Tomasz Łysiak

Tomasz Łysiak

Data i miejsce urodzenia	9 grudnia 1970 Warszawa
Zawód, zajęcie	pisarz, dziennikarz, publicysta, scenarzysta, aktor i reżyser
Odznaczenia

Tomasz Łysiak (ur. 9 grudnia 1970^[1] w Warszawie) – polski pisarz, dziennikarz, publicysta, scenarzysta i reżyser. Twórca radiowej audycji satyrycznej DeDektyw Inwektyw, którą nagrywał w latach w latach 1993-2021 dla Radia WAWA. Szef działu historia w tygodniku Gazeta Polska. Prezes Fundacji Monte Cassino 1944. Współzałożyciel Stowarzyszenia Sióstr i Braci Henryka II Pobożnego i ks. Anny Śląskiej.

Od 1993 wygłaszał cotygodniowe felietony „Jaka głowa taka mowa” na antenie Radia WAWA. Zbiór felietonów został wydany w formie książki przez wydawnictwo Von Boroviecky.

Od 1996 prowadzi codzienną, poranną audycję satyryczną „DeDektyw Inwektyw”. Audycja była emitowana nieprzerwanie od listopada 1996 do kwietnia 2021 (do momentu odejścia Łysiaka z radia WAWA^[2]). Wybór nagrań został wydany przez Radio WAWA na płytach z okazji jubileuszu 15-lecia w 2011.

Od 2024 jest dyrektorem programowym internetowego Radia Republika^[3].

Tomasz Łysiak jest autorem Trylogii Szalbierskiej – „Szalbierz” (2007), „Bliznobrody” (2008), „Psy Tartaru” (2010). Akcja tych trzech części, osadzonych w realiach średniowiecznej Polski, rozgrywa się podczas najazdu Tatarów z 1241 r.

W 2008 opowiadanie „Dwunasta zapałka” otwierało zbiorczą pracę wydaną przez NCK z okazji 90. rocznicy odzyskania niepodległości – „Jedenastu dzielnych ludzi”. W 2013 ukazała się powieść „Cytadela” (wyd. NCK) opowiadająca o okresie manifestacji patriotyczno-religijnych w Warszawie tuż przed wybuchem powstania styczniowego. Książka zdobyła tytuł „Najpiękniejszej książki roku” w 54. konkursie Warszawskich Targów Książki.

W albumie „I wojna światowa nad Sanem”, wydanym w 2014 przez Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, z okazji setnej rocznicy rozpoczęcia Wielkiej Wojny znalazł się esej „Dwa pierścionki. Rzecz o Władysławie Leśniaku”. Nagroda literacka miasta Stalowej Woli 2014 „Gałązka sosny”.

W 2015 ukazał się w formie książkowej zbiór esejów historycznych „Medalion na pancerzu” (wyd. Prohibita).

W 2018 ukazała się książka „Sybir. Zesłanie Józefa P.”, w zbeletryzowanej formie przedstawiająca losy Józefa Piłsudskiego z czasów jego zsyłki na Syberię^[4].

W latach 90. XX wieku publikował teksty i rysunki na łamach tygodnika „Nowe Państwo”, w którym był szefem działu kultury. Pisał felietony w dzienniku „Życie” (2004–2005) oraz jego dodatku weekendowym „Warszawiaku”.

Był publicystą i felietonistą tygodnika „wSieci”. Publikuje w tygodniku „Gazeta Polska”, w którym od stycznia 2016 r. jest szefem działu Historia. Twórca i redaktor comiesięcznego dodatku „Gazeta Polska. Historia. Drogi do niepodległości”.

Od 2016 wraz z Robertem Kaczmarkiem, prowadzi na antenie TVP cykl programów „Nakręceni na dokument”. Program prezentujący archiwalne filmy dokumentalne o historii Warszawy.

Od 2017 współprowadzi na antenie TVP3 Warszawa (obecnie z historykiem dr. Krzysztofem Rakiem) cykl rozmów o historii i kulturze „CHiP – Cywilizacja, Historia i Polityka. Rozmowy niecodzienne”^[5].

Jest autorem cyklu o nieznanych historiach Warszawy – „Warszawa mówi” dla TVP3 Warszawa^[6]. To autorski projekt filmowy, w którym każdy odcinek to jedna z „ukrytych warszawskich historii” (od Powstania Styczniowego po Powstanie Warszawskie).

Autor, scenarzysta, reżyser i narrator filmu dokumentalnego „Virtuti Militari. Opowieść o żołnierskich cnotach” – przywołującego postać księcia Józefa Poniatowskiego (2022^[7]).

Tomasz Łysiak jest autorem scenariusza do promującego Polskę filmu „Polska na trzech ekranach” (reż. Andrzeja Kałuszko), który był głównym elementem wystawy polskiego pawilonu na EXPO 2008 w Saragossie.

Jest scenarzystą trzech fabularyzowanych dokumentów w reż. Macieja Pawlickiego „Śluby rycerskie” (2011) – o soborze w Konstancji i postaci Pawła Włodkowica; „Dybowski 1863” (2013) – o aresztowaniu przez władze carskie Benedykta Dybowskiego i „Hołd carów” (2013) – o hołdzie Szujskich.

Jako współautor (wraz z Marcinem Wolskim, Antonim Krauze, Maciejem Pawlickim) uczestniczył w pracach nad scenariuszem filmu „Smoleńsk” (2014) w reż. Antoniego Krauzego.

Główny scenarzysta filmu fabularnego „Legiony” w reż. Dariusza Gajewskiego. Obrazu pokazującego przez pryzmat doświadczeń młodych żołnierzy legionistów czasy odzyskiwania niepodległości.

Jest scenarzystą i narratorem serialu dokumentalnego „Cud Wisły” (2020), opowiadającego o bitwie warszawskiej z okazji stulecia zwycięstwa nad bolszewikami w 1920^[8].

Zrealizował dokument „Noc Belwederska”, opisujący w formie reportażu wydarzenia związane z wybuchem powstania listopadowego, które rozgrywały się w Warszawie w 1830^[9].

Za „Legiony” został nagrodzony, wraz z Maciejem Pawlickim i opozycjonistą solidarnościowym Adamem Borowskim, Drzwiami do Wolności na XI Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW^[10].

Jest autorem scenariusza filmu fabularnego „Hakerzy wojny” o Marianie Rejewskim i polskich kryptologach  – projekt jest w trakcie dewelopmentu producenckiego^[11].

W ostatnich latach realizuje filmy dokumentalne poświęcone historii najnowszej ze szczególnym uwzględnieniem czynu 2. Korpusu Polskiego. ^[12]

Ostatni rozdział (2022)

Opowieść o weteranach Armii Andersa – Władysławie Dąbrowskim, Alfonsie Mrzyku, Leonie Piesowockim, Edwardzie Moczulskim, Czesławie Balcu, Marianie Bajdzie, Feliksie Osińskim i najmłodszym żołnierzu 2. Korpusu – Krzysztofie Flizaku, kapitanie armii USA, który jako dziesięcioletni chłopiec przeszedł 3 tysiące kilometrów, by odnaleźć swojego ojca. Bohaterowie wspominają swoją drogę do 2. Korpusu, walki pod Monte Cassino i wreszcie gorzkie dla Polski zakończenie wojny. Całość przeplatana jest osobistą narracją Tomasza Łysiaka, który we współczesnym Cassino pokazuje miejsca walk żołnierzy Andersa^[12].

Batiar na Monte Cassino (2022)

Film dokumentalny o lwowiaku Ottonie Hulackim, żołnierzu 2. Korpusu Polskiego, który służył w 4. Pancernym Pułku Dzieci Lwowskich i jako 18-letni chłopak wjechał czołgiem po Drodze Polskich Saperów na Monte Cassino. Swą opowieść snuje w momencie, gdy we współczesnym świecie rozpoczyna się wojna na Ukrainie^[13].

Pancerny kapitan (2023)

Film opowiada o losach weterana 2. Korpusu, mjr. Władysława Dąbrowskiego. Urodzony w Nowogródku, w roku 1924 chłopak przeżył gehennę deportacji i zsyłkę na Sybir. Został żołnierzem 15. Pułku Ułanów Poznańskich i przeszedł szlak bojowy od Monte Cassino przez Piedimonte San Germano aż po wyzwolenie Bolonii. Do wówczas kapitana i jego domu w Gdańsku przyjeżdża prawnuk żołnierza 2. KP por. Miszkiela – Karol Paprocki, któremu Dąbrowski opowiada swoją historię^[14].

Najmłodszy żołnierz generała Andersa (2023)

Film dokumentalny o kapitanie Krzysztofie Flizaku – bohaterze dwóch narodów – polskiego i amerykańskiego. Kapitan Flizak w mundurze 101. Dywizji Powietrzno-Desantowej USA mówi czasem o sobie „Im an american soldier with Polish Heart”. Film to opowieść o polskim sercu, ale też o polskiej drodze przez piekło do szczęścia i wolności^[13].

Którzy ogień podsycą… (2024)

Dokument o historii powstania Krzyża Wolności i Solidarności. O jego znaczeniu i symbolice opowiadają zarówno jego twórcy jak i bohaterowie walk o niepodległość w najnowszej historii Polski – od Poznańskiego Czerwca po Solidarność Walczącą^[15].

Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino (2025)

Pięcioodcinkowy serial IPN to wyjątkowa produkcja dokumentalna, ukazująca losy polskich żołnierzy 2. Korpusu, którzy przeszli przez piekło łagrów, obozów i deportacji, by stać się bohaterami jednej z najkrwawszych bitew frontu zachodniego w czasie II wojny światowej. Znajdziemy w niej dziesiątki świadectw weteranów i ich potomków, rozmowy z historykami z całego świata czy z Włochami, którzy byli świadkami bitwy. Seria ukazuje rozległość walk na froncie włoskim, wysiłek żołnierzy wielu narodowości oraz kontekst międzynarodowy zwycięstwa Polaków^[16].

Wszedł w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025^[17].

Żonaty z Magdaleną^[18]. Jest synem pisarza Waldemara Łysiaka, a także ojcem reżysera Tadeusza Łysiaka i dziennikarza Kazimierza Łysiaka.

• 1991: Cynga – Andrzej Klonowicz vel Józef Głażewski
• 1993: Żegnaj Ameryko! (Auf wiedersehen Amerika) – polski celnik
• 1993: Pora na czarownice – Tomek
• 1993: Pożegnanie z Marią – Piotr
• 1993: Samowolka – Wicek Dziuba
• 1994: Piękna warszawianka (La Belle de Varsovie) – Amerykanin
• 1999: Tygrysy Europy
• 2008: Polska na trzech ekranach – scenarzysta
• 2013: Dybowski 1863 – scenarzysta
• 2013: Śluby rycerskie – scenarzysta
• 2014: Smoleńsk – scenarzysta
• 2019: Legiony – scenarzysta

• 2020: Cud Wisły – scenarzysta i narrator
• 2021: Konstytucja 3 Maja – scenarzysta, reżyser i narrator
• 2022: Virtuti Militari. Opowieść o żołnierskich cnotach – scenarzysta, reżyser i narrator
• 2022: Ostatni rozdział – scenarzysta, reżyser i narrator
• 2022: Batiar na Monte Cassino – scenarzysta, reżyser
• 2023: Pancerny kapitan – scenarzysta, reżyser
• 2023: Najmłodszy żołnierz generała Andersa – scenarzysta, reżyser
• 2024: Którzy ogień podsycą… – scenarzysta, reżyser
• 2024: Szlak nadziei. Bitwa o Monte Cassino (5-odcinkowy serial dokumentalny) – scenarzysta, reżyser i narrator

• Szalbierz – powieść awanturnicza z XIII wieku, cz. I cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2007, ISBN 978-83-926413-0-8.
• Bliznobrody – cz. II cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2008, ISBN 978-83-926413-4-6.
• Psy Tartaru – cz. III cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2010, ISBN 978-83-926413-1-5.
• Cytadela – I tom powieści Nieśmiertelni, Warszawa 2013, ISBN 978-83-63631-94-9.
• Medalion na pancerzu, Warszawa 2015, ISBN 978-83-61344-87-2.
• Sybir. Zesłanie Józefa P., Warszawa 2018, ISBN: 978-83-08-06444-3.

• Medal „Pro Bono Poloniae”: 2022^[18]

• Tomasz Łysiak w bazie IMDb (ang.)
• Tomasz Łysiak w bazie Filmweb
• Tomasz Łysiak w bazie filmpolski.pl
• strona archiwalna