Mato Grosso

Mato Grosso

Stan
Krajobraz cerrado w stanie Mato Grosso
Herb Flaga
Państwo	Brazylia
Siedziba	Cuiabá
Kod ISO 3166-2	BR-MT
Powierzchnia	903 208 km²
Populacja (2022) • liczba ludności	3 658 813
• gęstość	4,05 os./km²
Położenie na mapie
12°50′S 56°19′W/-12,833333 -56,316667
Strona internetowa

Mato Grosso (wymowa^ⓘ, [ˈmatu ˈɡɾosu]) – stan w Brazylii położony w zachodniej części kraju, w Regionie Środkowo-Zachodnim^[1], graniczący na południowym zachodzie z Boliwią. Jest to trzeci co do wielkości stan Brazylii (903 208 km²; 10,6% powierzchni kraju)^[a]. W 2022 roku zamieszkany był przez 3 658 813 osób (1,8% ludności kraju), co przekłada się na jedną z najniższych gęstości zaludnienia wśród stanów kraju (4,05 os./km²)^[2]. Stolicą i największym miastem jest Cuiabá^[3].

Nazwa stanu nawiązuje do warunków naturalnych, w języku portugalskim oznacza „gęste zarośla”. Mato Grosso należy do ostatnich wielkich obszarów ekspansji osadnictwa ludzkiego na świecie. Jeszcze w połowie XX wieku znaczna część jego terytorium pozostawała słabo zbadana i odizolowana od reszty kraju. Współcześnie gospodarka stanu opiera się przede wszystkim na rolnictwie, w szczególności hodowli bydła, uprawie bawełny, soi, ryżu, trzciny cukrowej, kukurydzy^[3], fasoli i manioku^[4]. Rozwinięte są także przemysł drzewny oraz górnictwo. W przeszłości podstawą gospodarki było wydobycie złota i diamentów; obecnie eksploatuje się rudy żelaza, mangan, cynę i wapień^[3].

Obszar dzisiejszego Mato Grosso skolonizowany został przez bandeirantes z São Paulo na przełomie XVII i XVIII wieku. Napływ osadników nasilił się po odkryciu bogatych złóż złota w 1718 roku. W ich pobliżu rok później założono miasto Cuiabá^[5]. Wśród przybyszów byli poszukiwacze złota wyparci z sąsiedniego Minas Gerais w wyniku tzw. wojny Emboabas. W 1748 roku region stał się samodzielną kapitanią (Mato Grosso) ze stolicą w Vila Bela. W 1822 roku Mato Grosso stało się jedną z prowincji Cesarstwa Brazylii, już ze stolicą w Cuiabie, a w 1889 roku – stanem nowo proklamowanej republiki federacyjnej. Rozwój regionu długo hamowały jego izolacja i brak dostępu do morza – do wybudowania linii kolejowej w 1914 roku jedynym połączeniem z Atlantykiem, oddalonym o ok. 3000 km, był transport rzekami Paragwaj i Parana^[3]. W 1979 roku południowa część stanu zostało wydzielona, tworząc nowy stan Mato Grosso do Sul^[6].

Większość terytorium Mato Grosso leży na zachodnim krańcu Wyżyny Brazylijskiej (płaskowyż Mato Grosso), stanowiącym dział wodny między dorzeczem Amazonki na północy a zlewiskiem La Platy na południu^[3]. Na północy stan obejmuje fragment lasów amazońskich^[7], ponad połowa stanu znajduje się w obrębie Amazonii. W centrum przeważają sawanny typu cerrado, a na południu leży część Pantanalu^[8] – jednego z największych na świecie terenów podmokłych^[9]. W granicach stanu znajdują się cztery parki narodowe – Juruena^[b], Pantanal Matogrossense, Chapada dos Guimarães oraz niewielki fragment parku Campos Amazônicos^[c][10]. Pantanal Matogrossense wraz z sąsiednimi rezerwatami przyrody wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO^[11]. W granicach stanu znajduje się rezerwat obejmujący ziemie rdzennej ludności Xingu (Parque Indígena do Xingu)^[3].

Na północnym zachodzie Mato Grosso graniczy ze stanami Rondônia i Amazonas, na północnym wschodzie – z Pará, na wschodzie – z Tocantins i Goiás, na południu – z Mato Grosso do Sul, a na południowym zachodzie – z Boliwią^[3].

Największe miasta w stanie Mato Grosso według liczby mieszkańców (stan na 2022 rok)^[12]:

L.p.	Miasto	Liczba ludności
1.	Cuiabá	650 877
2.	Várzea Grande	300 078
3.	Rondonópolis	244 911
4.	Sinop	196 312
5.	Sorriso	110 635
6.	Tangará da Serra	106 434
7.	Cáceres	89 681
8.	Primavera do Leste	85 146
9.	Lucas do Rio Verde	83 798
10.	Barra do Garças	69 210

• 
  Panorama Cuiaby, stolicy stanu
• 
  Wodospad Véu da Noiva w Parku Narodowym Chapada dos Guimarães
• 
  Mokradła Pantanalu
• 
  Spęd bydła w pobliżu Poconé