Zapad 2025

Zapad 2025 (ros. Запад-2025, biał. Захад-2025, dosł. „Zachód 2025”) – rosyjsko-białoruskie ćwiczenia wojskowe^[1], które odbywały się w dniach 12–16 września 2025 na Białorusi. Białoruś oświadczyła, że ćwiczenia te sprawdzały gotowość obronną Państwa Związkowego. Były to pierwsze strategiczne ćwiczenia dowódczo-sztabowe odbywające się w Moskiewskim Okręgu Wojskowym od 2021^[2]. Ćwiczenia Zapad zostały poprzedzone ćwiczeniami ODKB na terenie Białorusi^[3], które odbywały się od 31 sierpnia do 6 września^[4].

Władze Białorusi opisywały mniejszy format i lokalizacje w głębi kraju^[6]. Białoruscy urzędnicy twierdzili, że ćwiczenia obejmowały szkolenie w zakresie wykorzystania broni jądrowej oraz ćwiczenia z wykorzystaniem rosyjskiego systemu rakietowego Oriesznik, określanego jako zdolny do przenoszenia broni jądrowej^[7].

Analitycy UE zaznaczyli, że ćwiczenia Zapad 2025 mogły posłużyć do wywierania presji na wschodnią flankę NATO lub służyć jako przykrywka dla eskalacji, nawet jeśli oficjalnie zostaną przedstawione jako ćwiczenia o charakterze obronnym^[8][9]. W niektórych komentarzach zwrócono również uwagę na powtarzający się schemat, w którym liczba uczestników publicznych oscyluje w pobliżu progów, które w przeciwnym razie wymusiłyby obowiązkową obserwację na mocy Dokumentu Wiedeńskiego^[8].

Główne działania miały być prowadzone na centralnych poligonach w pobliżu Borysowa, łącznie na 41 poligonach^[15], a jednostki miały być przemieszczane wzajemnie między oboma państwami^[16].

Miejsca używane w ramach ćwiczeń

Mapy miejsc oparte na informacjach służb litewskich^[17].

Hoża

Domanowo

Obóz-Lesnowski (pod Baranowiczami)

Borysów

Miejsca baz ćwiczeń na Białorusi

Chmielówka (okolice Jantarnego)

Prawdinsk

Dobrowolsk

Miejsca baz ćwiczeń w obwodzie Królewieckim

Peczenga

Kiriłłowskoje

Strugi Krasnyje

Mulino

Miejsca baz ćwiczeń na terenie Rosji

Państwa NATO zorganizowały następujące ćwiczenia:

1. Połączone Siły Ekspedycyjne od września do końca października 2025^[18] na Morzu Bałtyckim ogłosiły ćwiczenia wojskowe TARASSIS, organizowane przez 10 państw^[19]
2. Polska ogłosiła ćwiczenia „Żelazny Obrońca” w pobliżu granicy polsko-białoruskiej, z udziałem ponad 30 tys. polskich żołnierzy^[20]
3. Litwa ogłosiła ćwiczenia „Perkūno Griausmas 2025” („Grzmot Perkunasa 2025”), z udziałem ponad 17 tys. żołnierzy^[21]
4. Łotwa ogłosiła ćwiczenia „Namejs 2025” z udziałem ponad 12 tys. żołnierzy^[22]

W związku z manewrami Zapad 2025 jak i wcześniejszym naruszeniem przestrzeni powietrznej Polski, 10 września, zapadła decyzja o czasowym pełnym zamknięciu polskich przejść granicznych z Białorusią oraz o ograniczeniu ruchu lotniczego we wschodniej części Polski^[23]. Granica z Białorusią została zamknięta 12 września^[24] i nie została otwarta zaraz po zakończeniu ćwiczeń^[25]. Strona białoruska podała informację o 1453 pojazdach ciężarowych zarejestrowanych w Polsce na terenie Białorusi, których wjazd do Polski nie jest możliwy^[26]. W 2024 3,7% ruchu towarów pomiędzy UE i Chinami odbywało się Korytarzem Północnym^[27]. 25 września ruch drogowy i kolejowy został częściowo przywrócony^[28][29].

Litwa zamknęła przestrzeń powietrzną przy granicy z Białorusią^[30], a Łotwa przy granicy z Białorusią i Rosją, w związku z przeprowadzanymi ćwiczeniami Zapad^[31].