Wiertoloty Rossii

Akcioniernoje obszcziestwo «Wiertoloty Rossii»

Акционерное общество «Вертолёты России»

Państwo	Rosja
Siedziba	Moskwa
Forma prawna	spółka akcyjna
brak współrzędnych
Strona internetowa

Akcioniernoje obszcziestwo „Wiertoloty Rossii” (ros. Акционерное общество „Вертолёты России”) – rosyjski holding skupiający producentów śmigłowców, biura konstrukcyjne, zakłady serwisowe; część struktur Państwowej Korporacji Rostiech^[1].

Holding składa się z biur projektowych, fabryk śmigłowców, zakładów produkcyjnych, konserwacyjnych i naprawczych, zakładów naprawy samolotów, a także zakładów usługowych świadczących wsparcie posprzedażne sprzętu w Rosji i za granicą; fabryki i zakłady holdingu znajdują się w wielu miejscach Rosji, siedziba główna – w Moskwie. Generalny dyrektor holdingu – Nikołaj Kołesow^[2][3][4].

Wiertoloty Rossii produkuje lekkie, średnie, średniociężkie i ciężkie śmigłowce do zastosowań wojskowych i cywilnych. W 2019 roku firma posiadała 9,54% udziału w rynku śmigłowców wojskowych i 1,66% udziału w rynku śmigłowców cywilnych^[5][6].

Holding Wiertoloty Rossii powstał w 2006 roku jako spółka zależna OAO OPC Oboronprom, do której przeniesiono aktywa spółki macierzystej zajmujące się produkcją śmigłowców^[7]. Celem utworzenia holdingu była konsolidacja zakładów, opracowanie jednolitych procesów i podjęcie jednolitych decyzji dotyczących produktów cywilnych i wojskowych^[2].

W 2007 roku spółka Wiertoloty Rossii połączyła wszystkie komponenty produkcji i konserwacji śmigłowców: rozwój śmigłowców – biura konstrukcyjne Mil, Kamow i Kazańska Fabryka Śmigłowców; przedsiębiorstwa zajmujące się seryjną produkcją sprzętu śmigłowcowego – Kazańska Fabryka Śmigłowców, JSC Zakład lotniczy w Ułan–Ude, Rostwiertoł (Zakłady Ciężkich Śmigłowców); producenci podzespołów: Stupińskie Przedsiębiorstwo Produkcyjne Budowy Maszyn, Moskiewskie Fabryka Budowy Maszyn „Wpered”; produkcja symulatorów śmigłowców – „R.E.T. Kronsztad”; naprawa śmigłowców – Nowosybirskie Lotnicze Zakłady Remontowe; firmy serwisowe i marketingowe – Serwisowa Kompania Śmigłowcowa, utworzona na bazie OJSC „Kamov-Holding”, linia lotnicza „Aero-Kamov”^[8][9].

We wrześniu 2009 roku EASA, europejska agencja nadzorująca przestrzeganie norm bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego w krajach europejskich, certyfikowała śmigłowiec Ka-32A11BC, zezwalając mu na wykonywanie lotów w przestrzeni powietrznej Unii Europejskiej. Certyfikat typu EASA.IM.R.133 śmigłowca pozwala operatorom z UE legalnie użytkować rosyjskie samoloty w celach komercyjnych^[10].

Do 2011 r., pod kierownictwem Państwowej Korporacji Rostiech, proces łączenia aktywów został zakończony. W tym czasie holding zacieśnił współpracę z partnerami zagranicznymi, zwiększając liczbę sprzętu dostarczanego za granicę, ponadto mógł podzielić się nowoczesnymi rozwiązaniami^[2]. Holding liczy około 40 tys. pracowników^[2][11].

W maju 2011 roku Wiertoloty Rossii planowała przeprowadzić pierwszą ofertę publiczną (IPO) na londyńskiej giełdzie (London Stock Exchange), pozyskując około 500 milionów dolarów. W przededniu IPO wartość firmy wynosiła 1,8-2,4 miliarda dolarów. Firma planowała pozyskać ponad 500 milionów dolarów (w tym do 250 milionów dolarów inwestycji w samą firmę, a resztę przeznaczyć na jej właściciela, Oboronprom). Przygotowaniom do IPO towarzyszyła dość zauważalna kampania reklamowa, m.in. w gazecie The Times opublikowano gratulacyjne przesłanie dla księcia Wilhelma z okazji jego ślubu. Całostronicowa reklama przedstawiała śmigłowiec Mi-26T unoszący się nad Pałacem Buckingham z dużym pakietem prezentów. Reklamie towarzyszyło hasło: „Dla znanego pilota od znanego producenta śmigłowców”. Jednak IPO zostało przełożone z powodu niskiego popytu na akcje^[12][13][14].

W 2011 roku spółka Wiertoloty Rossii zakończyła emisję obligacji giełdowych serii BO-02 o wartości 5 miliardów rubli. Funkcję menedżera emisji pełnił Gazprombank^[15].

W 2012 roku w miejscowości Tomilino w obwodzie moskiewskim, na terenie Narodowego Centrum Produkcji Śmigłowców (we współpracy z koncernem AgustaWestland, należącym do grupy Finmeccanica), zbudowano i uruchomiono włosko-rosyjskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją cywilnych śmigłowców AW139. Pierwszy lot rosyjskiego śmigłowca AW139 odbył się w grudniu 2012 roku. Do czerwca 2014 roku spółka joint venture wyprodukowała zaledwie dwa śmigłowce w konfiguracji VIP, a siedem kolejnych znajdowało się na linii montażowej. Podczas targów lotniczych Farnborough Airshow w 2012 roku strony podpisały umowę ramową na opracowanie jednosilnikowego, lekkiego śmigłowca o masie całkowitej 2,5 tony. Rozpoczęcie produkcji seryjnej zaplanowano na 2015 rok, a projekt miał być realizowany w układzie 50/50. Jednak w marcu 2014 roku projekt został rozwiązany. Strony argumentowały, że stworzenie komercyjnie opłacalnego produktu w tym segmencie rynku jest niemożliwe^[16][17].

W corocznym rankingu Defense News TOP 100 światowych firm przemysłu zbrojeniowego, branżowa publikacja Defense News umieściła Wiertoloty Rossii na 24. miejscu w 2012 r., odnotowując rekordową dynamikę wzrostu rosyjskiej firmy zbrojeniowej, która awansowała z 39. miejsca w rankingu w 2011 r. Analiza rankingu zauważono, że cały rosyjski przemysł zbrojeniowy wykazał imponujące wyniki w okresie sprawozdawczym, szczególnie na tle spadających wydatków wojskowych Stanów Zjednoczonych i kilku krajów europejskich^[18].

W 2015 roku, podczas pokazów lotniczych MAKS-2015, firma zaprezentowała mobilne centrum serwisowe do obsługi i rutynowych napraw samolotów cywilnych i wojskowych. W tym samym roku firma dostarczyła do Chin dziewięć śmigłowców Ka-32A11BC na potrzeby lokalnych departamentów bezpieczeństwa publicznego i firm komercyjnych^[19].

W lutym 2017 roku Rostec podpisał umowę sprzedaży 12% udziałów w spółce Wiertoloty Rossii konsorcjum Rosyjskiego Funduszu Inwestycji Bezpośrednich (RDIF) i arabskich inwestorów za 282 miliony dolarów. Wycena 100% akcji spółki wyniosła 2,35 miliarda dolarów^[20][21].

Na koniec 2019 roku udział spółki w rynku zewnętrznym w segmencie śmigłowców wojskowych wyniósł 9,54% (w porównaniu do 2017 roku wartość ta spadła o 2,66%), a w segmencie śmigłowców cywilnych – 1,66% (w porównaniu do 2017 roku wartość ta wzrosła z 0,95%)^[6].

«Wiertoloty Rossii» zajmuje się projektowaniem i produkcją śmigłowców oraz bezzałogowych statków powietrznych, a także zapewnia ich naprawę, serwis i usługi marketingowe^[3].

W skład holdingu wchodzą dwie szkoły produkcji śmigłowców – Narodowe Centrum Budowy Śmigłowców imienia M.L. Mila i N.I. Kamowa. Do jej głównych zakładów produkcyjnych należą: Kazańska Fabryka Śmigłowców, Zakład lotniczy w Ułan–Ude, Kumertauskie Lotnicze Przedsiębiorstwo Produkcyjne, Arsienjewska Kompania Lotnicza „Progress”, a także producenci podzespołów – Stupińskie Przedsiębiorstwo Produkcyjne Budowy Maszyn i Reduktor-PM^[22].

Produkty firmy są eksportowane do Chin, Hiszpanii, Kazachstanu, Białorusi, Serbii, Algierii, Iraku, Angoli, Nigerii, Ugandy, Zimbabwe, Brazylii, Wenezueli, Kolumbii, Korei Południowej, Egiptu, Sri Lanki i Indii. Śmigłowce Ka-32 są wykorzystywane do gaszenia pożarów w Europie. Do 2010 roku Korea Południowa zakupiła około 70 śmigłowców Ka-32 i była jednym z głównych odbiorców tego modelu^{[23][1][24][25][26][27][28][29]}.

W kwietniu 2018 roku firma po raz pierwszy zaprezentowała bezzałogowy statek powietrzny (BSP) WRT-300 o maksymalnej masie startowej 300 kg i docelowym udźwigu 70 kg. Powstały dwa prototypy: Arctic Supervision z radarem obserwacji bocznej do rozpoznania lodu (określania jego grubości) oraz Opticvision o wydłużonym zasięgu lotu do monitorowania i zdalnego badania powierzchni Ziemi. System Arctic Supervision opracowano z myślą o integracji z systemem transportu Północnej Drogi Morskiej, natomiast Opticvision przeznaczony jest przede wszystkim do diagnostyki, działań zapobiegawczych i reagowania kryzysowego podczas wydobycia i transportu węglowodorów, a także do diagnostyki napowietrznych linii energetycznych, mapowania, transportu ładunków, operacji poszukiwawczych itp. System może pozostawać w powietrzu do 5 godzin^[30].

W kwietniu 2019 roku firma opracowała wstępny projekt „synchrokoptera” z dwoma wirnikami głównymi i jednym wirnikiem pchającym. Konstrukcja oparta jest na śmigłowcu z wirnikiem synchronicznym i będzie mogła osiągnąć prędkość maksymalną 420 km/h^[31].

W lipcu 2021 roku, podczas Międzynarodowy Salon Lotniczo-Kosmiczny (MAKS-2021), firma «Wiertoloty Rossii» zaprezentowała bezzałogowy śmigłowiec BAS-200. Maszyna ma maksymalną masę startową 200 kg, mobilne centrum sterowania zamontowane na lekkiej przyczepie i może pozostawać w powietrzu do czterech godzin. Dron może być wykorzystywany do monitorowania terenu i dostarczania ładunków o masie do 50 kg. Podczas tego samego Moskiewskiego Salonu Lotnictwa i Kosmonautyki «Wiertoloty Rossii» podpisała umowę z Pocztą Rosyjską na użytkowanie bezzałogowych statków powietrznych BAS-200 i VRT 300 w Czukocki Okręg Autonomiczny^[32][33].

16 listopada 2021 r. firma i działająca w Zjednoczonych Emiratach Arabskich spółka AJ Holding LLC założyły spółkę joint venture Alpha Aviation LLC w Strefie Wolnego Handlu w Adżmanie, której zadaniem będzie promocja i sprzedaż rosyjskich cywilnych śmigłowców za granicą^[34][35].

W 2021 roku nastąpił spadek dostaw śmigłowców Mi-8/17, ze względu na 3-4-krotny wzrost ich ceny. W 2007 roku najdroższy śmigłowiec tej serii kosztował około 6 milionów dolarów, a standardowy – 4,5-5,3 miliona dolarów. W 2021 roku koszt śmigłowca osiągnął 15-18 milionów dolarów^[6].

W skład holdingu wchodzą^[2]:

• Narodowe Centrum Budowy Śmigłowców imienia M.L. Mila i N.I. Kamowa Spółka Akcyjna
• Kazańska Fabryka Śmigłowców Publiczna SA
• JSC Zakład lotniczy w Ułan–Ude
• Rostwiertoł
• Kumertauskie Lotnicze Przedsiębiorstwo Produkcyjne
• Arsienjewska Kompania Lotnicza „Progress”
• Lotnicze Przekładnie i Skrzynie Biegów Permskie Silniki
• Stupińskie Przedsiębiorstwo Produkcyjne Budowy Maszyn
• Serwisowa Kompania Śmigłowcowa
• Nowosybirskie Lotnicze Zakłady Remontowe
• 356 Lotnicze Zakłady Remontowe
• 419 Lotnicze Zakłady Remontowe
• 810 Lotnicze Zakłady Remontowe
• 150 Lotnicze Zakłady Remontowe
• 12 Lotnicze Zakłady Remontowe
• 99 Zakłady Lotniczego Wyposażenia Technologicznego
• BP-Tiechnołogii sp. z o.o
• Centrum Zakupów i Logistyki Przemysłu Budowy Śmigłowców
• ChieliWiert

W 2007 roku firma «Wiertoloty Rossii» wyprodukowała i dostarczyła klientom 121 śmigłowców^[36].

W 2008 roku firma wyprodukowała i dostarczyła klientom 169 śmigłowców^[37].

W 2009 roku przedsiębiorstwa holdingu wyprodukowały 183 śmigłowce różnych modyfikacji^[38][39].

W 2010 roku wyprodukowano 214 śmigłowców^[40].

W 2011 roku klientom dostarczono 262 śmigłowce^[41].

W 2012 roku w przedsiębiorstwach produkujących śmigłowce wchodzących w skład holdingu zbudowano 290 śmigłowców^[42][43].

W 2013 roku wyprodukowano 303 śmigłowce, 130 sztuk dostarczono zagranicznym klientom^[44][45][46].

W 2014 roku firma «Wiertoloty Rossii» dostarczyła klientom 271 śmigłowców^[47].

W 2015 roku produkcja śmigłowców spadła o 21%, wyprodukowano łącznie 212 śmigłowców wojskowych i cywilnych^[47][48][49].

W 2016 roku liczba wyprodukowanych śmigłowców spadła o 10,8% i wyniosła 189 sztuk^[24].

W 2017 roku zbudowano 205 śmigłowców, a 148 przeszło remonty główne^[50].

W 2018 roku firma «Wiertoloty Rossii» wyprodukowała około 200 samolotów^[51][52][53].

W 2019 roku firma wyprodukowała i dostarczyła 153 nowe śmigłowce oraz wykonała remonty główne 124 śmigłowców^[6].

W 2020 roku wyprodukowano 128 śmigłowców, klientom dostarczono 141 śmigłowców^[54][55].

W 2021 roku wyprodukowano 185 śmigłowców^[56].

W 2022 roku przedsiębiorstwa holdingu wyprodukowały 296 śmigłowców^[57][58].

W 2023 roku przedsiębiorstwa holdingu zbudowały 311 śmigłowców^[59].

Nikołaj Aleksandrowicz Kołesow – dyrektor generalny od listopada 2021 r.^[4]

Andriej Iwanowicz Boginski pełnił funkcję dyrektora generalnego od stycznia 2017 r. do listopada 2021 r^[60][61].

Aleksandr Aleksandrowicz Michiejew pełnił funkcję dyrektora generalnego od września 2013 r. do stycznia 2017 r^[62].

Dmitrij Jewhieniewcz Petrow – dyrektor generalny od września 2010 do września 2013^[63].

W 2012 roku przedsiębiorstwo Wiertoloty Rossii nawiązało współpracę z brytyjską grupą Caterham, właścicielem marki Caterham Cars i zespołu Formuły 1 Caterham F1. W ramach tej współpracy strony wdrożyły wiele korzystnych dla obu stron pomysłów, w tym program promocji sportów motorowych w Rosji oraz wspólne międzynarodowe projekty marketingowe z udziałem rosyjskich śmigłowców i samochodów wyścigowych Caterham F1. Przedsiębiorstwa kładły duży nacisk na współpracę technologiczną. Stanowiło to podstawę nowych wspólnych programów w dziedzinie materiałów kompozytowych i zaawansowanych technologii. W 2012 roku przedsiębiorstwo Wiertoloty Rossii było oficjalnym partnerem zespołu Caterham F1 Formuły 1^[64][64][65].

Od 2013 roku holding sponsoruje mistrzowską drużynę kolarską Russian Helicopters, w której skład wchodzi wielu rosyjskich kolarzy^[66].

W kwietniu 2014 roku Wiertoloty Rossii został oficjalnym sponsorem moskiewskiego klubu piłkarskiego CSKA Moskwa^[67].