłej i tajemniczej śmierci ojca Wiktora oraz kwestia rodzinnego spadku w postaci tajemniczego grymuaru. Wiktor, zmagając się z własną skazą Dumy, musi stawić czoła przeszłości oraz uwikłać się w skomplikowaną sieć intryg politycznych i kryminalnych. Podczas śledztwa bohater wykorzystuje swoje nadprzyrodzone zdolności percepcji, aby odkrywać sekrety ukryte w przedmiotach i ludzkich emocjach, poznając prawdę o motywach napotkanych osób^[1].

W toku wydarzeń gracz wchodzi w interakcje z różnorodnymi postaciami, w tym z autentycznymi osobami historycznymi, takimi jak car Mikołaj II czy wspomniany Rasputin, a także z fikcyjnymi bohaterami reprezentującymi warszawski półświatek i elity. Istotnym elementem świata przedstawionego jest relacja taumaturgów z ich skazami (takimi jak pycha czy gniew), które przyciągają niebezpieczne salutory^[2].

Narracja gry kładzie nacisk na moralnie niejednoznaczne wybory, które mają wpływ na przebieg historii oraz jej zakończenie^[1]. Decyzje podejmowane przez gracza kształtują losy Wiktora oraz wpływają na to, w jaki sposób poradzi on sobie z trawiącymi go i miasto problemami^[2].

The Thaumaturge jest izometryczną grą RPG, kładącą silny nacisk na narrację oraz mechaniki detektywistyczne, łączącą cechy gry przygodowej z taktyczną walką. Rozgrywka koncentruje się na eksploracji pieczołowicie odwzorowanych dzielnic Warszawy z 1905 roku, prowadzeniu rozmów z postaciami niezależnymi oraz rozwiązywaniu śledztw poprzez wyszukiwanie poszlak i wyciąganie wniosków z emocjonalnych śladów ukrytych w przedmiotach^[1]. Mechanika ta, oparta na percepcji, pozwala odkrywać sekrety mieszkańców i popychać fabułę do przodu, często wymagając od gracza łączenia faktów bez prowadzenia „za rękę”^[9].

Gracz kieruje Wiktorem Szulskim, który w bezpośrednich starciach korzysta z konwencjonalnych środków (jak pięści czy rewolwer), jednak kluczowym elementem jest taktyczny system walki turowej oparty na zarządzaniu osią czasu^[1]. System ten pozwala graczowi przewidywać ataki wrogów i manipulować kolejnością tur, wybierając między atakami szybkimi a wolniejszymi, lecz potężniejszymi^[4]. Istotną rolę odgrywa mechanika „skupienia” przeciwnika – jego przełamanie wprowadza wroga w stan podatności na silniejsze ciosy. Starcia nie wymagają refleksu, lecz strategicznego planowania i doboru odpowiednich działań^[9].

Fundamentalnym elementem rozgrywki są salutory, ezoteryczne byty inspirowane folklorem (m.in. słowiańskim), które gracz musi poskromić i przyłączyć do swojej kolekcji; mechanika ta jest przyrównywana do znanej z serii Pokémon^[1][9]. Pozwalają one na użycie unikalnych zdolności w walce – przykładowo Upyr leczy bohatera, Lelek przełamuje skupienie wroga, a Bukavac nakłada negatywne statusy^[10]. Dodatkowo gracz może wykorzystywać salutory poza walką do manipulowania innymi postaciami w dialogach, wpływając na ich umysły poprzez oddziaływanie na ich skazy charakteru^[1].

Postęp w grze wiąże się z rozwojem postaci poprzez drzewka umiejętności podzielone na cztery wymiary: Serce, Umysł, Czyn i Słowo. Inwestowanie punktów w te kategorie odblokowuje nie tylko nowe ulepszenia bojowe, lecz jest również niezbędne do odczytywania bardziej zaawansowanych tropów podczas śledztw oraz odblokowywania nowych opcji dialogowych^[7]. W grze nie występuje klasyczny ekwipunek wpływający na statystyki ani system handlu; ubiór pełni funkcję wyłącznie kosmetyczną^[9]. Unikalnym mechanizmem jest zarządzanie własną „skazą” bohatera (np. Dumą), której karmienie poprzez wybory dialogowe może otwierać nowe, często ryzykowne ścieżki fabularne^[1].

The Thaumaturge spotkał się z przeważnie pozytywnym, choć umiarkowanym przyjęciem krytyków, którzy docenili unikalny klimat i ambitną narrację, wytykając jednocześnie problemy techniczne. Grę określono mianem „nieoszlifowanego diamentu” oraz inteligentnego RPG w cieniu upadającego imperium, chwaląc intrygującą historię i system moralny^[11][12]. W recenzjach powszechnie podkreślano pieczołowite odwzorowanie Warszawy z 1905 roku, uznając miasto i jego historyczno-kulturowe tło za jeden z najsilniejszych punktów produkcji^[7].

Pozytywnie oceniono system walki turowej z wykorzystaniem salutorów, chwaląc taktyczne możliwości łączenia ataków bohatera i demonów^[9]. Doceniono również mechanikę śledztw opartą na percepcji i manipulacji skazami charakteru postaci niezależnych, co zdaniem recenzentów dodawało głębi narracji^[5][6]. Wyróżniano świetnie rozpisane postacie, wciągający scenariusz i liczne nawiązania do polskiej kultury^[5][8].

Krytyka dotyczyła w dużej mierze warstwy technicznej i wizualnej. Recenzenci zwracali uwagę na przestarzałą oprawę graficzną, sztywne animacje postaci oraz problemy z optymalizacją i doczytywaniem tekstur^[4][10]. Część krytyków wskazywała na powtarzalność rozgrywki i monotonię walk w późniejszych etapach gry, a także na iluzoryczność niektórych wyborów^[13].

Udźwiękowienie okazało się sprawą sporną. Podczas gdy zachodnie media chwaliły anglojęzyczny dubbing za autentycznie brzmiące akcenty, polscy recenzenci krytykowali brak rodzimej ścieżki dźwiękowej oraz nienaturalnie brzmiącą „angielszczyznę” w ustach warszawiaków^[4][5][7].

Według agregatora Metacritic gra uzyskała średnią ocen 74/100 punktów, opartą na 58 recenzjach krytyków^[14].