Tuwalnia

Arcybiskup brakareński Jorge Ortiga podczas procesji wielkopiątkowej, ubrany w czarną kapę (tradycyjny kolor liturgiczny Wielkiego Piątku) i złotą tuwalnię

Tuwalnia[1], welon naramienny (łac. velum humerale)[2] – szata liturgiczna używana w obrządkach zachodnich.

Obrzędy ofiarowania w pontyfikalnej mszy trydenckiej: subdiakon (po prawej) w fioletowej tuniceli i fioletowej tuwalni

Opis i użycie

Tuwalnia to szeroki szal, okrywający ramiona[2].

Procesja po mszy wielkoczwartkowej (zreformowany ryt rzymski): celebrans w białej kapie i białej tuwalni

W tradycyjnym obrządku rzymskim używa się go w dwóch przypadkach. Podczas mszy subdiakon zakłada tuwalnię od ofiarowania do embolizmu, ponieważ przez ten czas trzyma w rękach patenę. W tym przypadku kolor tuwalni jest dostosowany do koloru liturgicznego pozostałych szat. Natomiast podczas drugorzędnych form kultu eucharystycznego, takich jak procesje czy błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem, celebrans używa tuwalni koloru białego[2]. W obrządku rzymskim zreformowanym po soborze watykańskim II tuwalni używa się tylko w tym drugim przypadku[3].

Uwagi

Od tuwalni używanej przez celebransa lub subdiakona należy odróżnić welon, którym posługują się akolici podczas mszy pontyfikalnej, trzymając mitrę, pastorał, mszał i bugię (w nowym obrządku tylko mitrę i pastorał)[2]. Taki welon w języku łacińskim nazywa się vimpa[4].

W dawnym języku polskim słowo „tuwalnia” miało szersze znaczenie (chusta, ręcznik, obrus)[5].

Przypisy

  1. ↑ Tuwalnia welon liturgiczny hafty i zapięcie złote | sprzedaż internetowa na HOLYART [online], www.holyart.pl [dostęp 2026-08-09].
  2. 1 2 3 4 Jan Chrzciciel Mueller, Mały ceremoniał dla kleryków i kapłanów, Jan Chrzciciel Umberg (wyd.), Antoni Prumbs (tłum.), Poznań: Wydawnictwo Seminarium Zagranicznego, 1949, s. 442.
  3. ↑ Welony naramienne do błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem – welony liturgiczne dla parafii [online], Sklep dewocjonalia [dostęp 2026-08-19].
  4. ↑ Vimpa – welon do trzymania mitry i pastorału [online], Restitutio Liturgiae Gloriae!, 27 grudnia 2016 [dostęp 2026-08-09].
  5. ↑ tuwalnia - znaczenie | definicja | Słownik PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2026-08-09].