Zygmunt Brynk
| Data i miejsce urodzenia |
25 kwietnia 1872 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
26 września 1943 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | |
| Siły zbrojne | |
| Stanowiska |
pełnomocnik wojskowy i morski w Waszyngtonie |
| Główne wojny i bitwy | |
| Późniejsza praca | |
| Odznaczenia | |
Zygmunt Brynk (ur. 25 kwietnia[1] 1872 w Mohylowie Podolskim, zm. 26 września 1943 w Milanówku) – polski kontradmirał, inżynier mechanik okrętowy. Służył jako generał major w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego, a następnie po odzyskaniu niepodległości przez Polskę jako kontradmirał w Marynarce Wojennej II Rzeczypospolitej.
Życiorys
Syn Kazimierza i Zofii Brynkówny[2], urodzony się 25 kwietnia 1872 w Mohylowie Podolskim[3], w rodzinie Kazimierza, matematyka, i Zofii z domu Brynk. Po śmierci rodziców znalazł się pod kuratelą stryjecznego brata Antoniego (1850–1925)[4]. Ukończył 6-klasowe gimnazjum klasyczne w Petersburgu[5].
W 1894 ukończył Wydział Budowy Okrętów w Morskiej Szkole Inżynierii w Kronsztadzie[6] i otrzymał promocję oficerską oraz tytuł inżyniera mechanika okrętowego. W latach 1898–1900 uczęszczał do Akademii Morskiej w Petersburgu[6]. Po ukończeniu szkoły w Kronsztadzie służył na kanonierce „Groziaszczij”, początkowo jako oficer mechanik, a następnie starszy oficer mechanik. W latach 1900–1902 w Filadelfii brał udział w budowie pancernika „Retwizan”[7], na którym do 1903 był starszym inżynierem-mechanikiem[8]. Od 1904 do 1917 podobną funkcję sprawował na pancernikach „Giegorij Pobiedonosiec” oraz „Impieratrica Marija”[8]. Potem został flagowym oficerem mechanikiem dywizji pancerników Floty Morza Czarnego, a także był prezesem Komisji Nadzoru Budowy Okrętów w Mikołajowie[3]. W 1918 piastował stanowiska oficera mechanika portu w Sewastopolu i głównego oficera mechanika dywizji pancerników. W latach 1917–1918 zasiadał w Zarządzie Związku Wojskowych Polaków w Sewastopolu[3], a „w uwzględnieniu zasług, położonych przez b. Związek Wojskowych Polaków w Sewastopolu, w ciężkiej pracy tworzenia, z narażeniem życia i na terenie działań wojennych i walk z bolszewizmem, Siły Zbrojnej powstającego niepodległego Państwa Polskiego, Pan Minister Spraw Wojskowych Generał Sosnkowski odznaczył 29 maja r. bież. Krzyżem Walecznych organizatorów i najbardziej zasłużonych członków wymienionego Związku”[9]. Był także delegatem Zjazdu Wojskowych Polaków do Rządu Tymczasowego.
20 maja 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego[10][11] „z byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia pułkownika i przydzielony do Departamentu Spraw Morskich[12]. Od 28 maja tego roku przebywał na Misji Morskiej w Paryżu[13], przydzielony do admirała Kłoczkowskiego[8], gdzie pełnił funkcję specjalisty w polskiej delegacji na konferencję pokojową w sprawie traktatu wersalskiego. Po powrocie z Francji, od 4 lipca tego roku posiadał przydział w Departamencie dla Spraw Morskich w Warszawie[8]. 5 sierpnia 1919 został pełnomocnikiem wojskowym i morskim przy Poselstwie Polskim w Waszyngtonie[6]. 15 sierpnia 1919 został zatwierdzony, „warunkowo, do czasu ułożenia przez Komisję Weryfikacyjną ogólnej listy starszeństwa oficerów WP”, w randze generała podporucznika[14]. 15 września 1920, pod wpływem nacisków ze strony posła RP w Waszyngtonie Kazimierza Lubomirskiego został odwołany z zajmowanego stanowiska przez ówczesnego Ministra Spraw Wojskowych, generała porucznika Kazimierza Sosnkowskiego. 9 listopada 1920 został przydzielony do Centralnej Stacji Zbornej w Warszawie[15], a następnie 31 grudnia tego roku do Departamentu Spraw Morskich[3].
22 listopada 1920, na własną prośbę, został zwolniony z czynnej służby z zaliczeniem do Rezerwy armii, w stopniu generała podporucznika inżyniera marynarki[16]. Dekretem Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z 5 sierpnia 1922 został przeniesiony „w stały stan spoczynku na własną prośbę z prawem noszenia munduru z dniem 22 listopada 1920 w stopniu kontradmirała”[17][18]. 26 października 1923 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu generała brygady[19]. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki, jako oficer stanu spoczynku w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów Marynarki Wojennej, korpus oficerów technicznych[20]. 28 kwietnia 1939 został przeniesiony z korpusu oficerów technicznych do korpusu oficerów służb Marynarki Wojennej, grupa oficerów technicznych, w stopniu kontradmirała stanu spoczynku ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 1. lokatą[21].
W latach 1921–1922 był dyrektorem technicznym Towarzystwa Polsko-Amerykańskiego Żeglugi Morskiej[3]. Od 1923 do 1931 pracował w Najwyższej Izbie Kontroli, będąc radcą, rzeczoznawcą oraz naczelnikiem Wydziału Morskiego[3]. W 1931 został członkiem, a następnie prezesem Zarządu Polskich Zakładów Optycznych S.A. „H. Kolberg i S-ka” w Warszawie[3].
Zmarł 26 września 1943 w Milanówku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 18-6-4)[22].
Był żonaty z Heleną z domu Rakowską i miał troje dzieci: Halinę (ur. 9 grudnia 1904), Jerzego (ur. 4 stycznia 1907) i Wandę (ur. 2 grudnia 1915)[23].
Awanse
- podporucznik – 15 września 1894[24]
- porucznik
- kapitan – 1 stycznia 1905[25]
- podpułkownik – 6 grudnia 1906[25]
- kapitan I rangi (pułkownik) – 22 marca 1915[8]
- generał major floty – 25 grudnia 1917[26]
- generał podporucznik marynarki – 7 lipca 1919 (3 września 1919 – sprostowanie)[8]
- generał brygady marynarki – 5 maja 1922[27]
- kontradmirał – 28 kwietnia 1939
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Walecznych nr 59874 – 12 czerwca 1923[28]
- Złoty Krzyż Zasługi – 26 lutego 1932[29][30]
- Order św. Anny II i III klasy (Imperium Rosyjskie)[25]
- Order Świętego Stanisława II i III klasy (Imperium Rosyjskie)[25]
- Orderu św. Włodzimierza z Mieczami 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)[25]
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Według kalendarza juliańskiego urodził się 13 kwietnia, a według kalendarza gregoriańskiego - 25 kwietnia. Zobacz daty nowego i starego porządku.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 67.
- 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja GiO ↓, s. 2.
- ↑ Machaliński 1993 ↓, s. 138.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 67, 70.
- 1 2 3 Kolekcja GiO ↓, s. 2, 71.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 68, 71.
- 1 2 3 4 5 6 Kolekcja GiO ↓, s. 71.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 3.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 71, 72.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 67 – tu wskazano datę 29 maja 1919.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 79 z 22 lipca 1919 roku, poz. 2647, 2669.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 68.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 87 z 3 września 1919 roku, poz. 3077.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 45 z 24 listopada 1920 r., s. 1232.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 29 stycznia 1921 roku, poz. 108.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 12 sierpnia 1922 roku, s. 605.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 73.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 738.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 1068 tu podano, że urodził się 25 kwietnia 1872 roku.
- ↑ Sawicki 2011 ↓, s. 582.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 67.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 6.
- 1 2 3 4 5 Kolekcja GiO ↓, s. 6.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 6, 71.
- ↑ Z dniem wejście w życie Ustawy z dnia 23 marca 1922 r. o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk Polskich.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 3, 71.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 54, poz. 61 (ISAP) „za zasługi na polu rozwoju przemysłu wojennego”.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1.
Bibliografia
- Zbigniew Machaliński: Admirałowie Polscy 1919–1950. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1993. ISBN 83-11-08216-2.
- Jan Kazimierz Sawicki: Kadry Morskie Rzeczypospolitej. T. V: Polska Marynarka Wojenna. Dokumentacja organizacyjna i kadrowa oficerów, podoficerów i marynarzy (1918–1947). Gdynia: Polskie Towarzystwo Nautologiczne, 2011. ISBN 978-83-932722-0-4.
- Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki. Kadry Morskie Rzeczypospolitej, tom II Polska Marynarka Wojenna, część I, Korpus oficerów 1918–1947, Wyższa Szkoła Morska, Gdynia 1996, ISBN 83-86703-50-4.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Zygmunt Brynk. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości; I.480.61 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-31].
