Uwarowit
 | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
krzemian wapnia i chromu (Ca3Cr2[SiO4]3) |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
6,5–7,5[1] |
| Przełam |
nierówny/nieregularny, muszlowy[1] |
| Łupliwość |
brak[1] |
| Pokrój kryształu |
dwunastościenny rombowy, dwudziestoczterościenny deltoidowy, trapezoidalny[2] |
| Układ krystalograficzny |
regularny[1] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[2] |
| Gęstość | |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
szmaragdowozielona, czarnozielona[2] |
| Rysa |
biała[2] |
| Połysk |
szklisty, niekiedy diamentowy[1] |
| Współczynnik załamania |
1,78–1,87[5] |
| Inne |
dyspersja (optyka): 0,014–0,021[5] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
9.AD.25[2] |
Uwarowit – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy granatów[1]. Jest granatem chromowym, barwy szmaragdowozielonej lub ciemnozielonej. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.
Nazwa pochodzi od nazwiska księcia Siergieja Uwarowa; rosyjskiego prezesa Akademii Petersburskiej, pisarza i ministra oświaty (1786–1855)[1].
Właściwości
- Krystalizuje w układzie regularnym.
- Rzadko spotykana odmiana granatu.
- Zazwyczaj tworzy niewielkie kryształy z prążkowanymi ścianami, mające postać dwunastościanu rombowego[1]lub dwudziestoczterościanów deltoidowych[6].
- Ma intensywną jaskrawozieloną barwę w odcieniach jasnozielonym, szmaragdowozielonym lub szafirowozielonym[1].
- Występuje najczęściej w postaci naskorupień i nalotów, tworzy skupienia zbite i ziarniste masy[1].
- Jest minerałem kruchym, przezroczystym, przeświecającym lub nieprzezroczystym[2].
- Częstymi zanieczyszczeniami w strukturze są glin, żelazo i magnez[2].
- Rozpuszczalny w gorącym kwasie siarkowym[4].
Występowanie
Występuje głównie w przeobrażonych skałach ultrazasadowych, przede wszystkim w serpentynitach[1], często w hydrotermalnych złożach kruszców chromu, także w zmetamorfizowanych wapieniach, skarnach[2] i dolomitach[1]. Współwystępuje z chromitem, amesytem, kalcytem, kwarcem, diopsydem, klinochlorem, tytanitem i kämmererytem[6][2].
Miejsce występowania
Na świecie
Najbardziej znane jego wystąpienia, a zarazem także najlepsze znajdują się w Rosji na Uralu (Sarany, Sysertsk) oraz w Finlandii (Outukumpu). Znany jest także z RPA (Transwal), Kanady (Quebec), USA (Oregon, Kalifornia, Pensylwania), Turcji (Kap Daglari) oraz Włoch (dolina Aosty w Alpach). Znajdowano go również w Norwegii, Japonii, Chinach[5], Iranie, Hiszpanii, Etiopii, Indiach i Tasmanii[1][2].
W Polsce
Spotykany bardzo rzadko, tylko w serpentynitowym masywie Gogołów-Jordanów w rejonie Sobótki (Dolny Śląsk)[1][2].
Zastosowanie
- ceniony przez kolekcjonerów, badany przez naukowców[1],
- bardzo rzadko jest używany jako kamień ozdobny lub jubilerski, nadaje mu się szlif kaboszonowy jak i fasetkowy[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Jerzy Żaba: ILUSTROWANA ENCYKLOPEDIA SKAŁ I MINERAŁÓW. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 469-470. ISBN 978-83-8293-231-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Uvarovite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-19] (ang.).
- ↑ Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 328. ISBN 978-83-7073-816-7.
- 1 2 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 130, ISBN 978-83-7020-313-9.
- 1 2 3 Uvarovite [online], Gemdat [dostęp 2025-06-19].
- 1 2 Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 328, ISBN 978-83-7073-816-7.
Bibliografia
- J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów, Videograf II Sp. z o. o – 2003
- W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. „Alma-Press” 2003
- J. Bauer: Przewodnik Skały i minerały, Wyd. Multico 1997
- K. Maślankiewicz: Kamienie szlachetne, Wyd. Geologiczne – 1982
- N. Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych, Wyd. Alfa – 1986
- C. Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Wiedza i Życie – 1996
- W. Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. „Alma-Press” – 2004