Diecezja tarnowska
![]() Herb Diecezji Tarnowskiej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba |
Tarnów |
| Data powołania |
13 marca 1786 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Metropolia | |
| Katedra diecezjalna | |
| Biskup diecezjalny | |
| Biskup pomocniczy | |
| Dane statystyczne (2025[1]) | |
| Liczba wiernych • odsetek wiernych |
1 099 345 |
| Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych |
|
| Liczba dekanatów |
43 |
| Liczba parafii |
456 |
| Powierzchnia |
7.566 km² |
![]() | |
| 50°00′47,1″N 20°59′13,5″E/50,013083 20,987083 | |
| Strona internetowa | |
Diecezja tarnowska (łac. Dioecesis Tarnoviensis) – jedna z 4 diecezji rzymskokatolickich metropolii krakowskiej. Ze statystyk dotyczących praktyk religijnych wynika, że jest najbardziej religijną diecezją w Polsce[2].
Historia
Po I rozbiorze Polski część diecezji krakowskiej znalazła się w zaborze austriackim. 20 września 1783 na tym obszarze zorganizowano diecezję tarnowską[3]. Biskupem nominatem Józefa II został Jan Duwall, zmarł 13 grudnia 1785, nie doczekawszy się prekonizacji[4]. 24 grudnia 1785 Józef II mianował biskupem Floriana Amanda Janowskiego, 3 kwietnia 1786 papież Pius VI go prekonizował[5]. Utworzenie diecezji potwierdził papież Pius VI, dnia 13 marca 1786, bullą In suprema beati Petri cathedra. Diecezja tarnowska została włączona do metropolii lwowskiej[3].
W wyniku III rozbioru Polski obszar prawie całej diecezji krakowskiej trafił pod zabór austriacki. Wymusiło to zmiany organizacyjne Kościoła na tym terenie. W 1801 roku, kilka miesięcy po śmierci bp Floriana Janowskiego, Gubernium Lwowskie przesłało do Wiednia projekt zmian, które zostały zatwierdzone dekretem kancelarii nadwornej z dnia 12 sierpnia 1802. Dekret zapowiadał zniesienie diecezji tarnowskiej i utworzenie nowej diecezji siedzibą w Kielcach[6]. Kanoniczne usankcjonowanie tych zmian nastąpiło na mocy bulii Indefessum personarum regia dignitate fulgentium Piusa VII, z dnia 13 czerwca 1805. Kolejna bulla Operosa atque indefessa, z dnia 24 września 1805, podzieliła terytorium diecezji tarnowskiej między dwa biskupstwa: krakowskie i przemyskie[3]. Dekretem z 30 września 1807 arcybiskup metropolita lwowski Kajetan Ignacy Kicki ogłosił erygowanie diecezji kieleckiej i formalnie diecezja tarnowska przestała istnieć, chociaż kandydat na biskupa kieleckiego Józef Kleofas Wojciech Górski, mimo ponagleń władz, zwlekał do końca roku z opuszczeniem Tarnowa[6].
W 1821 bullą Studium paterni affectus, z dnia 20 września 1821, Pius VII erygował diecezję w Tyńcu[3]. W granicach diecezji znalazły się cztery cyrkuły: bocheński, wadowicki, sądecki i tarnowski, wchodzące w skład Królestwa Galicji i Lodomerii. Diecezja liczyła 278 parafii zgrupowanych w 18 dekanatach[7]. Biskup Grzegorz Ziegler rozpoczął starania, by przenieść stolicę biskupstwa do Tarnowa[8]. Na mocy bulli Sedium episcopalium translationes Leona XII, z dnia 23 kwietnia 1826, stolicę diecezji przeniesiono z Tyńca do Tarnowa i diecezja otrzymała nazwę tarnowskiej. Przeniesiono również seminarium diecezjalne z Bochni. Gmach Seminarium Duchownego w Tarnowie otwarto 1 września 1838. Pół wieku później, 25 października 1888, w części budynku seminarium utworzono tarnowskie Muzeum Diecezjalne[3]. W 1925 roku diecezję tarnowską przeniesiono z archidiecezji lwowskiej do nowo utworzonej archidiecezji krakowskiej[3].
W 1880, 1886, 1925 i 1992 roku zmieniały się granice diecezji tarnowskiej[3].
- 20 stycznia 1880 – na mocy bulli Sanctae Apostolicae Sedis Leona XIII do odrodzonej diecezji krakowskiej wyłączono dekanaty: bialski, oświęcimski, skawiński, wadowicki oraz część parafii z dekanatów: wielickiego, dobczyckiego, myślenickiego i makowskiego[3].
- 27 marca 1886 – na mocy bulli Supremo catholicae familiae Moderatori Leona XIII do diecezji krakowskiej wyłączono dekanaty: nowotarski, makowski, myślenicki i niepołomicki[3].
- 28 października 1925 – na mocy bulli Vixdum Poloniae unitas Piusa XI do diecezji tarnowskiej przyłączono dekanaty: biecki, ołpiński i rzepiennicki, oraz parafie: Jodłowa, Przeczyca, Sędziszów Małopolski i Będziemyśl z diecezji przemyskiej. Z diecezji tarnowskiej do archidiecezji krakowskiej przeniesiono 6 parafii dekanatu tymbarskiego, a do diecezji przemyskiej jedną parafiię dekanatu wielopolskiego[3].
- 25 marca 1992 – na mocy bulli Totus Tuus Poloniae populus Jana Pawła II oraz dekretu nuncjusza apostolskiego O ustanowieniu i określeniu granic diecezji i prowincji kościelnych w Polsce z diecezji tarnowskiej wyłączono do nowo tworzącej się diecezji rzeszowskiej 49 parafii z dekanatów: Biecz, Gorlice-Południe, Gorlice-Północ, Kolbuszowa, Ropczyce i Sędziszów Małopolski, a do diecezji sandomierskiej dekanat Baranów Sandomierski[3].
W diecezji tarnowskiej dotychczas odbyło się pięć synodów. Pierwszy, zwołany przez bpa Leona Wałęgę, zakończył się w 1928 roku. Drugi synod zwołał bp Franciszek Lisowski w dniach 25 marca 1938 – 5 lipca 1938, kolejny trzeci synod od 27 listopada 1947 – 7 lipca 1948 zarządził bp Jan Stepa, a czwarty (3 listopada 1980 – 11 lutego 1986) bp Jerzy Ablewicz. 21 kwietnia 2018 roku odbyła się uroczysta inauguracja piątego synodu diecezjalnego, zwołanego przez bpa Andrzeja Jeża[9][10]. Uroczyste zakończenie odbyło się 2 grudnia 2023 w katedrze tarnowskiej[11].
Biskupi

Biskup diecezjalny
- Bp Andrzej Jeż – od 2012
Biskupi pomocniczy
- Bp Stanisław Salaterski – od 2014
- Bp Leszek Leszkiewicz – od 2016
Biskup rezydent
- Abp Juliusz Janusz (zamieszkały na terenie parafii Matki Bożej Szkaplerznej w Korzennej[12]) – od 2018
Dekanaty i parafie
Diecezja tarnowska jest drugą w Polsce (po archidiecezji krakowskiej) pod względem liczby dekanatów (43) wchodzących w skład diecezji. W granicach diecezji tarnowskiej znajduje się 456 parafii (w tym 17 parafii zakonnych), w których posługuje duszpastersko 995 księży[2]. Obecna diecezja składa się z następujących dekanatów:
Główna świątynia

Rocznica poświęcenia: 29 stycznia (wcześniej obchodzono ją 21 października). Datę w kalendarzu liturgicznym zmieniła Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów dekretem z dnia 4 maja 2018 roku[13]. Zmiana nastąpiła wskutek odkrycia dokumentów poświadczających, że 28 stycznia 1663 roku sufragan krakowski bp Mikołaj Oborski dokonał konsekracji trzech ołtarzy w kolegiacie tarnowskiej. Świadczyć to może o konsekracji lub rekonsekracji kościoła katedralnego (ówczesne przepisy liturgiczne). Ponieważ 28 stycznia obchodzone jest wspomnienie obowiązkowe św. Tomasza z Akwinu, Kongregacja wyraziła zgodę, aby rocznica poświęcenia świątyni była obchodzona w kolejnym wolnym dniu liturgicznym tj. 29 stycznia[14].
Bazyliki mniejsze
| Lp. | Miejscowość | Świątynia | Data nadania | Źr. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Tarnów | Bazylika Katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny | 1972 | [15] |
| 2 | Limanowa | Bazylika Kolegiacka pw. Matki Bożej Bolesnej | 1991 | |
| 3 | Nowy Sącz | Bazylika Kolegiacka pw. św. Małgorzaty | 1992 | |
| 4 | Bochnia | Bazylika Kolegiacka pw. św. Mikołaja | 1997 | |
| 5 | Szczepanów | Bazylika pw. św. Marii Magdaleny i św. Stanisława | 2003 | |
| 6 | Mielec | Bazylika Kolegiacka pw. św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty | 2006 | |
| 7 | Tuchów | Bazylika pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny | 2010 | |
| 8 | Grybów | Bazylika pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej | 2012 | |
| 9 | Dąbrowa Tarnowska | Bazylika pw. Najświętszej Maryi Panny Szkaplerznej | 2026 | [16] |
- Bazyliki mniejsze w diecezji tarnowskiej






Kapituły
Przed utworzeniem diecezji tarnowskiej, w 1783 roku, istniały kapituły kolegiackie w Tarnowie (od 1440), Nowym Sączu (od 1448), Wojniczu (od 1465) i Bobowej (od 1529). Po erygowaniu diecezji kapituła kolegiacka w Tarnowie została przekształcona w kapitułę katedralną, po likwidacji diecezji (w 1805) kapituła kolegiacka w Tarnowie nie została już reaktywowana. Pozostałe kapituły zostały zlikwidowane wcześniej, w wyniku reform józefińskich. Kapitułę kolegiacką w Wojniczu zniesiono w 1786, a kapituły kolegiackie w Bobowej i Nowym Sączu w 1791 roku[17]. Obecnie w diecezji tarnowskiej funkcjonują[18]:
- Tarnowska Kapituła Katedralna – od 1826 roku[17]
- Sądecka Kapituła Kolegiacka – erygowana 8 grudnia 1996 roku przez bp. Józefa Życińskiego[19]
- Bocheńska Kapituła Kolegiacka – erygowana 6 grudnia 2003 roku przez bp. Wiktora Skworca[20]
- Wojnicka Kapituła Kolegiacka – erygowana 9 sierpnia 2014 roku przez bp. Andrzeja Jeża[21]
- Mielecka Kapituła Kolegiacka – erygowana 25 grudnia 2017 roku przez bp. Andrzeja Jeża[22]
- Limanowska Kapituła Kolegiacka – erygowana 9 października 2018 roku przez bp. Andrzeja Jeża[23]
Instytucje
Instytucje Diecezji Tarnowskiej[24]:
- Wyższe Seminarium Duchowne – w 2024 roku kształcące 67 alumnów[2]
- Dom Księży Diecezji Tarnowskiej im. św. Józefa w Tarnowie[25]
- Muzeum Diecezjalne – najstarsze muzeum diecezjalne w Polsce, założone w 1888
- Archiwum Diecezjalne im. Arcybiskupa Jerzego Ablewicza w Tarnowie[26]
- Caritas Diecezji Tarnowskiej
- Diecezjalne Studium Organistowskie
- Duszpasterstwo Pielgrzymkowo-Turystyczne ITER
- Katolickie Centrum Edukacji Młodzieży KANA
Media
Media diecezjalne[27]:
- Radio RDN Małopolska – rozgłośnia diecezjalna, uruchomiona 24 grudnia 1993
- RDN Nowy Sącz
- Gość Tarnowski
- Wydawnictwo Biblos – założone przez bpa Józefa Życińskiego w 1990
- Wydawnictwo Promyczek
- Synaj TV
Pierwszorzędni
- Najświętsza Maryja Panna w tajemnicy Narodzenia
- Święty Stanisław Szczepanowski, Biskup i Męczennik
Drugorzędni
- Święty Andrzej Świerad, Wyznawca
- Święty Benedykt, Męczennik
- Święta Kinga, Dziewica
Święci i błogosławieni
Święci i błogosławieni związani z diecezją tarnowską[28]
- Św. Stanisław Szczepanowski – biskup i męczennik, główny patron Polski, urodzony w Szczepanowie
- Św. Andrzej Świerad – pustelnik z Tropia, pierwszy polski święty
- Św. Benedykt – pustelnik z Tropia, męczennik
- Św. Kinga – dziewica, założycielka klasztoru w Starym Sączu
- Św. Szymon z Lipnicy – zakonnik i kaznodzieja, urodzony w Lipnicy Murowanej
- Św. Stanisław Papczyński – zakonnik, założyciel Zgromadzenia Księży Marianów, urodzony w Podegrodziu
- Św. Just – pustelnik z Tęgoborzy
- Św. Urszula Ledóchowska – zakonnica, założycielka Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego, mieszkanka Lipnicy Murowanej (1883-1886)
- Bł. Karolina Kózka – męczennica, dziewica, pochowana w Zabawie
- Bł. Roman Sitko – męczennik, ksiądz z pracujący w Tarnowie
- Bł. Maria Teresa Ledóchowska – zakonnica, założycielka Zgromadzenia Sióstr Misjonarek św. Piotra Klawera, mieszkanka Lipnicy Murowanej (1883-1885)
- Bł. Zbigniew Strzałkowski – zakonnik, misjonarz i męczennik, urodzony w Zawadzie
- Bł. Celestyna Faron – zakonnica, męczennica, urodzona w Zabrzeży
- Bł. Jan Balicki – teolog, wyznawca, wikariusz w parafii w Polnej (1892–1893)
- Bł. Krystyn Gondek – prezbiter, męczennik, urodzony w Zakliczynie
- Bł. Julia Rodzińska – zakonnica, męczennica, urodzona w Nawojowej
Sanktuaria
Sanktuaria Pańskie
Sanktuaria Pańskie na terenie Diecezji Tarnowskiej:[29]
| Sanktuarium | Miejscowość | Miejsce | Obiekt kultu |
|---|---|---|---|
| Sanktuarium Pana Jezusa Miłosiernego | Ciężkowice | Kościół św. Andrzeja Apostoła | Obraz Pana Jezusa Miłosiernego z Ciężkowic |
| Sanktuarium Pana Jezusa Przemienionego | Nowy Sącz | Bazylika św. Małgorzaty | Obraz Pana Jezusa Przemienionego z Nowego Sącza |
| Sanktuarium Pana Jezusa Przemienionego | Krużlowa Wyżna | Kościół sanktuaryjny | Obraz Przemienienia Pańskiego z Krużlowej |
| Sanktuarium Dzieciątka Jezus | Jodłowa | Kościół sanktuaryjny | Figura Dzieciątka Jezus z Jodłowej |
Sanktuaria Maryjne
Sanktuaria Maryjne na terenie Diecezji Tarnowskiej:[30]
| Sanktuarium | Miejscowość | Miejsce | Obiekt kultu | Data koronacji | Koronator |
|---|---|---|---|---|---|
| Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej | Bochnia | Bazylika św. Mikołaja | Obraz Matki Bożej Różańcowej z Bochni | 7 października 1931 | bp Franciszek Lisowski |
| Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej Różańcowej | Borki | Kościół Matki Bożej Fatimskiej-Różańcowej | Figura MB Fatimskiej | 13 maja 1993 | bp Józef Życiński |
| Sanktuarium Matki Bożej Bruśnickiej | Bruśnik | Kościół NMP Wniebowziętej | Obraz Matki Bożej Bruśnickiej | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin | Chorzelów | Kościół Wszystkich Świętych | Obraz Matki Bożej Królowej Rodzin z Chorzelewa | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej | Czarny Potok | Kościół św. Marcina | Obraz Matki Bożej Bolesnej z Czarnego Potoku | 12 września 1999 | bp Wiktor Skworc |
| Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia | Czermna | Kościół sanktuaryjny | Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Czermnej | 28 sierpnia 2011 | bp Wiktor Skworc |
| Sanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej | Dobra | Kościół Matki Bożej Szkaplerznej | Obraz Matki Bożej Szkaplerznej z Dobrej | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Przedziwnej | Grybów | Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej | Obraz Matki Bożej Przedziwnej z Grybowa | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej | Limanowa | Bazylika Matki Bożej Bolesnej | Pietà Limanowska | 11 września 1966 | kard. Karol Wojtyła |
| 22 czerwca 1981 | papież Jan Paweł II | ||||
| Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia | Nowy Sącz | Kościół Ducha Świętego |
Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Nowego Sącza | 11 sierpnia 1963 | kard. Stefan Wyszyński |
| Sanktuarium Matki Bożej Zwycięskiej | Odporyszów | Kościół Oczyszczenia NMP | Obraz Matki Bożej Odporyszowskiej | 15 sierpnia 1937 | bp Franciszek Lisowski |
| Sanktuarium Matki Bożej Okulickiej | Okulice | Kościół Narodzenia NMP | Obraz Matki Bożej Okulickiej | 9 września 1962 | kard. Stefan Wyszyński |
| Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia | Pasierbiec | Kościół Matki Bożej Pocieszenia | Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Pasierbca | 28 sierpnia 1993 | bp Józef Życiński |
| Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia | Pilzno | Klasztor karmelitów | Obraz Matki Bożej Pocieszenia z Pilzna | – | – |
| Sanktuarium NMP z Lourdes | Porąbka Uszewska | Grota NMP z Lourdes | Figura NMP z Lourdes z Porąbki Uszewskiej | 8 grudnia 2003 | bp Wiktor Skworc |
| Sanktuarium Matki Bożej Przeczyckiej | Przeczyca | Kościół NMP Wniebowziętej | Figura Matki Bożej Przeczyckiej | 15 sierpnia 1925 | bp Karol Józef Fischer |
| 15 sierpnia 1975 | kard. Karol Wojtyła | ||||
| Sanktuarium Matki Bożej Przydonickiej | Przydonica | Kościół Matki Boskiej Różańcowej | Obraz Matki Bożej Przydonickiej | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Szczyrzyckiej | Szczyrzyc | Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Stanisława Biskupa | Obraz Matki Bożej Szczyrzyckiej | 19 sierpnia 1984 | kard. Józef Glemp |
| Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej | Tarnów | Kościół św. Józefa i Matki Bożej Fatimskiej | Figura Matki Bożej Fatimskiej z Tarnowa | 4 czerwca 2017 | kard. Stanisław Dziwisz |
| Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej | Tarnów | Bazylika Katedralna Narodzenia NMP | Pietà Tarnowska | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej | Tarnów | Kościół NMP Wniebowziętej | Obraz Matki Bożej Szkaplerznej z Tarnowa | – | – |
| Sanktuarium Matki Bożej Tuchowskiej | Tuchów | Bazylika Nawiedzenia NMP |
Obraz Matki Bożej Tuchowskiej | 2 października 1904 | bp Leon Wałęga |
| Sanktuarium Matki Bożej Tylickiej | Tylicz | Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła | Obraz Matki Bożej Tylickiej | – | – |
| Sanktuarium Narodzenia NMP | Zawada | Kościół Narodzenia NMP | Obraz Matki Bożej Zawadzkiej | 8 września 1920 | bp Leon Wałęga |
Sanktuaria świętych i błogosławionych
Sanktuaria świętych i błogosławionych na terenie Diecezji Tarnowskiej:[31][32]
| Sanktuarium | Miejscowość | Miejsce | Patroni |
|---|---|---|---|
| Sanktuarium św. Stanisława BM | Szczepanów | Bazylika św. Marii Magdaleny i św. Stanisława | św. Stanisław ze Szczepanowa |
| Sanktuarium św. Jakuba Apostoła | Brzesko | Kościół św. Jakuba Apostoła | św. Jakub Większy Apostoł |
| Sanktuarium św. Szymona z Lipnicy | Lipnica Murowana | Kościół św. Szymona z Lipnicy | św. Szymon z Lipnicy |
| Sanktuarium św. Rity | Nowy Sącz | Kościół Matki Bożej Niepokolanej | św. Ryta z Cascii |
| Sanktuarium św. Kingi | Stary Sącz | Kościół św. Trójcy i św. Klary | św. Kinga |
| Sanktuarium Świętych Pustelników Świerada i Benedykta | Tropie | Kościół Świętych Andrzeja Świerada i Benedykta | św. Andrzej Świerad i św. Benedykt |
| Sanktuarium bł. Karoliny | Zabawa | Kościół Trójcy Przenajświętszej | bł. Karolina Kózka |
Zakony
Zakony męskie
Męskie zgromadzenia zakonne prowadzące działalność na terenie diecezji tarnowskiej[33]:
| Lp. | Skrót | Zgromadzenie zakonne | Miejscowość | Od | Prowadzona parafia | Źr. | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | OCist | Cystersi
Zakon Ojców Cystersów |
Szczyrzyc | 1234 | Parafia NMP Wniebowziętej i św. Stanisława | [34] | |
| Jodłownik | Parafia Narodzenia NMP | ||||||
| 2 | OP | Dominikanie
Zakon Kaznodziejski |
Jamna | 2019 | --- | ||
| 3 | CSSp | Duchacze
Zgromadzenie Ducha Świętego pod opieką Niepokalanego Serca Maryi Panny |
Zbyszyce | 1991 | Parafia św. Bartłomieja Apostoła | [35] | |
| 4 | COr | Filipini
Kongregacja Oratorium św. Filipa Neri |
Tarnów | 1878 | Parafia Świętego Krzyża i św. Filipa Neri | [36] | |
| 5 | OFM | Franciszkanie
Zakon Braci Mniejszych |
Bernardyni
Prowincja Niepokalanego Poczęcia NMP |
Tarnów | 1459 | --- | [37] |
| Reformaci
Prowincja Matki Bożej Anielskiej |
Zakliczyn | 1622 | Parafia Matki Bożej Anielskiej | [38] | |||
| 6 | OFMCap | Kapucyni
Zakon Braci Mniejszych Kapucynów |
Zagórze | 2003 | --- | ||
| 7 | SI | Jezuici
Towarzystwo Jezusowe |
Nowy Sącz | 1832 | Parafia Ducha Świętego | [39] | |
| 8 | OCarm | Karmelici
Zakon Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel |
Pilzno | 1840 | --- | [40] | |
| Lipiny | 1889 | Parafia Matki Bożej Fatimskiej | [41] | ||||
| 9 | CM | Misjonarze
Zgromadzenie Księży Misjonarzy |
Tarnów | 1904 | Parafia Świętej Rodziny | [42] | |
| Odporyszów | 1905 | Parafia Oczyszczenia NMP | [43] | ||||
| 10 | SAC | Pallotyni
Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego |
Biała Niżna | 1992 | Parafia Matki Bożej Różańcowej | [44] | |
| 11 | CSsR | Redemptoryści
Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela |
Lubaszowa | Parafia św. Gerarda Majella | |||
| Łomnica Zdrój | --- | ||||||
| Tuchów | 1894 | Parafia Nawiedzenia NMP i św. Stanisława BM | [45] | ||||
| 12 | SDB | Salezjanie
Towarzystwo św. Franciszka Salezego |
Gostwica | --- | |||
| 13 | SCJ | Sercanie
Zgromadzenie Księży Najświętszego Serca Jezusowego |
Binczarowa | 1946 | Parafia św. Stanisława BM | [46] | |
| Florynka | 1949 | Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa | [47] | ||||
| Koszyce Małe | 1972 | Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa | [48] | ||||
| Tarnów | 1949 | --- | [49] | ||||
| 14 | SMA | Stowarzyszenie Misji Afrykańskich | Piwniczna Zdrój | 2003 | --- | [50] | |
| 15 | SNMN | Synowie Maryi
Zgromadzenie Synów Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej |
Brzozówka | 1992 | Parafia Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej | [51] | |
| 16 | SVD | Werbiści
Zgromadzenie Słowa Bożego |
Stary Sącz | 2004 | --- | [52] | |
Zakony żeńskie
Zakony klauzurowe
Żeńskie zakony klauzurowe w diecezji tarnowskiej[33]:
| Lp. | Skrót | Zgromadzenie zakonne | Lokalizacja | Data założenia | Źr. |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | OSFB | Bernardynki
Klasztor Mniszek trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu |
Klasztor w Kończyskach | 1882 | [53] |
| 2 | OCD | Karmelitanki Bose
Klasztor Mniszek Karmelitanek Bosych |
Klasztor p.w. NMP Bramy Niebios i św. Józefa w Tarnowie | 2000 | [54][55] |
| 3 | OSC | Klaryski
Zakon Świętej Klary |
Klasztor w Starym Sączu | 1280 | [56][57] |
Zakony czynne
Żeńskie zakony czynne prowadzące działalność na terenie diecezji tarnowskiej[33]:
| Lp. | Skrót | Zromadzenie zakonne | Lokalizacja | Źr. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | SAPU | Albertynki
Zgromadzenie Sióstr Albertynek Posługujących Ubogim |
Domy zakonne: Grywałd, Tylmanowa | [58] |
| 2 | CSGB | Baptystynki
Zgromadzenie Sióstr św. Jana Chrzciciela |
Delegatura Polska w Pasierbcu | [59] |
| 3 | OSB | Benedyktynki
Zgromadzenie Sióstr Benedyktynek od Wynagradzania Najświętszemu Obliczu Pana Naszego Jezusa Chrystusa |
Dom Zakonny w Kupieninie | |
| 4 | FDC | Córki Bożej Miłości
Zgromadzenie Córek Bożej Miłości „Instytut Marii" |
Dom pw. Matki Bożej Miłości w Krynicy-Zdroju | [60] |
| 5 | OP | Dominikanki
Zgromadzenie Sióstr św. Dominika |
Dom formacyjny nowicjatu w Białej Niżnej
Domy zakonne: Bobowa, Jodłownik, Krużlowa, Nawojowa |
[61] |
| 6 | CSSE | Elżbietanki
Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety |
Dom św. Elżbiety w Krynicy-Zdroju | [62] |
| 7 | ZSJM | Faustynki
Zgromadzenie Sióstr Jezusa Miłosiernego |
Dom Zakonny w Radłowie | [63] |
| 8 | CSSF | Felicjanki
Zgromadzenie Sióstr św. Feliksa z Kantalicjo |
Domy zakonne:
Nowy Sącz, Łomnica-Zdrój, Męcina, Roztoka Ryterska |
|
| 9 | CSFAA | Franciszkanki od Cierpiących
Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek od Cierpiących |
Wspólnota w Muszynie | [64] |
| 10 | CSFFM, RM | Franciszkanki Rodziny Maryi
Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi |
Domy zakonne: Chorzelów, Limanowa | [65] |
| 11 | CSSJ | Józefitki
Zgromadzenie Sióstr Świętego Józefa |
Dom Prowincjonalny w Tarnowie
Domy zakonne: Florynka, Tarnów, Tuchów, Uszew, Zakliczyn |
[66] |
| 12 | FdCC | Kanosjanki
Zgromadzenie Sióstr Córek Miłości Kanosjanek |
Dom Zakonny w Gosławicach | [67] |
| 13 | CSCIJ | Karmelitanki Dzieciątka Jezus
Zgromadzenie Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus |
Domy zakonne:
Barcice, Chomranice, Gołkowice Górne, Mielec, Wielogłowy |
[68] |
| 14 | CSBML | Loretanki
Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Loretańskiej |
Domy zakonne: Krynica-Zdrój, Żegiestów | [69] |
| 15 | CSSMA | Michalitki
Zgromadzenie Sióstr św. Michała Archanioła |
Mochaczka Niżna | |
| 16 | MChR | Misjonarki Chrystusa Króla
Zgromadzenie Sióstr Misjonarek Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej |
Placówka w Tarnowie | [70] |
| 17 | CSFN | Nazaretanki
Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu |
Domy zakonne: Tarnów, Tymbark | |
| 18 | SIC | Niepokalanki
Zgromadzenie Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny |
Dom Zakonny w Nowym Sączu | [71][72] |
| 19 | Op.B. | Opatrznościanki
Zgromadzenie Sióstr Opatrzności Bożej |
Dom Zakonny w Szczawnicy | [73] |
| 20 | CSDP | Pasterki
Zgromadzenie Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej |
Krynica-Zdrój | [74] |
| 21 | CVP | Prezentki
Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny |
Wspólnota w Łukowicy | [75] |
| 22 | CMBB | Serafitki
Zgromadzenie Córek Matki Bożej Bolesnej |
Wspólnota w Tarnowie | [76] |
| 23 | SSCJ | Sercanki
Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego |
Bobrowniki Wielkie | [77] |
| 24 | SSND | Siostry de Notre Dame
Zgromadzenie Sióstr Szkolnych de Notre Dame |
Wspólnota w Nowym Sączu | [78] |
| 25 | RSCJ | Siostry Sacré Coeur
Zgromadzenie Najświętszego Serca Jezusa |
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Tarnowie | [79] |
| 26 | AI | Siostry Sługi Jezusa
Zgromadzenie Sług Jezusa |
Burzyn, Tarnów | |
| 27 | SSpS | Służebnice Ducha Świętego
Zgromadzenie Misyjne Służebnic Ducha Świętego |
Mielec | |
| 28 | SBDNP | Służebniczki Dębickie
Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Bogarodzicy Dziewicy Niepokalanie Poczętej |
Dom Generalny w Dębicy
Dom Prowincjonalny w Tarnowie Placówki: Dębica, Tarnów, Ciężkowice, Janowiec, Lisia Góra, Łukowa, Ocieka, Odporyszów, PIlzno, Tuchów, Żabno, Bochnia, Jasień, Krościenko, Nowy Sącz, Okulice, Przyszowa, Stary Sącz, Szczurowa, Wilkowisko, Zaborów. |
[80] |
| 29 | ABMV | Służebniczki Starowiejskie
Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej |
Dom Prowincjonalny w Tarnowie
Placówki: Tarnów, Brzesko, Ciężkowice, Czchów, Dąbrowa Tarnowska, Kamienica, Kąty, Krosna, Krynica Zdrój, Luszowice, Łącko, Mikluszowice, Nowa Jastrząbka, Nowodworze, Nowy Sącz, Olszana, Otfinów, Porąbka Uszewska, Radomyśl Wielki, Rzepiennik Biskupi, Rzezawa, Szczawnica, Szczucin, Szynwałd, Tylicz, Szynwałd, Wola Rzędzińska |
[81] |
| 30 | SM | Szarytki
Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo |
Domy zakonne: Dąbrowa Tarnowska, Limanowa, Ochotnica Dolna, Piwniczna-Zdrój, Tarnów | [82] |
| 31 | USJK | Urszulanki Serca Jezusa Konającego
Zgromadzenie Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego |
Lipnica Murowana, Tarnów | [83] |
| 32 | OSU | Urszulanki Unii Rzymskiej
Zakon Świętej Urszuli |
Grybów, Tarnów, Piwniczna-Zdrój | |
| 33 | CR | Zmartwychwstanki
Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego |
Wspólnota w Niskowej | [84] |
Świeckie Instytuty Życia Konsekrowanego
|
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2024, Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC
- 1 2 3 Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2024, Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Zbigniew Wielgosz, Historia diecezji [online], Gość niedzielny tarnowski, 9 sierpnia 2012.
- ↑ DUWALL Jan (1720-1785) [online], www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-27] (pol.).
- ↑ JANOWSKI Florian Amand (1725-1801) [online], www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-27] (pol.).
- 1 2 Pierwszy biskup kielecki [online], Ośrodek Myśli Obywatelskiej i Patriotycznej, 5 maja 2023 [dostęp 2025-09-01].
- ↑ Likwidacja opactwa benedyktyńskiego, diecezja tyniecka - Tyniec.eu [online], www.tyniec.eu [dostęp 2018-01-29] (pol.).
- ↑ ZIEGLER Grzegorz Tomasz (1770-1852) [online], www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-29] (pol.).
- ↑ Historia Synodów Diecezji Tarnowskiej [online], synodtarnow.pl [dostęp 2018-04-22] (pol.).
- ↑ Inauguracja V Synodu Diecezji Tarnowskiej [online], tarnow.gosc.pl [dostęp 2018-04-22].
- ↑ https://tarnow.naszemiasto.pl/zakonczono-v-synod-diecezji-tarnowskiej-w-tarnowskiej/ar/c1-9541847
- ↑ Parafia Korzenna [online], www.parafiakorzenna.pl [dostęp 2025-04-05].
- ↑ Instytut Gość Media, Tarnowska katedra świętuje [online], tarnow.gosc.pl, 29 stycznia 2019 [dostęp 2022-02-04].
- ↑ Instytut Gość Media, Rzeka Bożych łask i prośba biskupa [online], Instytut Gość Media, 29 stycznia 2019 [dostęp 2023-12-14].
- ↑ Bazyliki w Polsce – Bazylika Mniejsza w Węgrowie [online], 30 grudnia 2017 [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Paulina Partyńska, Bazylika Mniejsza w Dąbrowie Tarnowskiej – historyczna uroczystość dla miasta i diecezji [online], Gmina i Miasto Dąbrowa Tarnowska, 18 maja 2026 [dostęp 2026-07-31].
- 1 2 Historia diecezji, „tarnow.gosc.pl”, 9 sierpnia 2012 [dostęp 2018-01-27].
- ↑ Instytut Gość Media, Nowi kanonicy [online], Instytut Gość Media, 16 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Rys historyczny - Bazylika św. Małgorzaty w Nowym Sączu [online], www.bazylika.org.pl [dostęp 2026-07-31].
- ↑ kościół parafialny pw. św. Mikołaja - Zabytek.pl [online], zabytek.pl [dostęp 2026-07-31] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-20].
- ↑ Kolejna Kapituła Kolegiacka w diecezji tarnowskiej [online], Sądeczanin.info [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Instytut Gość Media, Nowa kapituła i nowi kanonicy! [online], Instytut Gość Media, 29 grudnia 2017 [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Powstała Kapituła Kolegiacka w Limanowej. Tworzy ją 29 kapłanów z regionu [online], Limanowskie.pl - Wiadomości, fakty, informacje, aktualności dla Limanowej - limanowskie.pl, 10 października 2018 [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Instytucje [online], diecezjatarnow.pl [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Dom księży Diecezji Tarnowskiej [online], diecezja.tarnow.pl [dostęp 2024-09-04] (pol.).
- ↑ Kontakt, Archiwum Diecezjalne w Tarnowie [online], archiwum.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2024-09-04].
- ↑ Media Diecezjalne [online], diecezjatarnow.pl [dostęp 2026-07-31].
- ↑ Święci i błogosławieni [online], Święci i błogosławieni diecezji tarnowskiej [dostęp 2025-12-17].
- ↑ Sanktuaria Pańskie [online], Święci i błogosławieni diecezji tarnowskiej [dostęp 2022-11-05] (pol.).
- ↑ Sanktuaria Maryjne [online], Święci i błogosławieni diecezji tarnowskiej [dostęp 2022-11-05] (pol.).
- ↑ Szlak Sanktuariów Diecezji Tarnowskiej [online], tarnow.pttk.pl [dostęp 2022-11-05].
- ↑ Święta Rita Nowy Sącz – Sanktuarium św. Rity [online] [dostęp 2023-07-05] (pol.).
- 1 2 3 Życie konsekrowane [online], diecezjatarnow.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Opactwo OO.Cystersów w Szczyrzycu-Dzieje klasztoru cystersów w Szczyrzycu od XIII do końca XX wieku [online], www.szczyrzyc.cystersi.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Katolik.pl - 85-lecie Zgromadzenia Ducha Świętego w Polsce [online], m.katolik.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Tarnów – Federacja Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri w Polsce [online], 30 lipca 2026 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Historia [online], Bernardyni Tarnów [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Klasztor [online], franciszkaniezakliczyn.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Redakcja Jezuici.pl, Nowy Sącz: Jezuici przybyli tu 190 lat temu [online], Jezuici.pl, 21 listopada 2022 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Cudowny obraz – Sanktuarium M. B. Pocieszenia w Pilźnie [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Klasztor OO. Karmelitów Parafia pw. Matki Bożej Fatimskiej w Lipinach [online], Klasztor OO. Karmelitów Parafia pw. Matki Bożej Fatimskiej w Lipinach [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Parafia Księży Misjonarzy w Tarnowie: Wspólnota i Historia [online], Misjonarze Tarnów [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Odporyszów [online], PEREGRINUS [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Biała Niżna – Prowincja Chrystusa Króla [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Kamil W, Historia [online], Bazylika Mniejsza w Tuchowie - Sanktuarium Maryjne [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Historia wsi i parafii Binczarowa - Parafia Binczarowa [online], 9 października 2021 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ n, 75 lat obecności Sercanów we Florynce [online], florynka.scj.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Instytut Gość Media, Kościół doznaje arytmii, zawału, kiedy oddala się od Serca Jezusowego [online], Instytut Gość Media, 23 maja 2022 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Instytut Gość Media, Wspomnienie o kardynale [online], Instytut Gość Media, 5 czerwca 2013 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Historia SMA w Polsce - SMA Polska - Stowarzyszenie Misji Afrykańskich [online], Historia SMA w Polsce - SMA Polska - Stowarzyszenie Misji Afrykańskich [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Instytut Gość Media, Synowie Maryi w Brzozówce [online], Instytut Gość Media, 11 października 2017 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ SVD Stary Sącz [online], starysacz.werbisci.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ O nas [online], Klasztor Sióstr Bernardynek w Zakliczynie [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Home [online], Karmel Tarnów [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Klasztory Karmelitanek - Karmel.pl [online], Karmel - Karmelici Bosi [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Klasztor Sióstr Klarysek w Starym Sączu [online], klaryski.starysacz.org.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Klaryski Polska [online], klaryski.org [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Domy w Polsce [online], Albertynki [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Siedziby [online], suorebattistine.org [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Nasze domy [online], www.corkibozejmilosci.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Nasz klasztor – Klasztor Sióstr św. Dominika w Białej Niżnej [online] [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Elżbietanki – Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online] [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Radłów [online], Zgromadzenie Sióstr Jezusa Miłosiernego [dostęp 2026-07-29].
- ↑ i, Wspólnoty w Polsce [online] [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Nasze domy [online], Franciszkanki Rodziny Maryi [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Adresy domów [online], www.tarnow.jozefitki.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Kanosjanki » Kanosjanki w Polsce [online] [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Adresy domów zakonnych [online], Zgromadzenie Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, 6 listopada 2020 [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Siostry Loretanki, Domy Zgromadzenia [online], Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Loretańskiej, 29 stycznia 2023 [dostęp 2026-07-29].
- ↑ W Polsce – Misjonarki Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej [online] [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Z historii klasztoru | Niepokalanki Nowy Sącz [online], niepokalanki.bialyklasztor.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Zgromadzenie Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP - Nowy Sącz [online], niepokalanki.pl [dostęp 2026-07-29].
- ↑ Placówki - Zgromadzenie Sióstr Opatrzności Bożej [online], www.providentia.pl [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Dom "Zenit" Krynica Zdrój [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Wspólnoty – Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najśw. Maryi Panny [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Wspólnoty Prowincji Rzeszowskiej – Siostry Serafitki [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Sercanki w Polsce [online], Oficjalna strona sióstr sercanek, 18 sierpnia 2021 [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Gdzie jesteśmy | Siostry Szkolne de Notre Dame [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Siostry Sacre Coeur [online], Siostry Sacre Coeur [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Zgromadzenie Sióstr Służebniczek NMP NP [online], Zgromadzenie Sióstr Służebniczek NMP NP [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Prowincja Tarnowska - Prowincje - Zgromadzenie Sióstr Służebniczek NMP NP [online], Prowincja Tarnowska - Prowincje - Zgromadzenie Sióstr Służebniczek NMP NP [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Gdzie jesteśmy – Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo Prowincja Krakowska [online] [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Urszulanki Serca Jezusa Konającego [online], Urszulanki SJK - Oficjalna strona [dostęp 2026-07-30].
- ↑ Domy i Wspólnoty Prowincji Warszawskiej [online], Siostry Zmartwychwstanki Prowincja Warszawska [dostęp 2026-07-30].
Bibliografia
- Ks. Witold Zdaniewicz, Ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 657–692) Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Warszawa 2006 ISBN 83-85945-17-2
Linki zewnętrzne
- Diecezja tarnowska
- Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie. wsd.diecezja.tarnow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-12)].
- Diecezja tarnowska [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2011-09-27] (ang.).



