Albert I Wettyn
 | |
 | |
 | |
| król Saksonii | |
| Okres | |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data i miejsce urodzenia | |
| Data i miejsce śmierci | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Żona | |
| Dzieci |
--- |
| Odznaczenia | |
                                        | |
Fryderyk August Albert Antonii Ferdynand Józef Karol Maria Baptyst Nepomuk Wilhelm Ksawery Jerzy Fidelis Wettyn (ur. 23 kwietnia 1828 w Dreźnie, zm. 19 czerwca 1902 w Szczodrem) – król Saksonii w latach 1873–1902.
Życiorys
Urodził się jako syn księcia Jana Wettyna i księżniczki bawarskiej Amelii Wittelsbach. Jego ojciec był młodszym bratem króla Saksonii Fryderyka Augusta II – kiedy król zmarł bezdzietnie w 1854 roku, Jan objął tron. Od najmłodszych lat przejawiał zainteresowanie sprawami wojskowymi. Przeszedł gruntowne szkolenie w tym zakresie. Za pierwsze lata jego edukacji odpowiadał Friedrich Albert von Langenn. Po zdaniu matury w 1845 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie w Bonn. Studiował prawo i nauki polityczne. Na studiach poznał przyszłego wielkiego księcia Badenii Fryderyka I. Po zakończeniu edukacji rozpoczął służbę wojskową. Dowodził armią saską w czasie wojny prusko-austriackiej w 1866 r. Po zakończeniu wojny został generałem-głównodowodzącym XII Korpusem Armijnym z dowództwem w Dreźnie. Na jego czele wziął udział w wojnie prusko-franucskiej, dowodząc nim w między innymi bitwie pod Gravelotte. Pod koniec sierpnia 1871 roku objął stanowisko naczelnego dowódcy Armii Mozy, z którą stoczył starcia pod Beaumont i Sedanem. Po zakończeniu wojny otrzymał stopień generała-feldmarszałka (niem. Generalfeldmarschall)[1].
Albert został królem po śmierci ojca w 1873. Po wstąpieniu na tron prowadził politykę pokojowego dialogu i dbał o zachowanie federalnego systemu w Rzeszy Niemieckiej[2]. W polityce wewnętrznej dążył do reformy administracji. Za jego panowania podjęto szereg inicjatyw zmierzających do poprawy życia ludzi ubogich oraz kompleksowej reformy systemu podatkowego w latach 1878 i 1887. W 1896 roku doprowadził do wprowadzenia nowej ordynacji wyborczej.
Małżeństwo
18 lipca 1853 poślubił księżniczkę szwedzką Karolę Wazę (1833–1907), córkę księcia Gustawa Wazy. Para nie miała dzieci. Zmarł w 1902 roku i został pochowany w katedrze Świętej Trójcy w Dreźnie. Jego następcą został jego młodszy brat Jerzy I Wettyn.
Odznaczenia
Odznaczenia Alberta I to między innymi[1]:
- Order Korony Rucianej
- Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Świętego Henryka
- Krzyż Wielki Orderu Alberta
- Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar)
- Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia-Ernestyńska)
- Order Orła Czarnego (Prusy)
- Order Pour le Mérite z liśćmi dębu (Prusy)
- Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego (Prusy)
- Krzyż Żelazny I klasy (Prusy)
- Krzyż Żelazny II klasy (Prusy)
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka (Badenia)
- Order Wierności (Badenia)
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia)
- Order Świętego Huberta (Bawaria)
- Krzyż Wielki Orderu Maksymiliana Józefa (Bawaria)
- Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Brunszwik)
- Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (Francja)
- Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower)
- Krzyż Wielki Orderu Wilhelma (Hesja)
- Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja)
- Order Zasługi Wojskowej (Hesja)
- Order Annuncjaty (Włochy)
- Medal Zasługi Wojskowej (Schaumburg-Lippe)
- Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia)
- Krzyż Zasługi Wojskowej I klasy (Meklemburgia)
- Krzyż Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny (Meklemburgia-Strelitz)
- Order Domowy Nassauski Lwa Złotego (Niderlandy)
- Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Niderlandy)
- Order Złotego Runa (Austro-Węrgy)
- Kawaler Orderu Marii Teresy (Austro-Węgry)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry)
- Krzyż Wielki Orderu Domowego i Zasługi (Oldenburg)
- Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia)
- Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)
- Order Świętego Jerzego II klasy (Imperium Rosyjskie)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia)
- Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania)
- Krzyż Wielki Order Świętego Józefa (Toskania)
- Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia)
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Wirtembergia)
Galeria
Albert Wettyn w 1833
Albert jako następca tronu
Karola Oldenburg jako żona Alberta
Albert jako król Saksonii
Albert Wettyn w 1887
Genealogia
| Prapradziadkowie |
król Polski |
Maria Amalia Habsburg |
książę Parmy |
cesarz rzymski |
Christian III Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken) |
Józef Karol Wittelsbach (Pfalz-Sulzbach) |
wielki książę Badenii |
landgraf Hesji-Darmstadt |
| Pradziadkowie |
elektor Saksonii |
książę Parmy |
Fryderyk Michał Wittelsbach (Pfalz-Birkenfeld) |
Karol Ludwik Badeński | ||||
| Dziadkowie |
Maksymilian Wettyn |
król Bawarii | ||||||
| Rodzice |
król Saksonii | |||||||
|
Albert Wettyn (1828-1902), król Saksonii | ||||||||
| Książęta Saksonii |
| ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Elektorzy Saksonii |
| ||||||||||||||||
| Królowie Saksonii |
| ||||||||||||||||
Przypisy
- 1 2 Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1872, Berlin: E. S. Mittler und Sohn, 1872, s. 39 [dostęp 2026-04-28] (niem.).
- ↑ Vgl. Dr. Albert Prinz von Sachsen: König Albert als Politiker.
Literatura
- Konrad Sturmhoefel, König Albert von Sachsen. Ein Lebensbild. Voigtländer, Leipzig 1898.
- Georg von Schimpff, König Albert: Fünfzig Jahre Soldat. Baensch, Dresden 1893.
- Ernst von Körner, König Albert von Sachsen: der Soldat und Feldherr. Oestergaard, Berlin-Schöneberg 1936.
- Bernd Rüdiger, Wahre Geschichten um König Albert, Taucha: Tauchaer Verl., 1994.