Yves Klein

Yves Klein
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

28 kwietnia 1928
Nicea

Data i miejsce śmierci

6 czerwca 1962
Paryż

Narodowość

francuska

Dziedzina sztuki

malarstwo

Epoka

Nowy realizm

Yves Klein (ur. 28 kwietnia 1928 w Nicei, zm. 6 czerwca 1962 w Paryżu) – francuski artysta intermedialny, malarz i rzeźbiarz.

Życie

Yves Klein, IKB 191, 1962

Oboje rodzice byli malarzami. Uczęszczał do Szkoły Marynarki Handlowej w Nicei (1942–1946), nie uzyskując żadnego wykształcenia o charakterze artystycznym. Na początku lat 50. mieszkał w Japonii[1]. Pomimo krótkiej – trwającej zaledwie osiem lat (1954 do 1962) – kariery artystycznej, należy dziś do najważniejszych protagonistów powojennej awangardy. Tworzył obrazy, rzeźby, instalacje, fotografie, scenografie teatralne i filmowe, napisał kilka ważnych tekstów, w których zakwestionował tradycyjną koncepcję sztuki, jej tworzenia i prezentacji. Międzynarodowe uznanie zdobył jako pierwszy twórca monochromów (kompozycje tego rodzaju tworzył już od 1946)[1][2][3]. Klein swój ulubiony malarski kolor – ultramarynę zarejestrował pod nazwą International Klein Blue[4]. IKB to niezwykle intensywny, jaśniejący błękit, uzyskany według receptury, którą Klein opracował samodzielnie.

W 1958 roku w paryskiej galerii Iris Clert zaprezentował głośną wystawę Pustka (Le Vide), pokazując całkowicie pustą, pomalowaną na biało salę[5]. W 1960 roku był jednym z założycieli Nowego Realizmu (Nouveau Réalisme); 27 października 1960 roku podpisał deklarację założycielską ruchu, napisaną przez krytyka sztuki Pierre'a Restany'ego, wraz m.in. z Armanem, Jeanem Tinguelym, Danielem Spoerrim, Raymondem Hainsem, Martialem Raysse'em, Jacques'em Villeglém i François Dufrênem[5][6]. W styczniu 1962 roku poślubił niemiecką artystkę Rotraut Uecker, siostrę Günthera Ueckera[7].

Zmarł w wyniku zawału serca w wieku 34 lat[8]. Pierwszy zawał przeszedł w maju 1962 roku podczas festiwalu filmowego w Cannes, na pokazie filmu Mondo cane, w którym wystąpił[5]. Jego syn urodził się 6 sierpnia 1962 roku, już po śmierci artysty[7].

Judo

Pierwszą pasją Kleina nie była sztuka, lecz judo[9]. W 1952 roku wyjechał do Japonii – do Jokohamy przybył 23 września 1952 – i przez około półtora roku trenował w tokijskim instytucie Kōdōkan[9]. W 1953 roku uzyskał tam stopień 4. dan[9][10]. Po powrocie do Francji w 1954 roku otworzył w Paryżu własną szkołę judo[10]. W tym samym roku opublikował napisany wspólnie z mistrzem Igorem Correą podręcznik Les Fondements du judo (Grasset, 1954), omawiający sześć form kata w judo[9][10].

Technika

Artysta używał różnych barw, ale od końca lat 50. stosował już praktycznie tylko wynaleziony przez siebie błękit. Zasłynął jako autor obrazów malowanych bez użycia pędzla. Za „narzędzie” służyły mu niekiedy ciała nagich modelek, które po pomalowaniu farbą pozostawiały odciski na papierze albo płótnie[11]. Prace powstałe w ten sposób, nazwane Antropometriami, rejestrowały odciski gestów i fizyczną energię ciał[12]. Inne dzieła Klein tworzył przy użyciu ognia – wzory powstawały z osiadającej na płótnach sadzy[13][14].

Przypisy

  1. 1 2 Klein Yves, [w:] Epoki literackie, t. 10: Współczesność, red. S. Żurawski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 124.
  2. ↑ Poezja w epoce cyfrowej, wywiad z Jacques`em Dongy, rozm. Franck Jedrzejewski, „Postscriptum Polonistyczne”, 2014, 2 (14), s. 297.
  3. ↑ A. Kostołowski, Humor i sztuka. Uwagi typ(k)ologiczne, „Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu”, 19, 2015, s. 17.
  4. ↑ Janusz Noniewicz, Historia mody w obrazach: Yves Klein [online], Vogue Polska, 27 lutego 2018 [dostęp 2024-02-06] (pol.).
  5. 1 2 3 21 Facts About Yves Klein [online], Sotheby's [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  6. ↑ Yves Klein – Nouveau Réalisme [online], Galerie Diane de Polignac [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  7. 1 2 Bio – Yves Klein [online], Yves Klein Archives [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  8. ↑ Bio - Yves Klein [online], www.yvesklein.com [dostęp 2023-11-22].
  9. 1 2 3 4 Les Fondements du Judo – Yves Klein [online], Éditions Dilecta [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  10. 1 2 3 Yves Klein, Les fondements du Judo [online], KARMA [dostęp 2026-06-13] (ang.).
  11. ↑ A. Bandura, Dlaczego pędzel nie jest inteligentniejszy od malarza?, „Przegląd filozoficzny – nowa seria”, 23, 2014, nr 4 (92), s. 345.
  12. ↑ Yves Klein [online], The Guggenheim Museums and Foundation [dostęp 2024-02-06] (ang.).
  13. ↑ 1001 obrazów które warto w życiu zobaczyć, Warszawa 2007, 2008, ISBN 978-83-7495-441-9.
  14. ↑ Klein Yves, [w:] Epoki literackie, t. 10: Współczesność, red. S. Żurawski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 124–125.

Bibliografia

  • Klein Yves, [w:] Epoki literackie, t. 10: Współczesność, red. S. Żurawski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 124–125.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.