Zagrzebek
| Myrmechixenus | |||
| Chevrolat, 1835 | |||
 Myrmechixenus subterraneus | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Diaperinae | ||
| Plemię |
Myrmechixenini | ||
| Rodzaj |
zagrzebek | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Myrmechixenus subterraneus Chevrolat, 1835 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Zagrzebek[1] (Myrmechixenus) – rodzaj chrząszczy z rodziny czarnuchowatych i podrodziny Diaperinae, jedyny z monotypowego plemienia Myrmechixenini.
Morfologia
Chrząszcze o ciele długości od 1,3 do 2 mm[2][1], w zarysie podługowato-owalnym, z wierzchu lśniącym[3], porośniętym bardzo krótkimi szczecinkami i punktowanym[3][1].
Głowa jest szersza niż dłuższa, o rozszerzonych policzkach oraz podłużnie owalnych, niewykrojonych na przedzie oczach. Krótkie czułki nie przekraczają tylnego brzegu przedplecza po rozprostowaniu ku tyłowi[3]; cztery[2] lub pięć ostatnich ich członów tworzy buławkę, przy czym człony od ósmego do dziesiątego są zawsze poprzeczne. Wierzchołkowy człon głaszczków szczękowych jest nieco toporowato rozszerzony u szczytu[3].
Przedplecze jest najszersze w przedniej połowie lub pośrodku i od najszerszego miejsca zwęża się wyraźnie ku tyłowi, na przednim brzegu będąc trochę szersze od głowy, a na tylnym wyraźnie węższe od podstawy pokryw. Wszystkie kąty przedplecza są zaokrąglone. Pokrywy są podługowato-owalne, najszersze w ⅔ długości, pozbawione wyraźnych rzędów i międzyrzędów[3], punktowane bezładnie, czasem tylko z nieregularnie zaznaczonym rzędem przyszwowym. Skrzydła tylnej pary są dobrze wykształcone[1]. Stosunkowo krótkie i chude odnóża[1] zwieńczone są czteroczłonowymi stopami[1][3][2].
Ekologia i występowanie
Gatunek typowy jest myrmekofilem i bytuje w gniazdach mrówek z rodzaju Formica, pozostałe zaś zamieszkują gnijące szczątki roślinne, pryzmy kompostowe, sterty siana i odchody roślinożerców[3][2][4].
Zasięg rodzaju jest kosmopolityczny[2]. W Europie występują wszystkie gatunki[2][5], a w Polsce dwa M. subterraneus i M. vaporariorum[5][4].
Taksonomia
Rodzaj i gatunek typowy opisane zostały po raz pierwszy w 1835 roku przez Louisa A.A. Chevrolata na łamach „Revue Française d'Entomologie”[5][6]. Chrząszcze te na przestrzeni wieków umieszczane były wśród gwozdnikowatych[1][2]. Współcześnie klasyfikowane są w monotypowym plemieniu Myrmechixenini w obrębie czarnuchowatych[7][2][8], przy czym takson rangi ponadrodzajowej od omawianego rodzaju jako pierwszy utworzył w 1858 roku Pierre N.C. Jacquelin du Val[7][8].
Na przestrzeni wieków w obrębie rodzaju opisano około 10 gatunków, z których po rewizjach, w tym ostatniej Wolfganga Schawallera z 2018 roku, ostały się trzy[2]:
- Myrmechixenus picinus (Aubé, 1850)
- Myrmechixenus subterraneus Chevrolat, 1835
- Myrmechixenus vaporariorum Guérin-Ménéville, 1843
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Zdzisława Stebnicka: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 91 Czarnuchowate – Tenebrionidae, Boridae. Wrocław: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1991, s. 64-65.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wolfgang Schawaller. Taxonomy and distribution of the species of the genus Myrmechixenus Chevrolat, 1835 (Tenebrionidae: Diaperinae). „Integrative Systematics: Stuttgart Contributions to Natural History”. 1 (1), s. 1-6, 2018.
- 1 2 3 4 5 6 7 Vladimir Novák: Beetles of the family Tenebrionidae of Central Europe. Praga: Academia, 2014, s. 375-377, seria: Zoological Keys.
- 1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 3. „Katalog Fauny Polski”. 23 (14), 1987.
- 1 2 3 I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 315. ISBN 87-88757-84-6.
- ↑ L.A. Chevrolat. Mémoire sur un coléoptère tétramère de la famille des xylophages, et observations sur plusieurs espèces de cet ordre, rencontrées dans diverses fourmillières. „Revue française d'Entomologie”. 3, s. 263-269, 1835.
- 1 2 Bouchard, Patrice; Lawrence, John F.; Davies, Anthony E.; Newton, Alfred F. Synoptic Classification of the World Tenebrionidae (Insecta: Coleoptera) with a Review of Family-Group Names. „Annales Zoologici”. 55 (4), s. 499-530, 2005.
- 1 2 tribus Myrmechixenini Jacquelin du Val, 1858. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2025-03-16].