Tom i Jerry

Tom i Jerry
Tom & Jerry
	; Logo serialu
Gatunek	komedia
Kraj produkcji	Stany Zjednoczone
Oryginalny język	angielski
Twórcy	William Hanna; Joseph Barbera
Główne role	William Hanna
Liczba odcinków	165
Liczba serii	4
Nagrody	7 Oscarów
	Spis odcinków
	Produkcja
Produkcja	Fred Quimby; William Hanna; Joseph Barbera (seria I); William L. Snyder (seria II); Chuck Jones (seria III)
Reżyseria	William Hanna; Joseph Barbera (seria I); Gene Deitch (seria II); Chuck Jones (seria III)
Scenariusz	William Hanna; Joseph Barbera (seria I); Gene Deitch (seria II); Chuck Jones (seria III)
Muzyka	Scott Bradley (seria I); Štěpán Koníček (seria II); Eugene Poddany (seria III)
Wytwórnia	MGM Cartoon Studio; Rembrandt Films
Czas trwania odcinka	7–8 minut
	Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji	Stany Zjednoczone
Data premiery	10 lutego 1940
Lata emisji	1940–1967
Status	zakończony
Format obrazu	1,37:1 (1940–1954, 1961-1967); 2,55:1 (1954); 2,35:1 (1955–1957)
	Chronologia
Kontynuacja	Tom i Jerry (serial telewizyjny, 1975)
Powiązane	Nowe przygody Toma i Jerry’ego, Tom i Jerry Show

Tom i Jerry (ang. Tom & Jerry) – amerykański kinowy serial animowany stworzony przez Williama Hannę i Josepha Barberę opowiadający o konflikcie kota imieniem Tom i myszy imieniem Jerry. Większość odcinków przedstawia próby schwytania Jerry’ego przez Toma.

Bohaterowie

Główni

Tom – szaroniebieski, zarozumiały kot. Wszelkimi sposobami chce złapać Jerry’ego. Mimo że stara się ze wszystkich sił, rzadko mu się to udaje (i jedynie na krótki czas). Zawsze, gdy próbuje go złapać, wpada w problemy, lecz w ogóle się tym nie przejmuje. Czasami jednoczy siły z Jerrym, gdy im obu grozi niebezpieczeństwo. Czasami również – w wyniku wyrzutów sumienia – stara się go wyciągnąć z kłopotów. Z wyjątkiem ciągłych gonitw za Jerrym lubi spać, jeść i podrywać ładne kotki.
Jerry – mysz, która życie spędza na uciekaniu przed Tomem. Prawie zawsze udaje mu się uciec do dziury, a nigdy nie przydarza mu się nic złego. W każdym odcinku udaje mu się zrobić Tomowi na złość.

Historia

Era Hanny i Barbery (1940–1958)

Produkcja pochodzi z wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer i została wymyślona przez dwóch twórców: William Hanna i Joseph Barbera. Po odrzuceniu pomysłu na film o psie i lisie stworzyli postacie kota i myszy. Pierwszy odcinek nosił tytuł Eksmisja i miał premierę 10 lutego 1940 Tom miał mieć na imię Jasper i miał być wyliniały, a z kolei Jerry miał nosić imię Jinx^[1], miał być chudszy i nie tak sympatyczny jak potem. Krótkometrażowe filmy zostały docenione przez Akademię Filmową^[2]. W roku 1958 twórcy rozwiązali umowę z MGM^[3].

Era Gene Deitch (1961–1962)

W roku 1961 MGM podjął decyzję o nakręceniu nowych odcinków Toma i Jerry’ego. Tym razem reżyserem animacji był Gene Deitch, a producentem William L. Snyder^[4]. Animacja i muzyka była podobna do niektórych seriali animowanych z krajów byłego Bloku Wschodniego. Doszła też nowa postać, czyli Clint Clobber, gruby właściciel Toma. Przez dwa lata nakręcono 13 nowych filmów z bohaterami.

Era Chucka Jonesa (1963−1967)

Po wygaśnięciu kontraktu wytwórnia zwróciła się do amerykańskiego reżysera Chucka Jonesa, który pracował w Warner Bros. Był znany z takich kreskówek jak np. Struś Pędziwiatr i umieszczanego weń czarnego humoru. Jones posiadał też własne studio animacji, Sib Tower 12 Productions, ze swoim partnerem Lesem Goldmanem. Razem zrobili 34 odcinki, które nie cieszyły się taką popularnością jak produkcje Hanny i Barbery.

Odcinek specjalny (2001, 2005)

Ostatnie zrealizowane odcinki kreskówki zostały wyreżyserowane głównie przez jednego z dawnych twórców – Josepha Barberę (William Hanna zmarł w 2001 roku, w wieku 90 lat). Grafika była typowa dla współczesnych seriali animowanych.

Nagrody

Kreskówki, które otrzymały Oscary w kategorii najlepszy krótkometrażowy film animowany^[2]:

Mysz na wojnie (1943)
Mysie kłopoty (1944)
Proszę o ciszę (1945)
Koncert na cztery łapki (1946)
Mała sierotka (1948)
Dwaj myszkieterowie (1951)
Mysi Walec (1952)

Seriale animowane

Tom i Jerry (ang. Tom and Jerry, 1965–1972, kompilacja klasycznych kreskówek Hanny i Barbery)
Tom i Jerry (ang. The Tom and Jerry Show, 1975–1977)
Nowe przygody Toma i Jerry’ego (ang. The Tom and Jerry Comedy Show, 1979–1982)
Szczenięce lata Toma i Jerry’ego (ang. Tom & Jerry Kids Show, 1990–1994)
Całkiem nowe przygody Toma i Jerry’ego (ang. Tom & Jerry Tales, 2006–2008)
Tom i Jerry Show (ang. The Tom & Jerry Show, 2014–2021)
Tom i Jerry w Nowym Jorku (ang. Tom and Jerry in New York, 2021)

Filmy pełnometrażowe

Tom i Jerry: Wielka ucieczka (ang. Tom & Jerry: The Movie, 1992) – polska premiera: 15 maja 1993 (kino, pierwszy dubbing), 30 marca 1997 (telewizja, drugi dubbing), 28 czerwca 2002 (DVD, nowy dubbing)
Tom i Jerry: Magiczny pierścień (ang. Tom & Jerry: The Magic Ring, 2002) – polska premiera: 10 maja 2002
Tom i Jerry: Misja na Marsa (ang. Tom and Jerry Blast Off to Mars, 2005) – polska premiera: 13 maja 2005
Tom i Jerry: Szybcy i kudłaci (ang. Tom and Jerry: Fast and Furry, 2005) – polska premiera: 14 listopada 2005
Tom i Jerry: Piraci i kudłaci (ang. Tom and Jerry: Shiver Me Whiskers, 2006) – polska premiera: 6 listopada 2006
Tom i Jerry: Dziadek do orzechów (ang. Tom and Jerry: A Nutcracker Tale, 2007) – polska premiera: 16 listopada 2007
Tom i Jerry i Sherlock Holmes (ang. Tom and Jerry Meet Sherlock Holmes, 2010) – polska premiera: 27 sierpnia 2010
Tom i Jerry: Czarnoksiężnik z krainy Oz (ang. Tom and Jerry and the Wizard of Oz, 2011) – polska premiera: 16 września 2011
Tom i Jerry: Robin Hood i jego Księżna Mysz (ang. Tom and Jerry: Robin Hood and his Merry Mouse, 2012) – polska premiera: 5 października 2012
Tom i Jerry: Magiczna fasola (ang. Tom and Jerry’s Giant Adventure, 2013) – polska premiera: 8 listopada 2013
Tom i Jerry: Jak Uratować Smoka (ang. Tom and Jerry: The Lost Dragon, 2014) – premiera: 2014
Tom i Jerry: Superagenci (ang. Tom and Jerry: Spy Quest, 2015) – premiera: 2015
Tom i Jerry: Powrót do krainy Oz (ang. Tom and Jerry: Back to Oz, 2016) – polska premiera: 14 września 2016
Tom i Jerry: Willy Wonka i Fabryka Czekolady (ang. Tom and Jerry: Willy Wonka and the Chocolate Factory) – premiera: 2017
Tom i Jerry (ang. Tom & Jerry) [Film] – premiera: 2021
Tom i Jerry na Dzikim Zachodzie (ang. Tom and Jerry Cowboj Up!) – polska premiera: 2022 (na gazetach DVD od Galapagos Films)
Tom i Jerry: Kraina Bałwanków (ang. Tom and Jerry: Snowman's Land) – polska premiera: 2022 (na gazetach DVD od Galapagos Films)
Tom i Jerry: Zakazany kompas (ang. Tom and Jerry: The Forbidden Compass) – premiera: 2025

Przypisy

↑ William Hanna: A Cast of Friends. Da Capo Press, 2000, s. 39–46. ISBN 978-0-306-80917-0. (ang.).
1 2 Joseph Barbera [online], The Independent, 20 grudnia 2006 [dostęp 2026-08-15] (ang.).
↑ More than 20 things you'll need to know about... Tom & Jerry, „The Observer”, London, Greater London, England, 22 września 1991, s. 79 [dostęp 2026-08-15] .
↑ Rare Tom & Jerry Cell [online], www.rembrandtfilms.com [dostęp 2026-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-24] .

Linki zewnętrzne

Tom i Jerry w bazie IMDb (ang.)
Tom i Jerry w bazie Filmweb

[1] William Hanna: A Cast of Friends. Da Capo Press, 2000, s. 39–46. ISBN 978-0-306-80917-0. (ang.).

[:0-2] 1 2 Joseph Barbera [online], The Independent, 20 grudnia 2006 [dostęp 2026-08-15] (ang.).

[3] More than 20 things you'll need to know about... Tom & Jerry, „The Observer”, London, Greater London, England, 22 września 1991, s. 79 [dostęp 2026-08-15] .

[4] Rare Tom & Jerry Cell [online], www.rembrandtfilms.com [dostęp 2026-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-24] .

[1]

[2]

[3]

[4]

Postacie	Tom Jerry Mamcia Dwa Buty Spike
Seriale epizodowe	Tom i Jerry (1940-2005) Spike i Tyke
Seriale telewizyjne	Tom i Jerry (1975) Nowe przygody Toma i Jerry’ego (1980 – 1982) Tom and Jerry's Funhouse on TBS (1986 – 1995) Szczenięce lata Toma i Jerry’ego (1990 – 1993) Całkiem nowe przygody Toma i Jerry’ego (2006 – 2008) Tom i Jerry Show (od 2014)
Filmy	Tom i Jerry: Wielka ucieczka (1992) Tom i Jerry: Magiczny pierścień (2002) Tom i Jerry: Misja na Marsa (2005) Tom i Jerry: Szybcy i kudłaci (2005) Tom i Jerry: Piraci i kudłaci (2006) Tom i Jerry: Dziadek do orzechów (2007) Tom i Jerry: Czarnoksiężnik z krainy Oz (2011) Tom i Jerry: Robin Hood i jego Księżna Mysz (2012) Tom i Jerry: Magiczna fasola (2013) Tom i Jerry: Jak uratować smoka (2014) Tom i Jerry: Superagenci (2015) Tom i Jerry: Powrót do krainy Oz (2016) Tom and Jerry: Willy Wonka i Fabryka Czekolady (2017) Tom i Jerry (2021)
Gry	Tom & Jerry (1989) Tom and Jerry: The Movie (1992) Tom and Jerry in Fists of Furry (2000) Tom and Jerry in House Trap (2000) Tom and Jerry in War of the Whiskers (2002)
Komiksy	Tom i Jerry (2001) Tom i Jerry (2007)