Zbigniew Pawelski
| Data i miejsce urodzenia |
29 lipca 1925 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
20 października 2024 |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka | |
| Ważne dzieła | |
|
hotel Victoria | |

Zbigniew Pawelski (ur. 29 lipca 1925 w Przasnyszu, zm. 20 października 2024 w Warszawie) – polski architekt, plastyk[1].
Życiorys
Syn Mieczysława i Anny Józefy z domu Krassowskiej. W czasie okupacji niemieckiej żołnierz AK ps. „Jastrząb”, uczestnik powstania warszawskiego. Podczas powstania pełnił funkcję na początku zastępcy dowódcy drużyny, a potem dowódcy drużyny. Był żołnierzem formacji „Obroża”, batalionu „Ryś”[2][3]. Po kapitulacji powstania trafił do niemieckiego obozu. Po jego wyzwoleniu żołnierz 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka (1945-46)[4][5].
Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1951), po wojnie uczestniczył w odbudowie Warszawy[1][6][7]. W latach 1954–1955 zaangażowany w projekt Stadionu Dziesięciolecia w Warszawie (jako projektant w pracowni Stadion X-lecia w przedsiębiostwie Miastoprojekt Specjalistyczne-Warszawa)[8].
Od 1975 wykładowca na Politechnice Warszawskiej. Współautor wielu projektów z zakresu budownictwa przemysłowego, użyteczności publicznej, wystawiennictwa i wnętrz.
Od 1952 r. Członek OW SARP. Członek Prezydium ZG SARP (1951–1961). Wiceprezes SARP (1972–1975). Wiceprezes ZO SARP (1967–1969)[1]. Za działalność społeczną w SARP odznaczony Srebrną Odznaką SARP (1961) oraz Złotą Odznaką SARP (1977)[9].
Autor projektu pomnika upamiętniającego przeprawy przez Wisłę żołnierzy Obwodu Praga Armii Krajowej do walczącej po lewej stronie rzeki powstańczej Warszawy, który znajduje się na terenie kościoła Świętych Apostołów Jana i Pawła w Warszawie. Jedną część pomnika tworzą m.in. tablice poległych w walkach powstańczych kolegów z przepraw, druga część – to kapliczka Matki Bożej Powstańczej, trzecia część to „Droga-rzeka” informująca, skąd wyruszały poszczególne oddziały i gdzie uczestniczyły w walkach [10][11].
Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 44A-4-6)[12].
Ważniejsze realizacje
- Dom mieszkalny, ul. Kościelna 15 w Warszawie (1953)[1]
- Fabryka mebli w Wyszkowie (1957)[13]
- Budynek mieszkalny, ul. Paryska 29 w Warszawie (ok. 1960)
- cukrownie w Czechosłowacji: Hrusovany i Hrochuv-Tynec (1966–1968)[14]
- ambasady (m.in. Ambasada RP w Brasilii)[15]
- Hotel Victoria w Warszawie (1974)[16]
- Kościół św. Zygmunta w Warszawie (1980)[17][18]
- Nowohuckie Centrum Kultury (1982)[19]
- Kościół i parafia Zesłania Ducha Świętego, ul. Żeromskiego 6, Otwock (1985-87)[20]
- Dom Geriatryczno-Rehabilitacyjny Bonifratrów, ul. Sapieżyńska 3 w Warszawie (1986)[21]
- Kościół Zesłania Ducha św. w Otwocku (1987)[22]
- Dom mieszkalny, ul. Załęże 10 w Warszawie (1989)[23]
- Budynek mieszkalny, ul. Wilcza 70 w Warszawie (1992)[24]
Życie prywatne
Brat Sławomira Pawelskiego. Teść architekta Szymona Wojciechowskiego[25].
Przypisy
- 1 2 3 4 In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2024-10-21].
- ↑ Zbigniew Pawelski na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego
- ↑ Zbigniew Pawelski „Jastrząb” wspomnienia
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ Archiwum Historii Mówionej - Zbigniew Pawelski [online], www.1944.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ „Architekci-Powstańcy mieli imperatyw wewnętrzny, by podnieść Warszawę, która legła w gruzach” [online], Raport Warszawski, 31 lipca 2024 [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ Zmarł architekt Zbigniew Pawelski, założyciel pracowni APA Wojciechowski [online], www.propertydesign.pl, 22 października 2024 [dostęp 2026-05-28].
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ Nie żyje znany architekt i powstaniec. Zbigniew Pawelski miał 99 lat [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ MATKA BOŻA ARMI KRAJOWEJ - NIEZWYKŁE WIZERUNKI MATKI BOŻEJ - św. Zygmunt [online], www.swzygmunt.knc.pl [dostęp 2024-10-21].
- ↑ Armia Krajowa i jej Patronka Matka Boska Akowska [online], RadioMaryja.pl, 1 sierpnia 2006 [dostęp 2026-05-28].
- ↑ Zbigniew Pawelski [hasło w wyszukiwarce cmentarnej] [online], brodnowski.grobonet.com [dostęp 2024-10-25].
- ↑ Pierwsze w Polsce: strukturalizm w Wyszkowie [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ Pawelski Zbigniew, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-21].
- ↑ Powstańcze Biogramy - Zbigniew Pawelski [online], www.1944.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ Powojenny modernizm – podsumowanie głosowania Internautów [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ Historia parafii [online], Parafia św. Zygmunta w Warszawie, 18 września 2021 [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ Instagram [online], instagram.com [dostęp 2024-10-21].
- ↑ Nowohuckie Centrum Kultury – Witamy na stronie Krakowskiego Szlaku Modernizmu – SzlakModernizmu.PL [online] [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ OTWOCK, Parafia Zesłania Ducha Świętego [online], Diecezja Warszawsko-Praska [dostęp 2024-10-21] (pol.).
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
- ↑ SZYMON WOJCIECHOWSKI: NAJLEPSZE PROJEKTY DOPIERO PRZEDE MNĄ [online], BUILDER POLSKA, 3 września 2018 [dostęp 2022-06-08] (pol.).