Wierszalin
| Artykuł |
53°11′47″N 23°42′16″E |
|---|---|
| - błąd |
38 m |
| WD |
53°12'9"N, 23°42'26"E |
| - błąd |
2054 m |
| Odległość |
3 m |
| zniesiona miejscowość | |
 Główny dom | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| SIMC | |
Położenie na mapie gminy Krynki  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego  | |
Położenie na mapie powiatu sokólskiego  | |
 53°11′47″N 23°42′16″E/53,196389 23,704444 | |
Wierszalin (biał. Вершалін) – opuszczona osada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Krynki, około 1,5 km od wsi Stara Grzybowszczyzna.
Historia
Osadę założył w latach 30. XX w. Eliasz Klimowicz znany jako „prorok Ilja” (Eliasz), który założył grupę religijną i był jej samozwańczym prorokiem. Wierszalin miał być według Klimowicza nową stolicą świata, ściągali tu licznie pielgrzymi m.in. z Nowogródczyzny i Wołynia. Drewniany dom i zabudowania gospodarcze zachowały się i są pod opieką Nadleśnictwa Krynki. Unikatowe miejsce w skali regionu i kraju[1].
Nazwę Wierszalin przyjął, osadzony w jego micie[2], teatr z Supraśla, a Krzysztof Wojciechowski nakręcił w 1997 film Historia o proroku Eliaszu z Wierszalina. Zaś białoruski pisarz z Grodna, Aleksiej Karpiuk wydarzeniom, które rozgrywały się w tej miejscowości przed II wojną światową poświęcił powieść swojego życia: Raj w Wierszalinie (biał. Вершалінскі рай, 1974), do której w Polsce nawiązał Włodzimierz Pawluczuk mitem Wierszalina i „proroka Ilji” (Eliasza Klimowicza), poddanym w 2026 kontestacji[3] przez Jerzego Chmielewskiego[4]; w efekcie został wyrzucony z partii oraz ze Związku Literatów Białoruskich[5]. Książka Chmielewskiego Wierszalin 2.0, będącą rozszerzeniem skrótowej opowieści autora pt. „Prorok Ilja. Historia prawdziwa", która była drukowana w odcinkach w jego miesięczniku „Czasopis", została wydana w ramach stypendium marszałka województwa podlaskiego z 2024 r.[6] - „Wierszalin. Historia, którą należy opowiedzieć od nowa"[7].
Legenda Wierszalina, przeniesiona do współczesnej kultury polskiej przez Włodzimierza Pawluczuka w latach 70. XX w., a później rozpowszechniana przez reżyserów teatralnych Tadeusza Słobodzianka i Piotra Tomaszuka, zajęła trwałe miejsce w dziejach d. zachodniej Grodzieńszczyzny[8].
Przypisy
- ↑ Gazeta Współczesna, Wierszalin. Niedoszła stolica świata w zimowej szacie. Tu żył prorok Ilia [online], Gazeta Współczesna, 6 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-22] (pol.).
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Zburzony mit Wierszalina, nr 1/105 2026, kwartalnik "Znad Wilii", s. 145-147, Wilno, https://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2026/04/Znad-Wilii-1-105-31m.pdf [online], braniewo.com.pl, 17 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-21] (pol.).
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Zburzony mit Wierszalina, „Znad Wilii”, nr 1(105), https://www.facebook.com/photo/?fbid=1536491395151631&set=pb.100063723546002.-2207520000&locale=pl_PL%2Chttps%3A%2F%2Fwww.znadwiliiwilno.lt%2Fpl%2Fkwartalnik-znad-wilii-2018%2F, 8 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-13] (pol.).
- ↑ Andrzej Kłopotowski, Wierszalin 2.0 czyli Wierszalin napisany od nowa. Prawdziwa historia proroka Ilji [online], Kurier Poranny, 23 lutego 2026 [dostęp 2026-04-13].
- ↑ Roman Pawłowski, Tadeusz Słobodzianek: Żywot proroka Ilji, czyli krajobraz po końcu świata. labodram.home.pl. [dostęp 2017-03-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-01)].
- ↑ Sylwia Wieczeryńska, Wręczono stypendia artystyczne marszałka województwa podlaskiego [online], dzieje.pl, 1 lutego 2024 [dostęp 2026-04-28].
- ↑ Sokolka.eu, Jerzy Chmielewski z rocznym stypendium. Będzie pisać o „sekcie grzybowskiej” [FOTO] [online], Sokółka i powiat sokólski. Informacje, forum, ogłoszenia - iSokolka.eu, 2 lutego 2024 [dostęp 2026-04-28] (pol.).
- ↑ Mariusz MASZKIEWICZ, Wierszalin 2.0. Magnetyczny mit Podlasia [online], Wszystko co najważniejsze, 17 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-22] (pol.).