Tukotuko

Tukotuko
Ctenomys
de Blainville, 1826[1]
Ilustracja
Tukotuko magellański (C. magellanicus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Nadgromada

żuchwowce

Gromada

ssaki

Rząd

gryzonie

Podrząd

jeżozwierzowce

Infrarząd

jeżozwierzokształtne

Nadrodzina

Octodontoidea

Rodzina

tukotukowate

Rodzaj

tukotuko

Typ nomenklatoryczny

Ctenomys brasiliensis Blainville, 1826

Synonimy
Gatunki

93 gatunki (w tym 24 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Tukotuko[7] (Ctenomys) – rodzaj ssaków z rodziny tukotukowatych (Ctenomyidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej (Brazylia, Peru, Boliwia, Chile, Paragwaj, Urugwaj i Argentyna)[8][9][10].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 115–558 mm, długość ogona 25–122 mm, długość ucha 3–15 mm, długość tylnej stopy 20–60 mm; masa ciała 72–1200 g[9][11].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1826 roku francuski zoolog i anatom Henri Marie Ducrotay de Blainville w artykule zatytułowanym O nowym gatunku gryzonia ryjącego z Brazylii, opublikowanym w czasopiśmie „Nouveau Bulletin des Sciences, par Société philomathique de Paris”[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) tukotuko brazylijski (C. brasiliensis).

Etymologia

  • Ctenomys (Stenomys): gr. κτεις kteis, κτενος ktenos ‘grzebień’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[12].
  • Haptomys: gr. ἁπτω haptō ‘uwiązać, przywiązać’[13]; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[14]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ctenomys leucodon G.R. Waterhouse, 1848.
  • Chacomys: Gran Chaco, kraina geograficzna w Ameryce Południowej, na pograniczu Boliwii, Paragwaju i Argentyny; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[3]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ctenomys (Chacomys) conoveri Osgood, 1946.
  • Paractenomys: gr. παρα para ‘blisko, obok’[15]; rodzaj Ctenomys Blainville, 1826. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Paractenomys chapalmalensis F. Ameghino, 1908.
  • Megactenomys: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē ‘wielki’[16]; rodzaj Ctenomys de Blainville, 1826. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Megactenomys kraglievichi Rusconi, 1930.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[17][11][8][7]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[7] Podgatunki[9][8][11][18][19][20][21][22][23][24][25] Rozmieszczenie geograficzne[9][8][11][18][19][20][21][22][23][24][25] Podstawowe wymiary[9][11][18][19][20][21][22][23][24][25][b] Status
IUCN[26]
Ctenomys sociabilis O.P. Pearson & Christie, 1985 tukotuko gromadny gatunek monotypowy endemit Argentyny: wąski obszar pomiędzy rzeką Traful a jeziorem Nahuel Huapí, na zachód od rzeki Limay (południowy Neuquén) DC: 16,8–25 cm
DO: 6,7–8 cm
MC: 180–234 g		  CR 
Ctenomys plebiscitum Brook, I.H. Tomasco, B. González & G.M. Martin, 2021 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z 2 populacji w okolicach Esquei (Chubut); zakres wysokości: około 800 m n.p.m. DC: około 25 cm[c]
DO: około 7,7 cm[d]
MC: około 140 g[d]		  NE 
 Ctenomys emilianus O. Thomas & St. Leger, 1926 tukotuko piaskowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany tylko z Chos Malal (Neuquén); zakres wysokości: do 800 m n.p.m. DC: około 21 cm
DO: około 9,1 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys eileenae Teta, Jayat, Alvarado-Larios, A.A. Ojeda, P.A. Cuello & D’Elía, 2023 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z kilku lokalizacji w zachodniej La Rioja i skrajnie północnego San Juan; zakres wysokości: powyżej 3500 m n.p.m. DC: 24,4–28,9 cm
DO: 6,6–10 cm
MC: 100–326 g		  NE 
 Ctenomys tuconax O. Thomas, 1925 tukotuko krzepki gatunek monotypowy endemit Argentyny: 2 rozłączone populacje w Sierra del Aconquija (Tucumán); zakres wysokości: 260–3000 m n.p.m. DC: brak danych
DO: brak danych
MC: około 600 g		  DD 
Ctenomys steinbachi O. Thomas, 1907 tukotuko pastwiskowy gatunek monotypowy endemit Boliwii: zachodnie Santa Cruz DC: 23–25 cm
DO: brak danych
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys bicolor A. de Miranda-Ribeiro, 1914 gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany z indiańskiej wioski José Bonifácio i Pimenta Bueno (Rondônia) DC: około 31 cm
DO: około 8,9 cm
MC: około 418 g		  NE 
Ctenomys rondoni A. de Miranda-Ribeiro, 1914 gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany z Vilheny (Rondônia) i Juruena (Mato Grosso) DC: około 23 cm
DO: około 8 cm
MC: brak danych		  NE 
Ctenomys nattereri J.A. Wagner, 1848 gatunek monotypowy południowo-zachodnia Brazylia (Rondônia i Mato Grosso) i wschodnia Boliwia (Santa Cruz) DC: około 24 cm
DO: około 7,1 cm
MC: brak danych		  NE 
Ctenomys boliviensis G.R. Waterhouse, 1848 tukotuko boliwijski gatunek monotypowy endemit Boliwii: Santa Cruz DC: 18,6–28 cm
DO: 7,1–9,5 cm
MC: 420–650 g		  LC 
Ctenomys andersoni S.L. Gardner, Salazar-Bravo & J.A. Cook, 2014 gatunek monotypowy endemit Boliwii: Cerro Itahuaticua DC: 15,3–22 cm
DO: 3,5–9 cm
MC: 83–360 g		  NE 
Ctenomys erikacuellarae S.L. Gardner, Salazar-Bravo & J.A. Cook, 2014 gatunek monotypowy endemit Boliwii: wschodnie zbocze Andów w Santa Cruz i Chuquisaca; zakres wysokości: 800–1800 m n.p.m. DC: 15,9–23 cm
DO: 2,5–9,6 cm
MC: 82–390 g		  NE 
Ctenomys yatesi S.L. Gardner, Salazar-Bravo & J.A. Cook, 2014 gatunek monotypowy endemit Boliwii: znany z obszaru w pobliżu Roboré (Santa Cruz) DC: 14,1–15,7 cm
DO: 5,8–6,3 cm
MC: 79–105 g		  NE 
Ctenomys dorsalis O. Thomas, 1900 tukotuko czarnogrzbiety gatunek monotypowy endemit Paragwaju: Chaco Boreal; prawdopodobnie sąsiadująca Boliwia i Brazylia DC: około 15,6 cm
DO: około 4,6 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys coludo O. Thomas, 1920 tukotuko nieznany gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z La Puntilla w pobliżu Tinogasta (Catamarca) i Sierra de Famatina (La Rioja); zakres wysokości: około 1000 m n.p.m. DC: około 16–20 cm
DO: około 7,4–9,7 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys johannis O. Thomas, 1921 tukotuko eremicki gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z Cañada Honda (San Juan) DC: około 20 cm
DO: około 9,7 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys tulduco O. Thomas, 1921 tukotuko tontalski gatunek monotypowy endemit Argentyny: Sierra del Tontal (San Juan) DC: około 19 cm
DO: około 6,9 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys fulvus R.A. Philippi, 1860 tukotuko płowy 2 podgatunki endemit Chile: Oasis de Pica (pustyniea Tarapacá) i wschodnia Antofagasta DC: brak danych
DO: brak danych
MC: brak danych		  DD 
 Ctenomys opimus J.A. Wagner, 1848 tukotuko wyżynny 3 podgatunki ANdy w południowym Peru (na południe od Moquegua), północne Chile (Arica y Parinacota), południowo-zachodnia Boliwia i północno-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: do 5000 m n.p.m. DC: 19,3–25 cm
DO: 7,5–9,4 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys scagliai J.R. Contreras, 1999 tukotuko stokowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany tylko z Los Cardones (Tucumán) DC: około 19,5 cm
DO: około 8,5 cm
MC: około 270 g		  DD 
Ctenomys saltarius O. Thomas, 1912 tukotuko saltański gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z kilku lokalizacji w ekoregionie Yungas i Chaco Seco (Salta) DC: około 20 cm
DO: około 9 cm
MC: brak danych		  DD 
 Ctenomys torquatus H. Lichtenstein, 1830 tukotuko obrożny gatunek monotypowy południowo-wschodnia Brazylia (południowe Rio Grande do Sul) oraz północny i środkowy Urugwaj DC: 15,2–23 cm
DO: 5,5–8,5 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys lami de Freitas, 2001 tukotuko jeziorny gatunek monotypowy endemit Brazylii: obszar znany jako „Coxilha da Lombas” (Rio Grande do Sul) DC: 16,4–22 cm
DO: 6,7–9,2 cm
MC: 170–307 g		  VU 
Ctenomys ibicuiensis de Freitas, Fernandes, Fornel & Roratto, 2012 tukotuko skromny gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany z kilku miejsc w Manoel Viana i Maçambara (Rio Grande do Sul); zakres wysokości: około 200 m n.p.m. DC: około 15,9 cm
DO: około 7,5 cm
MC: około 200 g		  NT 
Ctenomys roigi J.R. Contreras, 1988 tukotuko parański gatunek monotypowy endemit Argentyny: mały obszar wzdłuż rzeki Parana (Corrientes) DC: 17,6–20 cm
DO: 7,6–9,9 cm
MC: 175–279 g		  CR 
Ctenomys perrensi O. Thomas, 1896 tukotuko żwirowiskowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: zachodnie Corrientes i Entre Rios DC: 19–22 cm
DO: 6,7–9,9 cm
MC: 269–376 g		  LC 
 Ctenomys pearsoni E.P. Lessa & Langguth, 1983 tukotuko urugwajski gatunek monotypowy północno-wschodnia Argentyna (wschodnie Entre Ríos) i południowy Urugwaj (na wschód do Rocha) DC: 17,3–19,5 cm
DO: 7,2–8,2 cm
MC: 165–300 g		  NT 
 Ctenomys brasiliensis de Blainville, 1826 tukotuko brazylijski gatunek monotypowy endemit Brazylii: od plaży Laguna (Santa Catarina) na południe do São José do Norte (Rio Grande do Sul) DC: brak danych
DO: około 7,4 cm
MC: około 193 g		  DD 
 Ctenomys maulinus R.A. Philippi, 1872 tukotuko wulkaniczny 2 podgatunki środkowe Chile (Maule, Ñuble i AraukaniaI i Argentyna (Neuquén i Río Negro); zakres wysokości: 900–2000 m n.p.m. DC: brak danych
DO: brak danych
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys heniacamiare F.J. Mapelli, Teta, F. Contreras, Pereyra, Priotto & Coda, 2022 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany tylko z miejsca typowego w zachodnich podnóżach Sierra Grandes (Córdoba); zakres wysokości: 1700 m n.p.m. DC: 13,6–16,1 cm
DO: 4–7 cm
MC: 83–140 g		  NE 
 Ctenomys australis Rusconi, 1934 tukotuko południowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: wzdłuż wybrzeży [[Ocean Atlantycki}Oceanu Atlantyckiego]] w południowym Buenos Aires DC: około 21 cm
DO: 9,6–10,3 cm
MC: 349–366 g		  LC 
 Ctenomys mendocinus R.A. Philippi, 1869 tukotuko mendozański gatunek monotypowy endemit Argentyny: San Juan, Mendoza, Córdoba, San Luis, La Pampa i zachodnie BuenosAires); zakres wysokości: do 3400 m n.p.m. DC: 16,5–20 cm
DO: 6,8–8,9 cm
MC: 176–341 g		  LC 
 Ctenomys flamarioni Travi, 1981 tukotuko solniskowy gatunek monotypowy endemit Brazylii: od Arroio do Sal na południe do rzeki Chuí (Rio Grande do Sul i Santa Catarina); być może północny Urugwaj DC: około 25 cm
DO: około 7,4 cm
MC: brak danych		  EN 
 Ctenomys rionegrensis Langguth & Abella, 1970 tukotuko negroski gatunek monotypowy południowo-zachodni Urugwaj (Río Negro) i północno-wschodnia Argentyna (Entre Ríos) DC: 16,2–19 cm
DO: 6,5–8,3 cm
MC: brak danych		  EN 
Ctenomys verzi Teta, Jayat, Alvarado-Larios, A.A. Ojeda, P.A. Cuello, & D’Elía, 2023 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany jedynie z miejsca typowego i jego okolic w południowo-zachodniej Mendozie; zakres wysokości; zakres wysokości: około 2800 m n.p.m. DC: 26 cm
DO: 8,9 cm
MC: brak danych		  NE 
 Ctenomys talarum O. Thomas, 1898 tukotuko płochy 3 podgatunki endemit Argentyny: niejednolicie na wybrzeżu i głębi lądu (Buenos Aires, La Pampa, Córdoba i San Luis) DC: 15,6–17,9 cm
DO: 4,3–7,5 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys lessai S.L. Gardner, Salazar-Bravo & J.A. Cook, 2014 gatunek monotypowy endemit Boliwii: znany z Lluthu Pampa (Cochabamba); zakres wysokości: 2500–2750 m n.p.m. DC: 13,3–18,6 cm
DO: 4,4–7,9 cm
MC: 98–286 g		  NE 
 Ctenomys conoveri Osgood, 1946 tukotuko duży gatunek monotypowy ; zakres wysokości: około 2000 m n.p.m. DC: do 56 cm
DO: do 12,2 cm
MC: do 1,2 kg[e]		  LC 
Ctenomys lewisi O. Thomas, 1926 tukotuko norowy gatunek monotypowy endemit Boliwii: północno-zachodnia Tarija; zakres wysokości: 3450–4000 m n.p.m. DC: 20–22 cm
DO: 6,8–7,1 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys frater O. Thomas, 1902 tukotuko rudawy 5 podgatunków południowa Boliwia (wschodnie Potosí i południowa Tarija) i północno-zachodnia Argentyna (Jujuy i Salta) DC: 17,3–19,6 cm
DO: 5–8,5 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys occultus O. Thomas, 1920 tukotuko ukryty gatunek monotypowy endemit Argentyny: Tucumán DC: 13,8–15,1 cm
DO: brak danych
MC: brak danych		  EN 
Ctenomys argentinus J.R. Contreras & L.M. Berry, 1982 tukotuko argentyński gatunek monotypowy endemit Argentyny: Formosa, Chaco, Santiago del Estero i Santa Fe DC: 17,6–17,9 cm
DO: 7,8–8,4 cm
MC: brak danych		  NT 
Ctenomys latro O. Thomas, 1918 tukotuko cętkowany gatunek monotypowy endemit Argentyny: Tucumán DC: 16,1–17,2 cm
DO: brak danych
MC: brak danych		  EN 
Ctenomys leucodon G.R. Waterhouse, 1848 tukotuko białozębny gatunek monotypowy andyjskie altiplano w południowym Peru (Puno i zachodniej Boliwii (La Paz) DC: 11,5–17,2 cm
DO: 7,9–8,5 cm
MC: brak danych		  LC 
 Ctenomys tucumanus O. Thomas, 1900 tukotuko równinny gatunek monotypowy endemit Argentyny: Tucumán DC: około 17,2 cm
DO: około 7,1 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys pilarensis J.R. Contreras, 1993 tukotuko długowłosy gatunek monotypowy endemit Paragwaju: południowo-zachodnie Ñeembucú i Misiones (znany z zachodniego Ayolas) DC: 16,6–21 cm
DO: 7,3–8 cm
MC: 146–187 g		  EN 
 Ctenomys magellanicus E.T. Bennett, 1836 tukotuko magellański gatunek monotypowy środkowa i południowa Argentyna i południowe Chile (z wyspą Riesco) oraz wyspa Ziemia Ognista DC: brak danych
DO: brak danych
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys terraplen Brook, B. González, I.H. Tomasco, Verzi, & G.M. Martin, 2024 gatunek monotypowy endemit Argentyny: północno-zachodni Chubut DC: 22,4–27,4 cm
DO: 7,8–8,9 cm
MC: 200–300 g		  NE 
Ctenomys bidaui Teta & D’Elía, 2020 gatunek monotypowy endemit Argentyny: w pobliżu przybrzeżnego obszaru półwyspu Valdés (Chubut) DC: 15,2–17,9 cm
DO: 5,3–7,3 cm
MC: 105–165 g		  NE 
Ctenomys pulcer Verzi, De Santi, Olivares, C.C. Morgan, Basso & Brook, 2023 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z Monte Hermoso, na południowo-wschodnim atlantyckim wybrzeżu Buenos Aires DC: 19–26,1 cm
DO: 5,6–8,1 cm
MC: 85–225 g		  NE 
Ctenomys chechehet F.J. Mapelli, Esquenazi, Teta, Austrich, Kittlein, Pereyra, Tammone & M.S. Mora, 2024 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z 5 lokalizacji między rzekami Colorado i Río Negro (Río Negro) DC: 16,4–26,5 cm
DO: 5,4–7,5 cm
MC: brak danych		  NE 
Ctenomys miguelchristie Tammone, 2024 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z przedgórza Andów między Malargüe i Bardas Blancas (Mendoza); zakres wysokości: 1300–1700 m n.p.m. DC: brak danych
DO: brak danych
MC: 90–230 g		  NE 
 Ctenomys haigi O. Thomas, 1917 tukotuko patagoński gatunek monotypowy endemit Argentyny: północno-zachodni Chubut DC: 17,2–19,4 cm
DO: 8,1–8,8 cm
MC: 95–205 g		  LC 
Ctenomys lentulus O. Thomas, 1919 gatunek monotypowy endemit Argentyny: Neuquén, Río Negro i zachodni Chubut DC: 17,2–19,4 cm
DO: 8,1–8,8 cm
MC: 90–195 g		  NE 
Ctenomys fodax O. Thomas, 1910 tukotuko tajemniczy gatunek monotypowy endemit Argentyny: południowo-zachodni Chubut; zakres wysokości: około 575 m n.p.m. DC: około 26 cm
DO: około 9,8 cm
MC: brak danych		  DD 
 Ctenomys sericeus J.A. Allen, 1903 tukotuko jedwabisty gatunek monotypowy Argentyna (od południowo-zachodniego Chubut na południe do środkowego Santa Cruz) i przyległe Chile (Aysén) DC: brak danych
DO: 5,1–8,1 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys contrerasi Teta & D’Elía, 2020 2 podgatunki endemit Argentyny: rozdzielnie w środkowo-zachodnim Chubut (na południe od rzeki Chubut) i blisko wybrzeża Oceanu Atlantyckiego (od rzeki Chubut na północ do przesmyku Ameghino) DC: 11,6–16,4 cm
DO: 4,9–6,8 cm
MC: 43–146 g		  NE 
Ctenomys thalesi Teta & D’Elía, 2020 gatunek monotypowy endemit Argentyny: północno-wschodni Chubut (znany z 2 lokalizacji blisko atlantyckiego wybrzeża, na południe od rzeki Chubut) DC: 12,6–15,5 cm
DO: 5,7–6,6 cm
MC: 43–96 g		  NE 
Ctenomys peruanus Sanborn & O.P. Pearson, 1947 tukotuko peruwiański gatunek monotypowy endemit Peru: Puno DC: około 22 cm
DO: około 8,8 cm
MC: brak danych		  LC 
Ctenomys fochi O. Thomas, 1919 tukotuko skryty gatunek monotypowy endemit Argentyny: w sąsiedztwie Chumbicha (Catamarca) DC: około 15,2 cm
DO: około 7,6 cm
MC: brak danych		  DD 
 Ctenomys uco Alvarado-Larios, Teta, P.A. Cuello, Jayat, Tarquino-Carbonell, D’Elía, P. Cornejo & A.A. Ojeda, 2024 gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z 2 lokalizacji departamencie Tupungato (Mendoza) DC: 21,5–26,3 cm
DO: 6,4–7,9 cm
MC: 109–138 g		  NE 
Ctenomys juris O. Thomas, 1920 tukotuko dyskretny gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z El Chaguaral (Jujuy) DC: około 17,7 cm
DO: około 7,2 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys knighti O. Thomas, 1919 tukotuko murawowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: Catamarca i La Rioja; zakres wysokości: 770–2025 m n.p.m. DC: około 20 cm
DO: około 8,2 cm
MC: brak danych		  DD 
Ctenomys viperinus O. Thomas, 1926 tukotuko śmiały gatunek monotypowy endemit Argentyny: z Yungas wokół Vipos (północne Tucumán); zakres wysokości: 320–2500 m n.p.m. DC: około 21 cm
DO: około 7,6 cm
MC: brak danych		  DD 
 Ctenomys bergi O. Thomas, 1902 tukotuko wydmowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: północna i północno-zachodnia Córdoba, południowo-wschodnie Chaco oraz wschodnie Santa Fe; zakres wysokości: około 1000 m n.p.m. DC: 13,2–18,3 cm
DO: 6,1–7,7 cm
MC: 185–220 g		  EN 
 Ctenomys osvaldoreigi J.R. Contreras, 1995 tukotuko kordobański gatunek monotypowy endemit Argentyny: Sierras Grandes de Los Gigantes (Córdoba) DC: 23–25 cm[c]
DO: brak danych
MC: 176–279 g		  CR 
Ctenomys pontifex O. Thomas, 1918 tukotuko andyjski gatunek monotypowy endemit Argentyny: na wschód od Andów w Mendozie DC: około 18,3 cm
DO: około 7,7 cm
MC: brak danych		  DD 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  NT  – gatunek bliski zagrożenia,  VU  – gatunek narażony,  EN  – gatunek zagrożony,  CR  – gatunek krytycznie zagrożony,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe[27]:

  • Ctenomys ameghinoi Rusconi, 1930[28] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys angulatus (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys bonariensis d’Orbigny & Laurillard, 1842[29] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys celsus (F. Ameghino, 1888)[30] (Argentyna; miocen)
  • Ctenomys kraglievichi (Rusconi, 1930)[31] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys chapalmalensis (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys cordubensis Castellanos, 1958[32] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys cotocaensis Azurduy Ferreira, 2005[33] (Boliwia; czwartorzęd)
  • Ctenomys delacroixi (Rusconi, 1935)[34] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys dasseni Rusconi, 1931[35] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys intermedius Rusconi, 1931[36] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys lujanensis F. Ameghino, 1889[37] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys magnus Rusconi, 1931[38] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys maximus (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys orthognathus Rusconi, 1931[39] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys parcissimus (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys parcus (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys rusconii De Santi, Verzi, Olivares, Piñero, Álvarez & C.C. Morgan, 2021[40] (Argentyna; plejstocen)
  • Ctenomys simplex (F. Ameghino, 1888)[30] (Argentyna; miocen)
  • Ctenomys simplicidens (F. Ameghino, 1908)[4] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys subassentiens F. Ameghino, 1902[41] (Boliwia; plejstocen)
  • Ctenomys thomasi S.O. Lucero, Agnolín, Obredor, R.F. Lucero, Cenizo & de los Reyes, 2008[42] (Argentyna; pliocen-plejstocen)
  • Ctenomys uquiensis Verzi, Olivares & C.C. Morgan, 2010[43] (Argentyna; pliocen)
  • Ctenomys viarapaensis De Santi, Verzi, Olivares, Piñero, C.C. Morgan, Medina, Rivero & Tonni, 2020 – takson spokrewniony z tukotuko kordobańskim[44] (Argentyna; holocen)

Uwagi

  1. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Ctenomys de Blainville, 1826.
  2. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
  3. 1 2 Wymiary podane tylko dla samic (u samców nieznane).
  4. 1 2 Masa ciała podana tylko dla samic (u samców nieznana).
  5. ↑ Masa ciała podana tylko dla samców (u samic nieznane).

Przypisy

  1. 1 2 H.M.D. de Blainville. Sur une nouvelle espèce de Rongeur Fouisseur du Brésil. „Nouveau Bulletin des Sciences, par Société philomathique de Paris”. Année 1826, s. 64, 1826. (fr.).
  2. ↑ O. Thomas. Two new Argentine Rodents, with a new Subgenus of Ctenomys. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight Series. 18, s. 305, 1916. (ang.).
  3. 1 2 W.H. Osgood. A new octodont Rodent from the Paraguayan Chaco. „Fieldiana. Zoology”. 31 (6), s. 47, 1946. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 F. Ameghino. Las formaciones sedimentarias de la región litoral de Mar del Plata y Chapalmalán. „Anales del Museo Nacional de Buenos Aires”. Serie III. 10, s. 425, 1908. (hiszp.).
  5. ↑ Rusconi 1930 ↓, s. 251.
  6. ↑ F.D. de. Ávila-Pires. Tipos de mamı́feros recentes no Museu Nacional, Rio de Janeiro. „Arquivos do Museu Nacional”. 53, s. 162, 1968. (hiszp.).
  7. 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 291–292. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  8. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 558–566. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  9. 1 2 3 4 5 T. Freitas: Family Ctenomyidae (Tuco-tucos). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 513–534. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
  10. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Ctenomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2019-11-02].
  11. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 360–364. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  12. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 205, 1904. (ang.).
  13. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 116.
  14. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
  15. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 183.
  16. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 151.
  17. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-19]. (ang.).
  18. 1 2 3 P. Teta, J.P. Jayat, R. Alvarado-Larios, A.A. Ojeda, P.A. Cuello & G. D’Elía. An appraisal of the species richness of the Ctenomys mendocinus species group (Rodentia: Ctenomyidae), with the description of two new species from the Andean slopes of west-central Argentina. „Vertebrate Zoology”. 73, s. 451–474, 2023. DOI: 10.3897/vz.73.e101065. (ang.).
  19. 1 2 3 F.J. Mapelli, P. Teta, F. Contreras, D. Pereyra, J.W. Priotto & J.A. Coda. Looking under stones: A new Ctenomys species from the rocky foothills of the Sierras Grandes of central Argentina. „Journal of Mammalian Evolution”. 34 (1), s. 281–298, 2022. DOI: 10.1007/s10914-022-09634-4. (ang.).
  20. 1 2 3 F. Brook, B. González, I.H. Tomasco, D.H. Verzi & G.M. Martin. Within the forest: a new species of Ctenomys (Rodentia: Ctenomyidae) from northwestern Patagonia. „Journal of Mammalogy”. 106 (1), s. 202–219, 2025. DOI: 10.1093/jmammal/gyae101. (ang.).
  21. 1 2 3 D.H. Verzi, N.A. De Santi, A. Itatí Olivares, C.C. Morgan, N.G. Basso & F. Brook. A new species of the highly polytypic South American rodent Ctenomys increases the diversity of the magellanicus clade. „Vertebrate Zoology”. 73, s. 289–312, 2023. DOI: 10.3897/vz.73.e96656. (ang.).
  22. 1 2 3 F.J. Mapelli, S.M. Esquenazi, P. Teta, A. Austrich, M.J. Kittlein, D. Pereyra, M.N. Tammone & M.S. Mora. Stuck between rivers: a new species of Ctenomys from northern Argentine Patagonia. „Journal of Mammalian Evolution”. 31 (38), s. 1–15, 2024. DOI: 10.1007/s10914-024-09737-0. (ang.).
  23. 1 2 3 M.N. Tammone. A new species of Ctenomys (Rodentia, Ctenomyidae) from the pre-Andean regions of Mendoza Province, Argentina. „Journal of Mammalogy”. 105 (3), s. 609–620, 2024. DOI: 10.1093/jmammal/gyae024. (ang.).
  24. 1 2 3 M.N Tammone , Eileen A Lacey , Ariadna Tripaldi , Ulyses F J Pardiñas. A new living species of the genus Ctenomys (Rodentia: Ctenomyidae) from central-western Argentina. „Vertebrate Zoology”. 74, s. 193–207, 2024. DOI: 10.3897/vz.74.e115242. (ang.).
  25. 1 2 3 M.N. Tammone, E.A. Lacey, A. Tripaldi & U.F.J. Pardiñas. Museomics and new topotypes resolve the taxonomy and nomenclature of a widespread Patagonian Ctenomys (Rodentia, Ctenomyidae). „Journal of Mammalogy”. 106 (6), s. 1383–1398, 2025. DOI: 10.1093/jmammal/gyaf073. (ang.).
  26. ↑ Taxonomy: Ctenomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-10-12]. (ang.).
  27. ↑ J.S. Zijlstra, Ctenomys Blainville, 1826, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-17] (ang.).
  28. ↑ C. Rusconi. Una nueva especie de roedor del subgénero «Paractenomys». „Anales de la Sociedad Científica Argentina”. 110 (3), s. 156, 1930. (hiszp.).
  29. ↑ A. d’Orbigny & Ch.L. Laurillard: IX. Terrains pampéens. W: A. d’Orbigny: Voyage dans l’Amérique méridionale: (le Brésil, la république orientale de l’Uruguay, la République argentine, la Patagonie, la république du Chili, la république de Bolivia, la république du Pérou), exécuté pendant les années 1826, 1827, 1828, 1829, 1830, 1831, 1832, et 1833. T. 3. Cz. 4: Paléontologie. Paris: Pitois-Levrault, 1842, s. 142. (fr.).
  30. 1 2 F. Ameghino: Lista de las especies de mamíferos fósiles del Mioceno superior de Monte Hermoso, hasta ahora conocidas. Buenos Aires: Editorial Coni, 1888, s. 7. (hiszp.).
  31. ↑ Rusconi 1930 ↓, s. 252.
  32. ↑ A. Castellanos: Nota preliminar sobre nuevos restos de mamíferos fósiles en el Brocherense del Valle de Los Reartes (provincia de Córdoba, Argentina). México: 20º Congreso Geológico Internacional, 1958, s. 217–233. (hiszp.).
  33. ↑ H. Azurduy F.. Una nueva especie fósil de Ctenomys (Rodentia) y breve panorama paleontológico del género en Bolivia. „Kempffiana”. 1, s. 32, 2005. (hiszp.).
  34. ↑ C. Rusconi. Tres nuevas especies de mamíferos del puelchense de Villa Ballester. „Boletín Paleontológico”. 5, s. 1–4, 1935. (hiszp.).
  35. ↑ Rusconi 1931 ↓, s. 219.
  36. ↑ Rusconi 1931 ↓, s. 223.
  37. ↑ F. Ameghino. Contribución al conocimiento de los mamiferos fósiles de la República Argentina. „Actas de la Academia Nacional de Ciencias de la República Argentina en Córdoba”. 6, s. 155, 1889. (hiszp.).
  38. ↑ Rusconi 1931 ↓, s. 226.
  39. ↑ Rusconi 1931 ↓, s. 139.
  40. ↑ N.A. De Santi, D.H. Verzi, A.I. Olivares, P. Piñero, A. Álvarez & C.C. Morgan. A new Pleistocene Ctenomys and divergence dating of the hyperdiverse South American rodent family Ctenomyidae. „Journal of Systematic Palaeontology”. 19 (5), s. 381, 2021. DOI: 10.1080/14772019.2021.1910583. (ang.).
  41. ↑ F. Ameghino. Notas sobre algunos mamíferos fósiles nuevos o poco conocidos del valle de Tarija. „Anales del Museo Nacional de Buenos Aires”. Serie III. 1 (2), s. 242, 1902. (hiszp.).
  42. ↑ S.O. Lucero, F.L. Agnolín, R.E. Obredor, R.F. Lucero, M.M. Cenizo & M.L. de los Reyes. Una nueva especie del género Ctenomys (Mammalia; Rodentia) del Plioceno tardío-Pleistoceno medio del sudeste de la Provincia de Buenos Aires, Argentina. „Studia Geologica Salmanticensia”. 44 (2), s. 166, 2008. (ang.).
  43. ↑ D.H. Verzi, A.I. Olivares & C.C. Morgan. The oldest South American tuco-tuco (late Pliocene, northwestern Argentina) and the boundaries of the genus Ctenomys (Rodentia, Ctenomyidae). „Mammalian Biology”. 75 (3), s. 244, 2010. DOI: 10.1016/j.mambio.2009.03.011. (ang.).
  44. ↑ N.A. De Santi, D.H. Verzi, A.I. Olivares, P. Piñero, C.C. Morgan, M.E. Medina, D.E. Rivero & E.P. Tonni. A new peculiar species of the subterranean rodent Ctenomys (Rodentia, Ctenomyidae) from the Holocene of central Argentina. „Journal of South American Earth Sciences”. 100, s. 4, 2020. DOI: 10.1016/j.jsames.2020.102499. (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.