Xylaria
 Próchnilec gałęzisty (Xylaria hypoxylon) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
próchnilec |
| Nazwa systematyczna | |
| Xylaria Hill ex Schrank Baier. Fl. (München) 1: 200 (1789) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Xylaria hypoxylon (L.) Grev. 1824 | |
Xylaria Hill ex Schrank (próchnilec) – rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych (Xylariaceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby saprotroficzne rozkładające drewno i resztki roślinne, o niewielkich askokarpach, które w miarę dojrzewania stają się czarne i twarde[2]. Perytecja wolne lub zagłębione w twardej podkładce. Podkładka czarna, o maczugowatym lub krzaczkowatym kształcie[3]. Ich worki osadzone są w wąskich otworach perytecjów, dzięki czemu mogą wystrzeliwać zarodniki. Zarodniki te (są to balistospory) rozprzestrzeniane są przez prądy powietrza[2]. Tworzą zarówno morfy płciowe zwane teleomorfami, jak i morfy bezpłciowe, zwane anamorfami. Anamorfy wytwarzające konidia powstają późną wiosną. Do oznaczania gatunków wykorzystywane są teleomorfy wytwarzające płciowe askospory latem i jesienią[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xylariaceae, Xylariales, Xylariomycetidae, Sordariomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Rodzaj Xylaria utworzyli John Hill i Franz de Paula von Schrank w 1789 r. Gatunkiem typowym jest Xylaria hypoxylon (L.) Grev. 1824[1] Synonimy[4]:
- Acrosphaeria Corda 1842
- Arthroxylaria Seifert & W. Gams 2002
- Batistia Cif. 1958
- Carnostroma Lloyd 1919
- Coelorhopalon Overeem 1925
- Hypoxylon Adans. 1763
- Lichenagaricus P. Micheli 1729
- Moelleroclavus Henn. 1902
- Penzigia Sacc., in Saccardo & Paoletti 1888
- Porodiscella Viégas 1944
- Pseudoxylaria Boedijn 1959
- Sarcoxylon Cooke 1883
- Spirogramma Ferd. & Winge 1909
- Xylariodiscus Henn. 1899
- Xylocoremium J.D. Rogers 1984
- Xylosphaera Dumort. 1822
- Xylaria arbuscula Sacc. 1878
- Xylaria carpophila (Pers.) Fr. 1849 – próchnilec owocolubny
- Xylaria corniformis (Fr.) Fr. 1849
- Xylaria digitata (L.) Grev. 1825 – próchnilec palczasty
- Xylaria filiformis (Alb. & Schwein.) Fr. 1849 – próchnilec nitkowaty
- Xylaria hypoxylon (L.) Grev. 1824 – próchnilec gałęzisty
- Xylaria longipes Nitschke 1867 – próchnilec długotrzonkowy
- Xylaria oxyacanthae Tul. & C. Tul. 1863 – próchnilec głogowy
- Xylaria polonica Błoński 1889
- Xylaria polymorpha (Pers.) Grev. 1824 – próchnilec maczugowaty
Niektóre inne:
- Xylaria delitschii Auersw. 1868 – próchnilec grabowy
- Xylaria sicula Pass. & Beltrani 1882 – próchnilec oliwkowy
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[1]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Gumińskiej i Wojewody[3], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[5] oraz innych źródeł[6].
Przypisy
- 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
- 1 2 3 Michael Kuo, Genus Xylaria [online], MushroomExpert [dostęp 2024-08-12].
- 1 2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 163, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Index Fungorum [online] [dostęp 2024-08-12] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-04-26].