Zbigniew Pawelski

Zbigniew Pawelski
Data i miejsce urodzenia

29 lipca 1925
Przasnysz

Data i miejsce śmierci

20 października 2024
Warszawa

Narodowość

polska

Alma Mater

Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej

Dziedzina sztuki

architektura

Epoka

modernizm

Ważne dzieła

hotel Victoria
Nowohuckie Centrum Kultury
Ambasada RP w Brasilii

Nowohuckie Centrum Kultury widok od strony Łąk Nowohuckich

Zbigniew Pawelski (ur. 29 lipca 1925 w Przasnyszu, zm. 20 października 2024 w Warszawie) – polski architekt, plastyk[1].

Życiorys

Syn Mieczysława i Anny Józefy z domu Krassowskiej. W czasie okupacji niemieckiej żołnierz AK ps. „Jastrząb”, uczestnik powstania warszawskiego. Podczas powstania pełnił funkcję na początku zastępcy dowódcy drużyny, a potem dowódcy drużyny. Był żołnierzem formacji „Obroża”, batalionu „Ryś”[2][3]. Po kapitulacji powstania trafił do niemieckiego obozu. Po jego wyzwoleniu żołnierz 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka (1945-46)[4][5].

Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1951), po wojnie uczestniczył w odbudowie Warszawy[1][6][7]. W latach 1954–1955 zaangażowany w projekt Stadionu Dziesięciolecia w Warszawie (jako projektant w pracowni Stadion X-lecia w przedsiębiostwie Miastoprojekt Specjalistyczne-Warszawa)[8].

Od 1975 wykładowca na Politechnice Warszawskiej. Współautor wielu projektów z zakresu budownictwa przemysłowego, użyteczności publicznej, wystawiennictwa i wnętrz.

Od 1952 r. Członek OW SARP. Członek Prezydium ZG SARP (1951–1961). Wiceprezes SARP (1972–1975). Wiceprezes ZO SARP (1967–1969)[1]. Za działalność społeczną w SARP odznaczony Srebrną Odznaką SARP (1961) oraz Złotą Odznaką SARP (1977)[9].

Autor projektu pomnika upamiętniającego przeprawy przez Wisłę żołnierzy Obwodu Praga Armii Krajowej do walczącej po lewej stronie rzeki powstańczej Warszawy, który znajduje się na terenie kościoła Świętych Apostołów Jana i Pawła w Warszawie. Jedną część pomnika tworzą m.in. tablice poległych w walkach powstańczych kolegów z przepraw, druga część – to kapliczka Matki Bożej Powstańczej, trzecia część to „Droga-rzeka” informująca, skąd wyruszały poszczególne oddziały i gdzie uczestniczyły w walkach [10][11].

Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 44A-4-6)[12].

Ważniejsze realizacje

Życie prywatne

Brat Sławomira Pawelskiego. Teść architekta Szymona Wojciechowskiego[25].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2024-10-21].
  2. ↑ Zbigniew Pawelski na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego
  3. ↑ Zbigniew Pawelski „Jastrząb” wspomnienia
  4. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  5. ↑ Archiwum Historii Mówionej - Zbigniew Pawelski [online], www.1944.pl [dostęp 2026-05-28].
  6. ↑ „Architekci-Powstańcy mieli imperatyw wewnętrzny, by podnieść Warszawę, która legła w gruzach” [online], Raport Warszawski, 31 lipca 2024 [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  7. ↑ Zmarł architekt Zbigniew Pawelski, założyciel pracowni APA Wojciechowski [online], www.propertydesign.pl, 22 października 2024 [dostęp 2026-05-28].
  8. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  9. ↑ Nie żyje znany architekt i powstaniec. Zbigniew Pawelski miał 99 lat [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2026-05-28].
  10. ↑ MATKA BOŻA ARMI KRAJOWEJ - NIEZWYKŁE WIZERUNKI MATKI BOŻEJ - św. Zygmunt [online], www.swzygmunt.knc.pl [dostęp 2024-10-21].
  11. ↑ Armia Krajowa i jej Patronka Matka Boska Akowska [online], RadioMaryja.pl, 1 sierpnia 2006 [dostęp 2026-05-28].
  12. ↑ Zbigniew Pawelski [hasło w wyszukiwarce cmentarnej] [online], brodnowski.grobonet.com [dostęp 2024-10-25].
  13. ↑ Pierwsze w Polsce: strukturalizm w Wyszkowie [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  14. ↑ Pawelski Zbigniew, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-21].
  15. ↑ Powstańcze Biogramy - Zbigniew Pawelski [online], www.1944.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  16. ↑ Powojenny modernizm – podsumowanie głosowania Internautów [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  17. ↑ Historia parafii [online], Parafia św. Zygmunta w Warszawie, 18 września 2021 [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  18. ↑ Instagram [online], instagram.com [dostęp 2024-10-21].
  19. ↑ Nowohuckie Centrum Kultury – Witamy na stronie Krakowskiego Szlaku Modernizmu – SzlakModernizmu.PL [online] [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  20. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  21. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  22. ↑ OTWOCK, Parafia Zesłania Ducha Świętego [online], Diecezja Warszawsko-Praska [dostęp 2024-10-21] (pol.).
  23. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  24. ↑ In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Zbigniew Pawelski [online], archimemory.pl [dostęp 2026-05-28].
  25. ↑ SZYMON WOJCIECHOWSKI: NAJLEPSZE PROJEKTY DOPIERO PRZEDE MNĄ [online], BUILDER POLSKA, 3 września 2018 [dostęp 2022-06-08] (pol.).