Wiktor Matczyński

Wiktor Matczyński
Jastrzębiec
Ilustracja
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia

15 października 1882
Poznań

Data i miejsce śmierci

28 czerwca 1957
Chrzanów

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Komenda Placu Toruń

Stanowiska

komendant placu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Krzyż Zasługi Cywilnej (w czasie wojny) Odznaka Honorowa Austriackiego Czerwonego Krzyża

Wiktor Matczyński, ps. Jastrzębiec (ur. 15 października 1882 w Poznaniu, zm. 28 czerwca 1957 w Chrzanowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, lekarz dentysta.

Życiorys

Syn Salomei Matczyńskiej z Burdajewiczów urodzony 15 października 1882 w Poznaniu, ówczesnej stolicy prowincji poznańskiej[1]. Ukończył Uniwersytet w Heidelbergu[2]. W 1905 otrzymał dyplom w Odessie[3][4]. Działał w „Sokole” na terenie Wielkopolski, a po przeniesieniu do Przemyśla – w Polskim Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” w tym mieście[5].

W sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich[5][4]. Pełnił funkcję lekarza II batalionu 2 pułku piechoty[5]. 25 października 1914 został mianowany podporucznikiem lekarzem, a 21 marca 1915 awansowany na porucznika lekarza[6]. Czasowo był przydzielony do Szpitala LP w Dombó, a następnie w Felsővisó[5]. 17 czerwca 1915 pod Rarańczą został ranny[5]. Leczył się w Szpitalu Fortecznym nr 9 w Krakowie, a po zakończeniu leczenia wrócił do pułku na froncie[5]. 7 listopada 1915 pod Bielgowem dostał się do niewoli rosyjskiej[7]. Przebywał w obozach w Samarze i pod Moskwą[5]. Opiekował się Ludwiką Daszkiewiczówną, która służyła w 2 pułku piechoty LP jako sanitariusz „Stanisław Kepisz” i razem z nim dostała się do niewoli[8]. Następnie uzyskał zezwolenie na służbę w armii rosyjskiej jako sanitariusz, co umożliwiło mu ucieczkę i powrót do macierzystego pułku[5]. W styczniu 1917 był odnotowany w utworzony ambulatorium dentystycznym w Zambrowie[5]. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) kontynuował służbę w Polskim Korpusie Posiłkowym[5]. Był lekarzem II batalionu i jednocześnie 2 pp LP[5]. Po bitwie pod Rarańczą (15/16 lutego 1918) dołączył z II Brygadą Legionów Polskich do II Korpusu Polskiego w Rosji. W szeregach 13 pułk strzelców polskich walczył w bitwie pod Kaniowem (11 maja 1918)[9][10]. Później wziął udział w akcji rekrutacyjnej wśród jeńców z byłego II Korpusu Polskiego, aresztowanych i przetrzymywanych w Białej Podlaskiej i w Brześciu[5].

24 listopada 1918 został przydzielony do Armii „Wschód”[5]. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej[4]. Z rozmowy telegraficznej pomiędzy kpt. Kazimierzem Świtalskim z Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza a mjr. Mieczysławem Ścieżyńskim z Dowództwa Okręgu Generalnego Kraków, zaewidencjonowanej 17 marca 1919 wynika, że Wiktor Matczyński został zatrzymany w Krakowie przez funkcjonariuszy Policji pod zarzutem współpracy z Ukraińcami i osadzony w więzieniu na Montelupich. W trakcie zatrzymania miał być pobity „po głowie i karku” przez Rudolfa Krupińskiego, dyrektora krakowskiej Policji. Na interwencję mjr. Ścieżyńskiego miał zostać zwolniony, czemu sprzeciwił się mjr Włodzimierz Tyszkiewicz. „Dopiero po długich korowodach i trudnościach ze strony dog Kraków pomimo kilkakrotnej interwencyi gener Zielińskiego” został przekazany do dyspozycji Dowództwa „Wschód”. Na koniec rozmowy mjr Ścieżyński stwierdził „zrobiono w tej sprawie wielkie świństwo”[11].

7 lipca 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora i przydzielony z dniem 18 maja 1919 do armii gen. Hallera[12]. Został wyznaczony na stanowisko dowódcy batalionu zapasowego 50 pułku piechoty[4] w Dubnie[13]. Wyróżnił się w dniach 7–21 lipca 1920 dowodząc obroną fortu Zahorce[14][15]. W międzyczasie (15 lipca 1920) został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[16]. W sierpniu 1920 uczestniczył w obronie Warszawy, a także w pościgu za wycofującymi się wojskami Armii Czerwonej[4]. Za postawę wykazaną podczas wojny polsko-bolszewickiej, 15 marca 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V klasy[17].

1 czerwca 1921 w dalszym ciągu pełnił służbę w 50 pp[18] na stanowisku komendanta kadry batalionu zapasowego[19]. Na początku 1922 został formalnie przeniesiony do rezerwy i jako oficer rezerwy zatrzymany w służbie czynnej[20][21]. Z dniem 1 października 1922 został przeniesiony w rezerwie do 16 pułku piechoty w Tarnowie na stanowisko dowódcy kadry batalionu zapasowego[22]. Później został przydzielony na stanowisko przedstawiciela ministra spraw wojskowych przy Powiatowej Komisji Nadawczej w Dubnie[23]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 11. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[24][25]. Następnie został przeniesiony do 43 pułku piechoty w Dubnie[26]. W maju 1925 wykazany na stanowisku dowódcy III batalionu[27]. W listopadzie 1927 został przeniesiony do 65 pułku piechoty w Grudziądzu na stanowisko kwatermistrza[28][29]. 4 marca 1928 prezydent RP przemianował go z dniem 1 stycznia 1928 na oficera zawodowego w korpusie oficerów piechoty, w stopniu majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1919 i 2. lokatą[30][31]. 23 stycznia 1929 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1929 i 23. lokatą w korpusie oficerów piechoty[32][33]. W kwietniu został zatwierdzony na stanowisku zastępcy dowódcy 65 pp[34]. W grudniu 1929 został przeniesiony do 25 pułku piechoty w Piotrkowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[35]. W styczniu 1931 został przeniesiony do Komendy Placu Toruń na stanowisko komendanta[36]. Z dniem 1 listopada został mu udzielony dwumiesięczny urlop, a z dniem 31 grudnia 1931 został przeniesiony w stan spoczynku[37]. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Dubno. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr II. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[38].

Po II wojnie światowej praktykował jako lekarz dentysta w Chrzanowie[3]. Tam zmarł 28 czerwca 1957 i został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym (sektor 22, rząd 3, nr 7)[39].

Był żonaty, miał syna Mariana (1909–1996)[39].

Został upamiętniony w „Złotej księdze Korpusu Sanitarnego Polskiego 1797–1918”[40].

Ordery i odznaczenia

austro-węgierskie

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931. Archiwum Państwowe w Poznaniu. [dostęp 2026-06-13]..
  2. ↑ Schmidt 1933 ↓, s. 258.
  3. 1 2 Konopka 1949 ↓, s. 588.
  4. 1 2 3 4 5 Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 189.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Matczyński, Matczyński-Jastrzębiec Wiktor. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2026-06-14].
  6. ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 53.
  7. ↑ VI Lista strat 1916 ↓, s. 24.
  8. ↑ Kepisz-Kulikowska Eliza Ludwika. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.76-7168 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-10].
  9. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 8 czerwca 1922, s. 390.
  10. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 109 z 14 października 1924, s. 607.
  11. ↑ Depesza w sprawie dr. Matczyńskiego. [w:] Adiutantura Generalna Naczelnego Wodza, sygn. 701/2/3, s. 414, 415 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1919-03-17. [dostęp 2026-06-14].
  12. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 77 z 16 lipca 1919, poz. 2503, 2534.
  13. ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 923.
  14. ↑ Schmidt 1933 ↓, s. 257–270.
  15. ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 334, 349, 356, 361, 367, 371, 375, 376, 379.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 21 lipca 1920, s. 597.
  17. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. Nr 12 z 26 marca 1921 [online], polona.pl, s. 537 [dostęp 2026-07-13], Cytat: mjr. dr. Jastrzębiec-Matczyński Wiktor.
  18. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 161, jako Matczyński-Jastrzębiec.
  19. ↑ Z kadry 50 p. Strz. Kres.. „Żołnierz Polski”. 48 (327), s. 14, 1922-11-26. Warszawa.
  20. ↑ Druga lista 1922 ↓, s. 1 (piechota).
  21. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 179.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 14 października 1922, s. 782.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 171.
  24. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 467.
  25. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 410.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 233.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925, s. 271.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 309.
  29. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 79.
  30. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 21 marca 1928, s. 74.
  31. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 171.
  32. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 24 stycznia 1929, s. 3.
  33. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 325.
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 118.
  35. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 384.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 10.
  37. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931, s. 225, 268.
  38. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 872.
  39. 1 2 śp. Wiktor Matczyński. Parafia rzymskokatolicka św. Mikołaja w Chrzanowie. [dostęp 2026-06-12].
  40. ↑ Zembrzuski 1927 ↓, s. 135.
  41. ↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 189 – tu wskazano błędnie datę 15 marca 1922.
  42. ↑ Sosialuk 1929 ↓, s. 27.
  43. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 132, poz. 199 (ISAP)
  44. ↑ M.P. z 1934 r. Nr 23, poz. 35 (ISAP)
  45. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-12].
  46. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-12].
  47. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 50 z 1 grudnia 1922, s. 877.
  48. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-12].
  49. ↑ Lista odznaczonych 1935 ↓, s. 45.
  50. 1 2 Na podstawie foto.
  51. ↑ Rozkaz nr 130. „Goniec Polowy Legionów : Dziennik rozporządzeń Komendy Legionów Polskich”. 6, s. 1, 1915-06-25. Piotrków..

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.