Ubikacja publiczna

Toaleta miejska w Tomaszowie Mazowieckim
Toaleta w pociągu dalekobieżnym
Toi Toi, popularny rodzaj przenośnych toalet w Polsce

Ubikacja publiczna – typ ubikacji przeznaczony do użytku publicznego, instalowany m.in. w przestrzeni publicznej oraz w budynkach użyteczności publicznej (np. w urzędach, większych obiektach handlowych i gastronomicznych)[1]. W transporcie pasażerskim toalety mogą być instalowane m.in. w pociągach dalekobieżnych (w tym w wariantach dostępnościowych)[2] oraz w samolotach (lavatory)[3].

Wolno stojące ubikacje określane są najczęściej mianem szaletów miejskich. W Polsce zapewnianie (w tym budowa i utrzymanie) szaletów publicznych należy do zadań gmin w zakresie utrzymania czystości i porządku[4]. Zazwyczaj za korzystanie z tego typu obiektów pobierane są opłaty[5]. Personel żeński odpowiedzialny za utrzymanie tych obiektów w czystości i pobieranie opłat nazywany jest często w żartobliwej formie babciami klozetowymi[5].

Najczęściej ubikacje publiczne podzielone są na dwa pomieszczenia: dla mężczyzn i dla kobiet[6], oznakowane piktogramami przedstawiającymi sylwetkę mężczyzny i kobiety[7]. Ubikacja publiczna charakteryzuje się podziałem na kabiny sanitarne z muszlami klozetowymi, strefą umywalek wspólnych oraz wyposażeniem do higieny rąk[6]. W ubikacjach dla mężczyzn dodatkowo montowane są pisuary[8].

Ubikacje przewoźne

Jednym z typów ubikacji publicznych są ubikacje przewoźne, które ustawia się najczęściej w miejscach, gdzie odbywają się imprezy masowe[1]. W Polsce jedną z bardziej popularnych tego typu ubikacji jest toi toi[9]. Spotyka się także warianty przenośnych toalet przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami (np. z poręczami i ułatwieniami w dostępie)[10][11].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Zapewnienie warunków sanitarnych w miastach (Informacja o wynikach kontroli) [online], Najwyższa Izba Kontroli, 2011 [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  2. ↑ Commission Regulation (EU) No 1300/2014 of 18 November 2014 on the technical specification for interoperability relating to accessibility of the Union's rail system for persons with disabilities and persons with reduced mobility (TSI PRM) [online], EUR-Lex [dostęp 2026-02-11] (ang.).
  3. ↑ LAVATORY Definition & Meaning [online], Merriam-Webster [dostęp 2026-02-11] (ang.).
  4. ↑ Ustawa z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 733) [online], ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  5. 1 2 babcia klozetowa – Wielki słownik języka polskiego PAN [online], Instytut Języka Polskiego PAN (WSJP) [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  6. 1 2 Pomieszczenia higieniczno-sanitarne [online], Państwowa Inspekcja Pracy [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  7. ↑ Draft Approved Document T – toilets [online], GOV.UK [dostęp 2026-02-11] (ang.).
  8. ↑ pisuar – Wielki słownik języka polskiego PAN [online], Instytut Języka Polskiego PAN (WSJP) [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  9. ↑ Słownik eponimów. Nazwy własne, które stały się pospolite [online], NARODOWA AGENCJA WYMIANY AKADEMICKIEJ (NAWA), 2024 [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  10. ↑ Toaleta przenośna dla osób niepełnosprawnych [online], WC Serwis [dostęp 2026-02-11] (pol.).
  11. ↑ Guideline for the management of public health risks associated with temporary toilets in Western Australia [online], Government of Western Australia – Department of Health, luty 2024 [dostęp 2026-02-11] (ang.).