Władcy Saksonii

Władcy Saksonii – lista wszystkich władców Saksonii od 743 r.

Książęta Saksonii

531 – Hadugato
627 – Berthoald
743–744 – Teoderyk
777–785 lub 810 – Widukind
785/810 – po 811 – Ekbert I
810–850? – Wilipert

Imię i lata życia		Lata panowania	Rodzice	Inne tytuły
Ludolfingowie
Ludolf (ur. ok. 806, zm. 864/866)	Liudolf, Duke of Saxony	844–866	?
Bruno saski (ur. 830/840, zm. 2 lutego 880)	Bruno dux	866–880	Ludolf, Oda Billung
Otto I Znakomity (ur. ?, zm. 30 listopada 912)	Otto I, Duke of Saxony	880–912	Ludolf, Oda Billung
Henryk I Ptasznik (ur. 876, zm. 2 lipca 936)	Siegel Heinrich I Posse	912–936	Otto I Znakomity, Jadwiga Frankijska	król Niemiec (919–936)
Otton I Wielki (ur. 23 listopada 912, zm. 7 maja 973)	Otto I of Germany	936–961	Henryk I Ptasznik, Matylda z Ringelheim	król Niemiec (936–973), cesarz rzymski (962–973), król Włoch (951–973)
Billungowie
Hermann Billung (ur. 900 lub 912, zm. 27 marca 973)	Hermann Billung	961–973	Billung von Stubenskorn, Ermengarda z Nantes	margrabia Marchii Billungów (936–973)
Bernard I Billung (ur. ok. 950/959, zm. 9 lutego 1011)	BernhardISachsen	973–1011	Hermann Billung, Oda z Saksonii
Bernard II (ur. ok. 995, zm. 29 czerwca 1059)	BernhardIISachsen (cropped)	1011–1059	Bernard I Billung, Hildegarda von Stade
Ordulf (ur. ok. 1020, zm. 28 marca 1072)	Wartburg-Duke.Orthilius.von.Sachsen	1059–1072	Bernard II, Eilika ze Schweinfurtu
Magnus (ur. po 1042, zm. 25 sierpnia 1106)	Herzog Magnus von Sachsen	1072–1106	Ordulf, Ulvhild Olofsdotter
Supplinburgowie
Lotar III (ur. 1075, zm. 4 grudnia 1137)		1106–1127	Gerhard von Supplinburg, Jadwiga von Formbach	król Niemiec (1125–1137), cesarz rzymski (1133–1137)
Welfowie
Henryk II Pyszny (ur. 1102 lub 1108, zm. 20 października 1138)	Henry the Proud	1127–1138	Henryk IX Czarny, Wulfhilda saska	książę Bawarii (1126–1138)
Dynastia askańska
Albrecht Niedźwiedź (ur. ok. 1100, zm. 18 listopada 1170)	Albrecht der Bär	1138–1142	Otton Bogaty, Eilika	margrabia Marchii Łużyckiej (1123/1125–1131), margrabia Marchii Północnej/ margrabia Brandenburgii (1134–1170)
Welfowie
Henryk Lew (ur. 1129/30 lub 1133/35, zm. 6 sierpnia 1195)	Logenhaus Heinrich der Löwe Marktbrunnen01	1142–1180	Henryk II Pyszny, Gertruda	książę Bawarii (1156–1180)

W 1180 r. Henryk Welf został pozbawiony tronów saskiego i bawarskiego, a sama Saksonia została podzielona. Tytuł książąt saskich ze wschodnią częścią dawnej Saksonii otrzymał Bernard III Askańczyk (lista władców poniżej), część zachodnia została oddana arcybiskupom Kolonii (Westfalia), a w głównej części powstało od 1235 r. księstwo Brunszwiku-Lüneburga, nadal pod rządami Welfów (por. władcy Brunszwiku i Hanoweru).

Dynastia askańska (1180–1356)

1180–1212 Bernard III Askańczyk
1212–1261 Albrecht I Askańczyk

Po śmierci Albrechta I państwo zostało podzielone między jego dwóch synów na:

Saksonię-Wittenbergę (niem.: Sachsen-Wittenberg),
Saksonię-Lauenburg (niem.: Sachsen-Lauenburg).

Książęta Saksonii-Wittenbergi	Książęta Saksonii-Lauenburga
Albrecht II Askańczyk (1261–1298)
Rudolf I Askańczyk (1298–1356)

W 1356 r. Złota Bulla Karola IV dała sasko-wittenberskim książętom Saksonii prawo wyboru króla niemieckiego. Od tej pory władca Saksonii nosił tytuł elektora.

Elektorzy Saksonii

Imię i lata życia		Lata panowania	Rodzice
Dynastia askańska
Rudolf II Askańczyk (ur. 1307, zm. 6 grudnia 1370)	Herzog Rudolf II von Sachsen-Wittenberg	1356–1370	Rudolf I Askańczyk, Jutta
Wacław (ur. ok. 1337, zm. 15 maja 1388)	Wenzel Herzog von Sachsen	1370–1388	Rudolf I Askańczyk, Agnieszka z Lindow
Rudolf III Askańczyk (ur. przed 1367, zm. 11 czerwca 1419)	Rudolf III Kurfürst von Sachsen (AT KHM GG4790)	1388–1419	Wacław, Cecylia z Carrary
Albrecht III Askańczyk (ur. ok. 1375–1380, zm. 12 listopada 1422)	Portret van Albrecht III, hertog van Saksen-Wittenberg, RP-P-2016-1666	1419–1422	Wacław, Cecylia z Carrary

Po bezpotomnej śmierci Albrechta III w 1422, ziemie Elektoratu Saksonii zostały nadane w lennie margrabiemu Miśni, Fryderykowi I Kłótnikowi, który to przeniósł stolicę do Drezna.

Imię i lata życia		Lata panowania	Rodzice
Wettynowie
Fryderyk I Kłótnik (ur. 11 kwietnia 1370, zm. 4 stycznia 1428)	Herzog Rudolf II von Sachsen-Wittenberg	1422–1428	Fryderyk III Srogi, Katarzyna z Hennebergu
Fryderyk II Łagodny (ur. 22 sierpnia 1412, zm. 7 września 1464)	Friedrich II. der Sanftmütige, Kurfürst von Sachsen (AT KHM GG4793)	1428–1464	Fryderyk I Kłótnik, Katarzyna Welf

Po śmierci Fryderyka II Saksonia ponownie została podzielona między synów władcy.

Ernest, starszy syn, otrzymał: północną Miśnię, południową Turyngię oraz Wittenbergę. Dodatkowo tytuł elektora.
Albert, młodszy, otrzymał: północną Turyngię i południową Miśnię.

Wettynowie – linia ernestyńska	Wettynowie – linia albertyńska
Elektorzy w północnej Miśnii, południowej Turyngii 1464–1486 Ernest 1486–1525 Fryderyk III Mądry 1525–1532 Jan Stały 1532–1547 Jan Fryderyk I	Książęta w Turyngii i Miśnii 1464–1500 Albrecht Odważny 1500–1539 Jerzy Brodaty 1539–1541 Henryk Pobożny 1541–1547 Maurycy Wettyn

W 1547, po klęsce Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego pod Mühlbergiem, tytuł elektora oraz Wittenberga zostały przeniesione na linię Albrechta. Linia Ernesta pozostała w Turyngii, ale z czasem rozbiła się na wiele małych księstw. Poniższa lista zawiera władców z linii Alberta w Saksonii elektorskiej; po szczegóły dot. linii Ernesta zobacz niżej sekcja: Księstwa saskie linii ernestyńskiej Wettynów

Imię i lata życia		Lata panowania	Rodzice	Inne tytuły
Wettynowie – linia albertyńska
Maurycy Wettyn (ur. 21 marca 1521, zm. 11 lipca 1553)	Moritz Sachsen	1547–1553	Henryk Pobożny, Katarzyna Meklemburg
August Wettyn (ur. 31 lipca 1526, zm. 11 lutego 1586)	Lucas Cranach d. J. 004	1553–1586	Henryk Pobożny, Katarzyna Meklemburg
Krystian I Wettyn (ur. 29 października 1560, zm. 25 września 1591)	Kurfürst Christian I. von Sachsen (Porträt)	1586–1591	August Wettyn, Anna Duńska
Krystian II Wettyn (ur. 23 września 1583, zm. 23 czerwca 1611)	Zacharias Wehme - Prince Elector Christian II of Saxony (ca. 1601-1606) - Google Art Project	1591–1611	Krystian I Wettyn, Zofia Hohenzollern
Jan Jerzy I Wettyn (ur. 5 marca 1585, zm. 8 października 1656)	John George I (1585-1656)	1611–1656	Krystian I Wettyn, Zofia Hohenzollern
Jan Jerzy II Wettyn (ur. 31 maja 1613, zm. 22 sierpnia 1680)	Johann Georg II. von Sachsen (Porträt)	1656–1680	Jan Jerzy I Wettyn, Magdalena Sybilla Hohenzollern
Jan Jerzy III Wettyn (ur. 20 czerwca 1647, zm. 12 września 1691)	Kurfürst Johann Georg III. (1647–1691)	1680–1691	Jan Jerzy II Wettyn, Magdalena Sybilla Hohenzollern
Jan Jerzy IV Wettyn (ur. 18 października 1668, zm. 27 kwietnia 1694)	Jan Jerzy IV 4	1691–1694	Jan Jerzy III Wettyn, Anna Zofia Oldenburg
Fryderyk August I Mocny (ur. 12 maja^?/22 maja 1670, zm. 1 lutego 1733)	Król August II Mocny (Toruń)	7 maja 1694 – 1 lutego 1733	Jan Jerzy III Wettyn, Anna Zofia Oldenburg	król Polski (1709–1733)
Fryderyk August II Wettyn (ur. 17 października 1696, zm. 5 października 1763)	Elector Friedrich August II of Saxony, as King August III of Poland by Pietro Rotari and workshop	1 lutego 1733 – 5 października 1763	Fryderyk August I Mocny, Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna	król Polski (1733–1763)
Fryderyk Krystian Wettyn (ur. 5 września 1722, zm. 17 grudnia 1763)	Friedrich Christian (1722-63), keurvorst van Saksen, koning van Polen, SK-A-971	5 października – 17 grudnia 1763	Fryderyk August II Wettyn, Maria Józefa Habsburg
Fryderyk August III Sprawiedliwy (ur. 23 grudnia 1750, zm. 5 maja 1827)	Fryderyk August I	17 grudnia 1763 – 11 grudnia 1806	Fryderyk Krystian Wettyn, Maria Antonina Wittelsbach

Królowie Saksonii (1806–1918)

Po rozwiązaniu Świętego cesarstwa Rzymskiego w 1806 r., Saksonia stała się została królestwem. Fryderyk August III rozpoczął numerację od I.

Imię i lata życia		Lata panowania	Rodzice	Inne tytuły
Wettynowie – linia albertyńska
Fryderyk August I Sprawiedliwy (ur. 23 grudnia 1750, zm. 5 maja 1827)	Fryderyk August I	11 grudnia 1806 – 5 maja 1827	Fryderyk Krystian Wettyn, Maria Antonina Wittelsbach	książę warszawski (1807–1815)
Antoni Klemens Wettyn (ur. 27 grudnia 1755, zm. 6 czerwca 1836)	King Anthony of Saxony cropped	5 maja 1827 – 6 czerwca 1836	Fryderyk Krystian Wettyn, Maria Antonina Wittelsbach
Fryderyk August II Wettyn (ur. 18 maja 1797, zm. 9 sierpnia 1854)	King Frederick Augustus II of Saxony	6 czerwca 1836 – 9 sierpnia 1854	Maksymilian Wettyn, Karolina Burbon-Parmeńska
Jan Wettyn (ur. 12 grudnia 1801, zm. 29 października 1873)	Johan von Saxen (1801-1873), Follower of Ferdinand von Rayski	9 sierpnia 1854 – 29 października 1873	Maksymilian Wettyn, Karolina Burbon-Parmeńska
Albert I Wettyn (ur. 23 kwietnia 1828, zm. 19 czerwca 1902)	Albert of Saxony by Nicola Perscheid c1900cr	29 października 1873 – 19 czerwca 1902	Jan Wettyn, Amelia Augusta Wittelsbach
Jerzy I Wettyn (ur. 8 sierpnia 1832, zm. 15 października 1904)	Georg von Sachsen 1895	19 czerwca 1902 – 15 października 1904	Jan Wettyn, Amelia Augusta Wittelsbach
Fryderyk August III Saski (ur. 25 maja 1865, zm. 18 lutego 1932)	König Friedrich August III. um 1910	15 października 1904 – 13 listopada 1918	Jerzy I Wettyn, Maria Anna Portugalska

W wyniku rewolucji listopadowej w 1918 r. monarchia została obalona i proklamowano Wolny Kraj Saksonii.

Wydzielone księstwa saskie

Schemat przedstawia podziały księstw saskich, dynastii Wettynów

Księstwa saskie linii ernestyńskiej Wettynów

W Turyngii po bitwie pod Mühlbergiem i utracie Saksonii elektorskiej

1547–1554 Jan Fryderyk Wspaniałomyślny (do 1547, elektor saski)

1554 – podział ziem między synów elektora Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego

1554–1566 Jan Fryderyk II Średni, książę Saksonii-Coburga-Gothy (syn Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego)
1554–1565 Jan Fryderyk III Młodszy, książę Saksonii-Jena (brat)
1554–1573 Jan Wilhelm, książę Saksonii-Weimar (brat)

Książęta Saksonii-Koburga

1542–1553 Jan Ernest I, syn elektora Jana Stałego

książęta Saksonii-Coburg-Eisenach:

1566–1572 Fryderyk, syn Jana Fryderyka II
1566–1633 Jan Kazimierz, syn Jana Fryderyka II, książę Saksonii-Coburg
1566–1638 Jan Ernest II, syn Jana Fryderyka II, książę Saksonii-Eisenach, od 1633 także Coburg

1638 ziemie przeszły na książąt Saksonii-Weimar

Książęta Saksonii-Weimaru

1547–1554 Jan Fryderyk Wspaniałomyślny (w latach 1532–1547 elektor Saksonii)
1554–1573 Jan Wilhelm (syn)
1573–1605 Jan (syn Jana Wilhema)
- 1605–1640 – wspólne rządy braci:

1605–1626 Jan Ernest I (syn Jana)
1605–1622 Fryderyk (syn Jana)
1605–1662 Wilhelm (syn Jana, zob. niż.)
1605–1640 Albrecht II (syn Jana) potem Eisenach 1640–1644
1605–1628 Jan Fryderyk (syn Jana)
1605–1622 Fryderyk (syn Jana)
1605–1640 Ernest I Pobożny (syn Jana) potem Gothy 1640–1674
1605–1619 Fryderyk Wilhelm (syn Jana)
1605–1639 Bernard (syn Jana) książę (niem. Herzog) Franków 1633–1639

1640 – podział między żyjących braci. Weimar otrzymał:

1640–1662 Wilhelm (syn Jana, zob. wyż.)

1662 – podział między synów Wilhelma

Saksonia-Weimar

1662–1683 Jan Ernest II (syn Wilhelma)
1683–1728 Wilhelm Ernest (syn Jana Ernesta II) (Weimar)
1683–1707 Jan Ernest III (syn Jana Ernesta II) (Kappellendorf)
1707–1748 Ernest August I (syn Jana Ernesta III) od 1707 Kappellendorf; od 1728 także Weimar; od 1741 także Eisenach

Saksonia-Weimar i Saksonia-Eisenach

1748–1758 Ernest August II Konstantyn (syn Ernesta Augusta I)
1758–1809 Karol August (syn) od 1809 połączenie dwóch księstw w jedno

Saksonia-Weimar-Eisenach

1809–1815 Karol August, od 1815 wielki książę

Wielkie Księstwo Saksonii-Weimar-Eisenach

1815–1828 Karol August
1828–1853 Karol Fryderyk
1853–1901 Karol Aleksander (syn)
1901–1918 Wilhelm Ernest

1918 – obalenie monarchii

Saksonia-Eisenach

1662–1668 Adolf Wilhelm (syn Wilhelma)
1668–1671 Wilhelm August (syn Adolfa Wilhelma); Eisenach do Markfuhl

Saksonia-Jena

1662–1678 Bernard II (syn Wilhelma)
1678–1690 Jan Wilhelm III (syn Bernarda II); Jena do Eisenach

Saksonia-Markfuhl

1662–1686 Jan Jerzy I (syn Wilhelma) od 1671 także Eisenach
1686–1698 Jan Jerzy II (syn Jana Jerzego I)
1698–1729 Jan Wilhelm (syn Jana Jerzego I) od 1690 Jena
1729–1741 Wilhelm Henryk (syn Jana Wilhelma) Eisenach do Weimaru

Książęta Saksonii-Gothy (1640–1672)

1640–1672 Ernest I Pobożny (1601–1675), syn Jana księcia von Saksonii-Weimar (w 1672 przejął Saksonię-Altenburg)

Książęta Saksonii-Gothy-Altenburga

1672–1674 Ernest I Pobożny
1674–1691 Fryderyk I (1646–1691), syn Ernesta I
- 1680 – podział księstwa między synów Ernesta I Pobożnego, w wyniku czego z księstwa wyodrębniono ziemie dla:
  - 1680–1699 Albrecht, książę Saksonii-Coburg
  - 1680–1706 Bernard I, książę Saksonii-Meiningen
  - 1680–1710 Henryk, książę Saksonii-Römhild
  - 1680–1707 Chrystian, książę Saksonii-Eisenberg
  - 1680–1715 Ernest, książę Saksonii-Hildburghausen
  - 1680–1699 Jan Ernest, książę Saksonii-Saalfeld

dalsza lista książąt Saksonii-Gothy-Altenburga:

1691–1693 regencja: Bernard I (książę Saksonii-Meiningen) i Henryk (książę Saksonii-Römhild)
1693–1732 Fryderyk II, syn Fryderyka I
1732–1772 Fryderyk III, syn Fryderyka II
1772–1804 Ernest II, syn Fryderyka III
1804–1822 August, syn Ernesta II
1822–1825 Fryderyk IV, syn Ernesta II

po bezpotomnej śmierci Fryderyka IV nowy podział ziem między książąt, spadkobierców Ernesta I Pobożnego.

Książęta Saksonii-Coburga-Gothy

1826–1844 Ernest I (poprzednio od 1806 książę von Saksonii-Coburg-Saalfeld)
1844–1893 Ernest II (syn)
1893–1900 Alfred (bratanek)
1900–1918 Karol Edward (bratanek, usunięty, zm. 1954)

od 1918 republika (Coburg przyłączył się do Bawarii, Gotha pozostała w Turyngii).

Książęta Saksonii-Saalfeld (od 1735 Saksonii-Coburg-Saalfeld)

1680–1729 Jan Ernest, syn Ernesta I Pobożnego z Saksonii-Coburga-Gothy (1658–1729)
1729–1745 Christian Ernest (syn Jana Ernesta)
1729–1764 Franciszek Jozjasz (syn Jana Ernesta)
1764–1800 Ernest Fryderyk (syn Franciszka Jozjasza)
1800–1806 Franciszek Fryderyk (syn Ernesta Fryderyka)
1806–1826 Ernest I (syn Franciszka Fryderyka),

od 1826 książę Saksonii-Coburga-Gothy (patrz wyżej)

Książęta Saksonii-Hildburghausen

1680–1715 Ernest II (1655–1715), syn Ernesta I Pobożnego księcia Saksonii-Coburga-Gothy
1715–1724 Ernest Fryderyk I (1681–1724), syn Ernesta II
1724–1745 Ernest Fryderyk II (1707–1745), syn Ernesta Fryderyka I
1745–1780 Ernest Fryderyk III (1727–1780), syn Ernesta Fryderyka II
1780–1826 Fryderyk (1763–1834), syn Ernesta Fryderyka III, został księciem Saksonii-Altenburg.

Książęta Saksonii-Meiningen

1680–1706 Bernard I (syn Ernesta I Pobożnego, księcia Saksonii-Gothy)
1706–1724 Ernest Ludwik I (syn Bernarda I)
1724–1729 Ernest Ludwik II (syn Ernesta Ludwika I)
1729–1743 Karol Fryderyk (syn Ernesta Ludwika I)
1743–1746 Fryderyk Wilhelm (syn Bernarda I)
1746–1763 Antoni Ulryk (syn Bernarda I)
1763–1782 Karol Wilhelm (syn Antoniego Ulryka)
1763–1803 Jerzy I (syn Antoniego Ulryka, do 1775 wspólnie z bratem)
1803–1866 Bernard II (syn Jerzego I)

w 1826 książęta Saksonii-Meiningen przejęli władzę nad księstwem Saksonii-Hildburghausen i odtąd tytułowali się von Sachsen-Meiningen und Hildburghausen

Książęta Saksonii-Meiningen i Hildburghausen

1803–1866 Bernard II (syn Jerzego I)
1866–1914 Jerzy II (syn Bernarda II)
1914–1918 Bernard III (syn Jerzego II, zm. 1928)

1918 – obalenie monarchii

Książęta Saksonii-Altenburg (1602–1673, 1826–1918)

Starsza linia:

1602–1639 Jan Filip (syn Fryderyka Wilhelma I, księcia Saksonii-Weimar)
1639–1669 Fryderyk Wilhelm II (syn Fryderyka Wilhelma I)
1669–1672 Fryderyk Wilhelm III (syn Fryderyka Wilhelma II)
- ziemie księstwa na Saksonii-Weimar i Saksonii-Gothy-Altenburga

Nowa linia: