Wacław Tomaszewski
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
5 czerwca 1969 |
| Zawód, zajęcie |
architekt |
| Odznaczenia | |
   | |
Wacław Kazimierz Tomaszewski (ur. 28 marca 1884 w Rudawicy k. Grodna, zm. 5 czerwca 1969 w Gdańsku) – polski architekt, nauczyciel akademicki, poseł na Sejm Ustawodawczy II RP, wraz z Witoldem Urbanowiczem twórca dyscypliny naukowej architektura okrętów[1].
Życiorys
Urodził się w rodzinie Aleksandra (zm. 1916), inżyniera budowy maszyn, i Gabrieli z domu Roszkowskiej, młodszy brat Jadwigi[2]. W 1903 ukończył szkołę realną w Kijowie. Początkowo studiował na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Kijowskiej. W 1905 przeniósł się na Wydział Architektury Politechniki w Karlsruhe, który ukończył w 1910 z dyplomem inżyniera architekta. Podczas pobytu w Karlsruhe studiował także malarstwo i rzeźbę na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Podczas I wojny światowej służył w armii rosyjskiej. W 1915 dostał się do niewoli niemieckiej. W latach 1918–1928 prowadził pracownię architektoniczną w Warszawie. Następnie przeniósł się do Gdyni. Charakterystyczną cechą projektowanych przez niego budowli były kubizujące formy dekoracyjne[3].
W latach 1919–1922 piastował mandat posła na Sejm Ustawodawczy z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. We wrześniu 1919 przeszedł do klubu Zjednoczenia Mieszczańskiego. W 1920 był zastępcą członka Rady Obrony Państwa[4].
W okresie II wojny światowej przebywał w Wilnie, Kownie i Warszawie. Od września 1944 był więźniem obozu przejściowego w Pruszkowie.
Od czerwca 1945 był radcą ministerialnym w Ministerstwie Odbudowy, od lipca 1945 pracował w Biurze Odbudowy Portów w Gdańsku, w grudniu 1945 objął kierownictwo Katedry Architektury Portów i Przymorza Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej. W 1949 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego tej uczelni. W 1960 przeszedł na emeryturę. W 1961 został przewodniczącym Sekcji Architektury Okrętów Oddziału Wybrzeże SARP[1].
Od 1931 był mężem Kazimiery Gabrieli Terleckiej z domu Rodkiewicz (1897–1974)[2].
Zmarł w Gdańsku, pochowany na cmentarzu Oliwskim (kwatera 8-10-8)[5].
Najważniejsze dzieła
- Szkoła Handlu Morskiego i Techniki Portowej w Gdyni (1928)
- gmach główny Akademii Morskiej w Gdyni (1928–1930)
- Dom Marynarza Polskiego w Gdyni, ul. Jana z Kolna 27 (obecnie Dom Rybaka) (1929–1932)[6]
- nadbudowa Państwowego Instytutu Meteorologicznego w Gdyni, ul. Waszyngtona 42 (1930)[7]
- Magazyn Tranzytowy Dworca Morskiego w Gdyni (1932–1933))[8]
- budynek Bergtrans w Gdyni, od 1990 Komenda Miejska Policji, ul. Portowa 15 (1936)
- budynek biurowo-mieszkaniowy Gdynika w Gdyni-Kamiennej Górze (1937)
- budynek Izby Arbitrażowej Bawełny w Gdyni, ul. Derdowskiego 26 (1938))[9]
- siedziba Miastoprojektu w Gdańsku (1947–1949)[10]
- hotel Monopol, obecnie Hotel Scandic w Gdańsku, ul. Podwale Grodzkie 9 (1949) - współautorzy: Witold Kuczewski, Stefan Listowski
- Dworzec Gdynia Główna Osobowa (1950–1955)
- wnętrza dużej przedniej werandy, jadalni I klasy, baru oraz nowych czterech apartamentów „de luxe” w ramach przebudowy pomieszczeń rekreacyjnych na transatlantyku MS Batory (1956–1957, kierownik zespołu projektantów)[1]
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1961)
- Złoty Krzyż Zasługi
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)[11]
Źródło:[2].
Nagrody
- I nagroda w konkursie na gmach Najwyższej Izby Kontroli Państwa w Warszawie (1925)
- II nagroda w konkursie na projekt odbudowy ratusza we Lwowie
- II nagroda w konkursie na projekt rynku w Kaliszu[12]
- Doroczna Nagroda Naukowa Miasta Gdańska w dziedzinie architektury (1964)[13]
Przypisy
- 1 2 3 Urbanowicz Witold. 35 lat polskiej architektury okrętów. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”. 31/1, s. 65-84, 1986.
- 1 2 3 TOMASZEWSKI WACŁAW, profesor Politechniki Gdańskiej – Encyklopedia Gdańska [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2025-10-01].
- ↑ Maria Jolanta Sołtysik: Między klasycyzmem a awangardą, czyli nurt umiarkowanego modernizmu w architekturze Gdyni 1920-1939. pan-ol.lublin.pl. s. 37. [dostęp 2019-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-08)].
- ↑ Adam Próchnik, Pierwsze piętnastolecie Polski niepodległej, Warszawa: PWN, 1983, s. 75.
- ↑ Wacław Tomaszewski. cmentarze-gdanskie.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Dom Rybaka (dawniej: Dom Marynarza Polskiego), ul. Jana z Kolna 27. modernizmgdyni.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Gdynia – historyczny układ urbanistyczny śródmieścia. nid.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Dworzec Morski, ul. Polska 1, obecnie Muzeum Emigracji. modernizmgdyni.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Dom Bawełny w Gdyni. pomorskie.travel. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Historia siedziby IHS UG. sztuka.historia.ug.edu.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ M.P. z 1955 r. Nr 112, poz. 1450 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 23 maja 1955 r. nr 0/810 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
- ↑ prof. arch. Wacław Tomaszewski. archimemory.pl. [dostęp 2019-05-08].
- ↑ Kronika wydarzeń kulturalnych 1961 r.. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 1, s. 186, 1964. Gdynia: Wydawnictwo Morskie, Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-01].