Walenty Gadowski

Walenty Gadowski

Data i miejsce urodzenia	8 grudnia 1861 Nowy Wiśnicz
Data i miejsce śmierci	14 maja 1956 Bochnia
Prorektor Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie
Okres sprawowania	1888–1891
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki
Inkardynacja	Diecezja tarnowska
Prezbiterat	1884

Walenty Gadowski (ur. 8 grudnia 1861 w Nowym Wiśniczu, zm. 14 maja 1956 w Bochni) – polski duchowny katolicki, pedagogik, redaktor czasopism, działacz narodowy i turystyczny, taternik.

Był synem nauczyciela, pracującego również jako organista w miejscowym kościele. Gimnazjum skończył w Tarnowie, a egzamin dojrzałości złożył ze stopniem celującym 18 czerwca 1880 r. Święcenia kapłańskie przyjął 15 lipca 1884 r. z rąk biskupa tarnowskiego Józefa Alojzego Pukalskiego, a pierwszą jego placówką duszpasterską było Pilzno^[1], gdzie zaczął pracować jako wikariusz i szkolny katecheta.

W 1897 r. ks. bp Ignacy Łobos powołał młodego, 26-letniego księdza na profesora katechetyki i pedagogiki w tarnowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie^[1]. Wykłady prowadził tam do 1924 r. Był również wykładowcą w tamtejszym w seminarium nauczycielskim. Organizował ruch katechetyczny oraz duszpasterstwo młodzieży. W latach 1926–1930 był katechetą szkolnym w Bochni^[2].

Postać Gadowskiego najsilniej związana została z rozwojem turystyki w Tatrach. Po raz pierwszy do Zakopanego przyjechał w 1881 roku, gdy ze względu na chorobę płuc polecono mu wyjazd w góry. Wtedy pokochał góry i taternictwo. W kolejnych latach (od 1890 roku) przyjeżdżał do Zakopanego co roku. Przez czterdzieści następnych lat był organizatorem licznych wycieczek w Tatry, zarówno turystycznych jak i taterniczych. Prowadził zbiórki na wyjazdy młodzieży tarnowskiej w Tatry i Pieniny. Związał się z Towarzystwem Tatrzańskim, zakładając następnie jego oddziały w Tarnowie i Bochni. Był aktywnym członkiem Sekcji Turystycznej TT (później PTT) i od początku (tj. od 1903) członkiem jej Zarządu. W 1922 r. Sekcja Turystyczna TT – późniejszy Klub Wysokogórski TT – nadała mu członkostwo honorowe^[1].

Był aktywny w dziele znakowania szlaków turystycznych w Tatrach i Pieninach. W latach 1903–1906, nawiązując do pomysłu poety Franciszka H. Nowickiego^[1], wytrasował szlak zwany Orlą Percią (czynny dziś na odcinku od przełęczy Zawrat do przełęczy Krzyżne) – powszechnie uważany za najtrudniejszy szlak w całych Tatrach. Część znaków zostało osobiście namalowanych przez niego. W roku 1926 z jego inicjatywy wytyczono „Pienińską Orlą Perć”, czyli Sokolą Perć (szlak niebieski od Sokolicy do Trzech Koron) oraz nieistniejącą już Skalną Perć. Był honorowym członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego^[3]. Jako pierwszy wszedł na Małą Buczynową Turnię (1900), Wielką Buczynową Turnię (1902) oraz Kozie Czuby (1904), a także na Przełęcz Nowickiego. Dokonał też nowych przejść w Basztach, na Krywaniu i Lodowym Szczycie^[4].

W trakcie swej długoletniej działalności ksiądz Gadowski opracował liczne katechizmy, które obowiązywały w szkołach galicyjskich i na terenie Niemiec^[1]. Został autorem kilku książek i artykułów z zakresu pedagogiki, m.in. Wychowanie młodzieży i herbarcjanizm oraz Z historii pedagogiki. Popularność przyniósł mu Katechizm elementarny. Ponadto redagował „Dwutygodnik Katechetyczny i Duszpasterski”, publikował również na łamach „Biesiady Literackiej”, „Pamiętnika Towarzystwa Tatrzańskiego”, „Głosu Narodu” oraz „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Wydał również książeczkę Wspomnienia z Tatr (1934) i Przewodnik po Pieninach (1928)^[4].

Ks. Walenty Gadowski do końca życia zachował dobrą kondycję fizyczną i sprawność umysłową. Do 88 roku życia chodził po górach. Jeszcze mając 91 lat po raz ostatni wyszedł na Zawrat, korzystając już jednak z pomocy towarzyszących mu kleryków^[1]. Zmarł 14 maja 1956 roku w Bochni i tam też został pochowany. W 1986 roku miasto upamiętniło go tablicą ufundowaną przez PTTK na domu, w którym mieszkał. Jednakże bardziej znana jest tablica, którą wmurowano w ścianę budynku stacji kolei linowej na Kasprowy Wierch.

• Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
• zarys biografii na stronie Towarzystwa miłośników Wiśnicza. tmw.iaw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].