Victor Ambros

Victor Ambros

Victor Ambros (2024)
Państwo działania	Stany Zjednoczone
Data i miejsce urodzenia	1 grudnia 1953 Hanover
Specjalność: biologia molekularna
Alma Mater	Massachusetts Institute of Technology
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (2024) Nagroda Wolfa (2014)

Victor Ambros (ur. 1 grudnia 1953 w Hanover w stanie New Hampshire) – amerykański biolog molekularny polskiego pochodzenia^[1], razem z Garym Ruvkunem współlaureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2024 r. W 2014 r. był jednym z laureatów Nagrody Wolfa w dziedzinie medycyny.

Urodził się 1 grudnia 1953 r. w Hanover w New Hampshire jako jedno z ośmiorga dzieci. Jego ojciec Longin Ambros urodził się w 1923 r. w Dorgiszkach w powiecie oszmiańskim, w województwie wileńskim (II Rzeczpospolita). W latach 1937–1938 uczęszczał do Gimnazjum im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie. W czasie II wojny światowej został deportowany do III Rzeszy. Jako robotnik przymusowy pracował od 27 maja 1942 r. w Hesji, od 4 czerwca 1942 r. w Steinheim am Main (dzielnica Hanau)/Offenbach, a następnie przebywał w Dudenhofen^[2]. Po wyzwoleniu przez Amerykanów nauczył się mówić po angielsku i w 1946 r. wyemigrował do USA^[3]. Wraz z żoną Clarą Brown prowadził farmę w stanie Vermont.

W wieku 8–9 lat Victor chciał zostać zawodowym graczem w baseball, ale potem pod wpływem ojca zaczął interesować się nauką. W wieku 12 lat chciał zostać astronomem, gdy przeczytał historię Clyde’a Tombaugha, odkrywcy Plutona. Wówczas rodzice kupili mu zabawkowy teleskop^[4].

Całe życie zawodowe związany był z Nową Anglią. Po szkole średniej podjął studia na Massachusetts Institute of Technology, gdzie w 1975 r. uzyskał licencjat z nauk o przyrodzie, a w 1979 r. obronił na tej samej uczelni doktorat z biologii. Staż podoktorski odbył u Roberta Horvitza na MIT. W 1984 r. przeniósł się na Harvard University, a w 1992 r. do Dartmouth College. W 2007 r. został wybrany do Narodowej Akademii Nauk USA. Rok później przeniósł się do szkoły medycznej Uniwersytetu Massachusetts w Worcester^[4].

7 października 2024 r. Komitet Noblowski docenił wkład Ambrosa oraz Ruvkuna w odkrycie mikroRNA i jego roli w potranskrypcyjnej regulacji ekspresji genów^[5]. W 2026 r. podjął starania o uzyskanie obywatelstwa polskiego^[6].