Wrona wielkodzioba

Wrona wielkodzioba
Corvus macrorhynchos[1]
Wagler, 1827
Ilustracja
C. m. japonensis. Kumamoto, Japonia
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

krukowate

Rodzaj

Corvus

Gatunek

wrona wielkodzioba

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania bez wrony hinduskiej i indochińskiej, ale wraz z uznaną za osobny gatunek wroną filipińską

Wrona wielkodzioba[3] (Corvus macrorhynchos) – gatunek dużego ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae). Występuje we wschodniej, południowo-wschodniej i południowej Azji. Gatunek synantropijny. Tworzy liczne stada.

Systematyka

Gatunek opisany w 1827 roku przez Johanna Georga Waglera na podstawie holotypu pozyskanego z Jawy[4]. Niekiedy bywał łączony w jeden gatunek z krukiem australijskim (Corvus coronoides)[4][5]. Wyróżnia się następujące podgatunki C. macrorhynchos[4][6][7]:

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) za odrębne gatunki uznaje wronę indochińską (levaillantii) i hinduską (culminatus)[6]. Autorzy Birds of the World wyróżniają dwa dodatkowe podgatunki: C. macrorhynchos hainanus z wyspy Hajnan oraz C. macrorhynchos mengtszensis z południowej części prowincji Junnan (południowe Chiny)[8], ale zwykle są one synonimizowane z C. macrorhynchos colonorum[4]. Wrona filipińska (C. philippinus), zamieszkująca Filipiny, była dawniej klasyfikowana jako podgatunek wrony wielkodziobej, ale uznano ją za odrębny gatunek na podstawie badań genetycznych i różnic w wokalizacji[6][7]; IUCN nadal klasyfikuje ją jako podgatunek[2][9].

Opis

Długość ciała 46–59 cm; masa ciała 450–1000 g[4].

Wielkość ciała i jego proporcje uzależnione są od regionu, w którym występują. W północno-wschodniej części zasięgu, w Japonii, na Kurylach i wyspie Sachalin, są one większe niż czarnowrony, podczas gdy odmiana indyjska występująca na południowym zachodzie zasięgu ich występowania jest mniejsza od czarnowronów. Wszystkie odmiany mają relatywnie długie dzioby z dość grubymi nasadami, co powoduje, że wyglądają solidnie, upodabniając wrony wielkodziobe do kruków. Wszystkie odmiany mają ciemnoszare upierzenie poniżej tyłu głowy, na szyi, powyżej skrzydeł oraz na dolnych częściach ciała. Ich skrzydła, ogon, głowa i podgardle mają czarny połyskujący kolor. Tonacja kolorystyczna jest uzależniona od regionu występowania, przy czym odmiany najciemniejsze występują przy formie indyjskiej.

Zasięg występowania i środowisko

Ich zasięg występowania jest duży i rozciąga się od północno-wschodniej Azji do Afganistanu i Pakistanu na zachodzie, a na południu do Indii i Sri Lanki oraz do Półwyspu Malajskiego i Indonezji na południowym wschodzie.

Zasiedlają one głównie lasy, parki i ogrody, zadrzewione regiony uprawne.

Zachowania

Dieta

Żerujący ptak w Parku Narodowym Keoladeo, Rajasthan, Indie

Bardzo zróżnicowana, pożywienie pobierają zarówno z ziemi jak i z drzew. Są wszystkożerne – żywią się zarówno żywymi, jak i martwymi roślinami oraz zwierzętami. Gatunek synantropijny – zasiedlający również przestrzeń miejską. W Japonii uważane za szkodniki, gdyż żerując na wysypiskach i śmietnikach przenoszą odpadki do innych części miast.

Rozmnażanie

Ze względu na rozległy zasięg występowania składanie jaj w różnych jego częściach odbywa się niemal przez cały rok. Jaja odnotowano pod koniec kwietnia na Przyamurzu (podgatunek mandshuricus), na początku maja na Wyspach Kurylskich i od końca kwietnia na Hokkaido (japonensis), na początku marca na Okinawie (connectens), od grudnia do początku maja na Półwyspie Malajskim oraz od stycznia do czerwca w Indochinach (podgatunek nominatywny), pod koniec kwietnia i w maju w Kaszmirze i Nepalu (intermedius), od listopada do kwietnia, ale głównie od stycznia do marca w Asamie i Bangladeszu (levaillantii), od kwietnia do września, ale głównie od maja do lipca w Sri Lance (culminatus)[8]. W Indiach okres rozrodczy trwa od marca do maja, ale na nizinach pierwsze gniazda z jajami znajdywano już od połowy grudnia[5].

Budową gniazda zajmują się oba ptaki z pary. Ma ono formę platformy z gałązek i patyków, jego wnętrze w kształcie głębokiej czarki jest wyłożone miękkimi materiałami, takimi jak wełna i sierść. Jest umieszczone na wysokości około 7–10 m nad ziemią w rozwidleniu gałęzi drzewa; czasami jest budowane w koronie palmy[8].

W jednym lęgu składają od trzech do sześciu jaj, średnio cztery[8]. Jaja są owalne, z wyraźnym zwężeniem na jednym końcu. Mają ledwie widoczny połysk. Kolor jaj jest dość zmienny – kolor podstawowy może być jasnozielonkawoniebieski, jasnoniebieski, brudnooliwkowy. Znaczenia są czarnobrązowe, w kolorze sepii, oliwkowobrązowe i jasnofioletowe, przybierają postać cętek, plamek i smug; na niektórych jajach znaczeń nie ma wiele, a na innych są tak liczne i gęste, że prawie zakrywają kolor podstawowy. Rozmiar jaja wynosi średnio około 4,3 na 3,0 cm[5]. Okres inkubacji jaj wynosi 17–19 dni, a zajmuje się nią prawie wyłącznie samica. Pisklęta są karmione przez oboje rodziców i opuszczają gniazdo po 3 lub 4 tygodniach[8].

Głos

Wrony wielkodziobe mają podobny głos do wron siwych, ale głębszy i zwykle bardziej rezonujący. Zwykle jest on opisywany jako dźwięk kaaa-kaaa-kaaa. Jednakże są one w stanie porozumiewać się przy pomocy znacznie bogatszej gamy dźwięków, które mogą być również opisane jako kau kau oraz inne, które łatwo jest pomylić z odgłosami wydawanymi przez dzięcioły.

Jaja z kolekcji muzealnej

Status zagrożenia

IUCN uznaje wronę wielkodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Trend liczebności populacji jest oceniany jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania[2].

Przypisy

  1. ↑ Corvus macrorhynchos, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 BirdLife International, Corvus macrorhynchos, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-17] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1819 - krukowate - Crows and Jays (wersja: 2024-10-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-17].
  4. 1 2 3 4 5 Madge, S.: Large-billed Crow (Corvus macrorhynchos). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  5. 1 2 3 Hugh Whistler, Popular Handbook of Indian Birds, Londyn: Gurney and Jackson, 1928, s. 3–5 (ang.).
  6. 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-17] (ang.).
  7. 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 S. Madge, C. Hansasuta, P. Pyle, S.M. Billerman, G.M. Kirwan, Large-billed Crow (Corvus macrorhynchos), version 1.2, [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney, N.D. Sly & M.G. Smith), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.labcro1.01.2 [dostęp 2026-04-18] (ang.).
  9. ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-04-17].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.