Ansat

Ansat

Dane podstawowe
Państwo	Rosja
Producent	Kazańska Fabryka Śmigłowców
Konstruktor	Biuro konstrukcyjne Kazańskiej Fabryki Śmigłowców
Typ	lekki śmigłowiec wielozadaniowy
Konstrukcja	metalowa (z zastosowaniem kompozytów)
Załoga	1–2
Historia
Data oblotu	maj 1999
Lata produkcji	od 2004
Liczba egz.	ok. 150
Liczba wypadków  • w tym katastrof	3 2
Dane techniczne
Napęd	2 × Silnik turbowałowy Pratt & Whitney PW207K (wersje bazowe) lub 2 × WK-650W (ros. ВК-650В)
Wymiary
Średnica wirnika	11,50 m
Długość	13,63 m
Długość kadłuba	11,158 m
Wysokość	3,47 m
Masa
Startowa	3600 kg
Zapas paliwa	690 l
Osiągi
Prędkość maks.	275 km/h
Prędkość przelotowa	250 km/h
Pułap praktyczny	5500 m
Zasięg	505 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
7+1
Użytkownicy
Rosja, Chiny, Serbia

Ansat (ros. Ансат) – rosyjski lekki, dwusilnikowy śmigłowiec wielozadaniowy opracowany przez biuro konstrukcyjne Kazańskiej Fabryki Śmigłowców i wytwarzany w ramach holdingu Wiertoloty Rossii. Maszyna została zaprojektowana jako platforma modułowa do zadań transportowych, dyspozycyjnych, szkolnych i medycznych. W programach modernizacyjnych i importozastępczych przewidziano m.in. warianty z krajowymi silnikami WK-650W (ros. ВК-650В).

Prace projektowe nad Ansatem rozpoczęto w Kazaniu w 1994 r. jako odpowiedź na zapotrzebowanie na lekki śmigłowiec w klasie ok. 3–4 ton, zdolny do realizacji szerokiego spektrum zadań cywilnych i służbowych^[1]. Prototyp zmontowano w 1997 r., a pierwszy lot wykonano w maju 1999 r.^[1] Produkcję seryjną uruchomiono w 2004 r., równolegle rozwijając wyposażenie awioniczne w systemie kabiny zintegrowanej (tzw. glass cockpit) oraz rozwiązania mające ułatwiać pilotowanie i nadzór nad pracą systemów pokładowych^[2].

Od początku zakładano rozwój kilku wariantów użytkowych: pasażerskiego, transportowego, szkolnego i medycznego, a także konfiguracji o podwyższonym standardzie^[3]. W praktyce eksploatacyjnej dążono do zapewnienia zdolności operowania śmigłowca z niewielkich lądowisk oraz jego przydatność w ratownictwie i transporcie medycznym, także w rejonach o trudnych warunkach klimatycznych^[2]. Z uwagi na specyfikę klimatu Rosji stawiano również na szeroki zakres temperatur eksploatacyjnych od –45 do +50 °C^[3].

Maszyna przeszła również testy w lotach wysokogórskich. W 2019 r. w przeprowadzono z powodzeniem próby nad płaskowyżem Bermamyt w republice Karaczajo-Czerkiesja^[4]. Również w tym samym roku Ansat został zaprezentowany podczas Międzynarodowego Salonu Lotniczego w Paryżu. W ramach zawartego kontraktu trzy maszyny w wersji sanitarnej zakupiła Serbia^[5]. Dwadzieścia maszyn, również w wersji sanitarnej, zostało dostarczone Chinom^[6]. Wyposażenie opcjonalne zostało rozszerzone o rozwiązania umożliwiające loty nad wodą – elastyczne pływaki oraz tratwy ratunkowe^[7].

Prace rozwojowe doprowadziły do opracowania zmodernizowanej wersji śmigłowca oznaczonej Ansat-M. Została oblatana 29 grudnia 2020 r. przez pilota doświadczalnego Władisława Pierepiełkina. W konstrukcji śmigłowca wprowadzono modyfikacje w budowie oraz w wyposażenie. Dzięki temu w jego strukturze kompozyty stanowią 35% masy własnej. Pojemność zbiorników wzrosła o 187 litrów, ponadto udoskonalono łopaty wirnika co przełożyło się na wzrost zasięgu do 640 km. W przypadku użycia zbiornika dodatkowego maszyna może przelecieć 800 km. Całkowity koszt modyfikacji wyniósł 230 mln rubli^[8]. Zmodernizowana wersja Ansat-M została certyfikowana w 2022 r.^[2]

W 2024 r. zaprezentowano demonstrator w wersji antyimportowej, pozbawionej komponentów zagranicznych, wyposażony w rodzime silniki WK-650W^[9]. 2 września 2025 r. wykonano pierwszy lot modernizowanej wersji Ansata z tymi silnikami, co jest traktowane jako kluczowy etap programu importozastępczego^[2]. Zgodnie z deklaracją Ministra Przemysłu i Handlu Federacji Rosyjskiej, rozpoczęcie dostaw seryjnych przewidywano na 2027 r., równolegle analizując możliwość remontowania wcześniej wyprodukowanych maszyn^[10].

W trakcie eksploatacji maszyny doszło do kilku katastrof z jej udziałem. W lipcu 2006 r. rozbił się śmigłowiec dostarczony Korei Południowej, w wyniku katastrofy zginął pilot, a Korea zrezygnowała z eksploatacji tych maszyn^[11]. 28 kwietnia 2022 r. w obwodzie saratowskim doszło do katastrofy wojskowej wersji śmigłowca Ansat, w wyniku której jedna osoba zginęła a drugą uznano za zaginioną^[12]. Na początku 2023 r. w miejscowości Jerzowka, niedaleko Wołgogradu, rozbił się śmigłowiec w wersji sanitarnej^[13].

W toku rozwoju programu opracowano kilka wariantów konstrukcyjnych i użytkowych, różniących się układem sterowania, przeznaczeniem oraz stopniem modernizacji, przy zachowaniu wspólnej platformy płatowca:

• Ansat – wersja bazowa śmigłowca, pierwotnie opracowana z elektrodystansowym układem sterowania lotem. Maszyna była przeznaczona do szerokiego spektrum zadań cywilnych i służbowych, jednak ograniczenia certyfikacyjne związane z zastosowaniem tego typu sterowania wpłynęły na dalszy kierunek rozwoju programu^[1].
• Ansat-K – wariant pośredni, opracowany w wyniku modyfikacji systemu sterowania po katastrofie egzemplarza użytkowanego w Korei Południowej w 2006 roku. Oznaczenie „K” wiązano z dostosowaniem konstrukcji do zmienionych wymagań certyfikacyjnych; wersja ta nie uzyskała dopuszczenia do komercyjnych przewozów pasażerskich^[11].
• Ansat-1M – wariant rozwojowy wyposażony w klasyczny hydromechaniczny układ sterowania, opracowany w celu spełnienia obowiązujących norm certyfikacyjnych dla cywilnych statków powietrznych. Stanowił podstawę dla dalszych wersji cywilnych i specjalistycznych^[11][3].
• Ansat-U – wojskowy wariant szkolno-treningowy, przeznaczony do szkolenia podstawowego i zaawansowanego pilotów śmigłowców. Wersja ta była zamawiana przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej i eksploatowana w jednostkach szkolnych, przy czym nie była certyfikowana do przewozów pasażerskich^[14].
• Ansat (warianty cywilne specjalistyczne) – obejmują konfiguracje pasażerskie, transportowe, medyczne (sanitarne), patrolowe oraz administracyjne, realizowane poprzez modułowe wyposażenie kabiny. Wersje te bazują na płatowcu z hydromechanicznym układem sterowania i posiadają certyfikat typu AR MAK^[15][3].
• Ansat-M – zmodernizowany wariant certyfikowany w 2022 roku, w którym wprowadzono zmiany w instalacji paliwowej, awionice oraz konstrukcji (w tym zwiększenie udziału materiałów kompozytowych), co pozwoliło na zwiększenie zasięgu i poprawę właściwości użytkowych śmigłowca^[2][10].
• Ansat-M (wariant importozastępczy) – wersja rozwojowa oparta na Ansat-M, wyposażona w rosyjskie silniki WK-650W (ros. ВК-650В), z krajową awioniką i systemami pokładowymi. Pierwszy lot tej wersji odbył się we wrześniu 2025 roku. Ten wariant znajduje się w procesie prób i certyfikacji, a rozpoczęcie dostaw seryjnych zapowiadano na 2027 rok^[2][10][9].

• Ansat-2RC – w 2007 r. została publicznie zaprezentowana wersja bojowa określana jako Ansat-2RC, bazująca w 90% na konstrukcji cywilnej. Wariant ten przedstawiano jako koncepcyjną adaptację do zadań rozpoznawczo-bojowych, w tym potencjalnego zwalczania bezzałogowych statków powietrznych, z wykorzystaniem uzbrojenia strzeleckiego oraz wyposażenia obserwacyjnego^[16][17]. W 2010 r. ta maszyna została zaprezentowana na międzynarodowej wystawie „Africa aerospase & defence”. Brak jest informacji o dalszym rozwijaniu projektu^[18]. Do koncepcji wersji bojowej powrócono w rosyjskich mediach branżowych po agresji Rosji na Ukrainę, kiedy zaczęto poszukiwać tanich środków obrony przed dronami wykorzystywanymi przez Siły Zbrojne Ukrainy do atakowania celów w głębi Rosji^[19].

Ansat jest śmigłowcem wykonanym w klasycznej konfiguracji jednowirnikowej z wirnikiem ogonowym, napędzanym przez dwa silniki turbowałowe i wyposażonym w stałe podwozie^[20][15]. Kadłub ma konstrukcję półskorupową, metalową, z szerokim zastosowaniem materiałów kompozytowych, płynnie przechodzi w belkę ogonową z poziomym usterzeniem zakończonym statecznikami krańcowymi^[20]. Długość kadłuba śmigłowca wynosi 13,63 m, a wysokość całkowita 3,47 m^[21].

W przedniej części kadłuba znajduje się dwuosobowa kabina załogi, dalej znajduje się kabina ładunkowo-pasażerska o wymiarach ok. 1,8 × 1,3 × 1,85 m i objętości ok. 3 m³. Kabina ta jest wyposażona w tylny luk ładunkowy oraz duże drzwi boczne, co ułatwia załadunek oraz szybką rekonfigurację wnętrza w zależności od przeznaczenia śmigłowca. Podwozie ma rozstaw wynoszący około 2,5 m^[20].

Wirnik nośny jest czterołopatowy i ma średnicę 11,50 m, natomiast dwułopatowy wirnik ogonowy ma średnicę 2,1 m^[3]. Zespół napędowy, składający się z dwóch silników, umieszczony jest we wspólnej gondoli za przekładnią główną wirnika nośnego. Silniki wyposażono w boczne wloty powietrza z filtrami przeciwpyłowymi^[20]. Zapas paliwa mieści się w czterech zbiornikach w kadłubie o łącznej pojemności 690 litrów^[3].

W zależności od wersji stosowano hydromechaniczny lub elektrodystansowy układ sterowania, przy czym w wariantach szkolnych przewidziano zwiększoną redundancję systemów sterowania^[15]. Kabina załogi wyposażona jest w zintegrowany układ awioniki z wielofunkcyjnymi wyświetlaczami oraz cyfrową prezentacją parametrów pracy zespołów napędowych i systemów pokładowych^[2].

Wersje podstawowe napędzane były dwoma silnikami Pratt & Whitney PW207K z cyfrowym układem sterowania FADEC, natomiast w ramach programu importozastępczego przewidziano zastosowanie rodzimych silników WK-650W oraz modyfikację awioniki, autopilota oraz wybranych instalacji pokładowych na bazie podzespołów produkowanych w Rosji^[2]. Zmodernizowana wersja Ansat-M mazasięg zwiększono do 660 km, a przy zastosowaniu dodatkowego zbiornika paliwa wzrasta do ok. 800 km^[10].

Maksymalna masa startowa maszyny wynosi 3600 kg, a normalna 3300 kg; maksymalny ładunek użyteczny w kabinie transportowej określano na 1235 kg^[3]. Prędkość maksymalna sięga 275 km/h, pułap praktyczny wynosi około 5500 m, a standardowy zasięg 505 km. Śmigłowiec przystosowany jest do eksploatacji w zakresie temperatur od –45 do +50 °C^[3].