Zygmunt Rolecki
 | |
 major kawalerii | |
| Pełne imię i nazwisko |
Zygmunt Jerzy Rolecki |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
21 kwietnia 1881 |
| Data i miejsce śmierci |
26 sierpnia 1965 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
208 pułk ułanów |
| Stanowiska |
dowódca pułku |
| Główne wojny i bitwy | |
 | |
| Odznaczenia | |
    | |
Zygmunt Jerzy Rolecki vel Rothhirsch[a] (ur. 21 kwietnia 1881 w Krakowie, zm. 26 sierpnia 1965 w Warszawie) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, inżynier architekt.
Życiorys
Syn Józefa Rothhirscha i Anny z domu Wald urodzony 21 kwietnia 1881 w Krakowie[b]. Ukończył szkołę realną i studiował na Politechnice Wiedeńskiej[3]. W 1909 zdał drugi egzamin[3]. Przed I wojną światową pracował w Krakowie jako przedsiębiorca budowlany[3]. Był jednym z założycieli i członkiem konnego oddziału „Sokoła”[3].
Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. 29 września 1914 został mianowany podporucznikiem[3][1][4]. W kampanii karpackiej dowodził plutonem 3 szwadronu kwalerii[5]. Później został dowódcą 2 szwadronu 2 pułku ułanów[1][6]. 1 lipca 1916 awansował na porucznika[4]. Wyróżnił się 3 sierpnia 1916 pod Rudką Miryńską. 31 marca 1922 podpułkownik Stanisław Rabiński, działając z upoważnienia komisji odznaczeniowej byłego 2 pułku ułanów, sporządził wniosek na odznaczenie Orderem Virtuti Militari, w którym napisał:
Dnia 3/VIII.1916r. po przerwaniu frontu przez nieprzyjaciela pod Rudką Miryńską, 2 Pułk Ułanów Leg. Pol. dostał zadanie powstrzymać nieprzyjaciela, załatać wyłom. Porucznik (obecnie major w rezerwie) Rolecki Zygmunt z 2-gim szwadronem, jako jego d-ca, pierwszy nawiązał czucie z nieprzyjacielem, stoczył skuteczną walkę z jednym z jego oddziałów, zmusił go do ustąpienia, tym w wielkiej części przyczynił się do wykonania przez pułk jego zadania, a następnie w bardzo ciężkich warunkach utrzymał ze szwadronem odcinek, jaki w toku akcji pułk zajął[3].
6 kwietnia 1917 był wymieniony jako uprawniony do odznaczenia austriackim Krzyżem Wojskowym Karola[1]. Po kryzysie przysięgowym przeszedł do Polskiej Siły Zbrojnej[1]. Przydzielony na Kurs Wyszkolenia Kawalerii w Mińsku Mazowieckim, przejściowo będąc jego komendantem[1]. 15 października 1918 Rada Regencyjna ustaliła jego starszeństwo w randze rotmistrza od dnia 1 lipca 1917[7].
15 stycznia 1919 został przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Kielce na stanowisko zastępcy komendanta[8]. 17 czerwca 1919 został przeniesiony do Stacji Zbornej Warszawa[9]. 17 października 1919 został przeniesiony z dniem 1 października 1919 na etat urzędnika wojskowego w VII randze z przydziałem do Zarządu Budownictwa Wojskowego Dowództwa Okręgu Generalnego Kraków[10]. Latem 1920 w czasie wojny z bolszewikami został wyznaczony na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego 2 pułku szwoleżerów[1], a później dowódcy 208 pułku ułanów[3]. Z dniem 25 października 1921 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 2 pułku szwoleżerów[11][12][13][14]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 28. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii)[15][16].
W 1928 przeprowadził się do Warszawy i zamieszkał przy Al. Szucha 16[3]. W 1934, jako oficer pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[17]. W trakcie II wojny światowej był prześladowany jako Żyd, trafił do getta warszawskiego, lecz przeżył. Prawdopodobnie pomogła mu w tym jego pasierbica Teodora Żukowska, która pracowała w okupacyjnym Urzędzie Dystryktu Warszawskiego[18].
Zmarł 26 sierpnia 1965 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Radości[1].
Był żonaty dwukrotnie żonaty, z pierwszego związku miał córkę Augustynę (ur. 1908). Jego drugą żoną była Augusta Dittrich, która miała córkę z pierwszego związku Teodorę[3].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5394 – 17 maja 1922[19][3][20][21]
- Krzyż Niepodległości – 10 grudnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[22]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie[3]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[3]
Uwagi
- ↑ 28 listopada 1916 przyjął chrzest katolicki[1]. C. k. Namiestnictwo reskryptem l. 174448/6964/XII z 4 października 1917 zezwoliło Zygmuntowi Jerzemu Rothirschowi na zmianę nazwiska rodowego „Rothhirsch” na „Rolecki”[2].
- ↑ Zygmunt Jerzy Rolecki w kwestionariuszu kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że urodził się 21 kwietnia 1881[3]. Taką samą datę urodzin podali autorzy „Słownika Legionistów Polskich 1914-1918”. Ponadto wskazali, że nazwisko panieńskie matki brzmiało „Wold”, a także, że Zygmunt Rolecki ukończył studia budowlane w Wiedniu w roku 1906[1]. W „Spisie ludności miasta Krakowa z r. 1910” zapisano, że urodził się 15 kwietnia 1881[2].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Rolecki (do 1917: Rothirsch) Zygmunt Jerzy. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-12-26].
- 1 2 Spis ludności 13 1910 ↓, s. 205.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Rolecki Zygmunt Jerzy. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.53-4440 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-23].
- 1 2 Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 42.
- ↑ Mniszek i Rudnicki 1929 ↓, s. 12.
- ↑ Mniszek i Rudnicki 1929 ↓, s. 17.
- ↑ Dz. Rozp. Kom. Wojsk. Nr 1 z 28 października 1918, poz. 6.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 6 z 21 stycznia 1919 , poz. 253.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 70 z 26 czerwca 1919, poz. 2260.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 95 z 26 listopada 1919, poz. 3726.
- ↑ Pierwsza lista 1921 ↓, s. 1 (Jazda).
- ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 241.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 598.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 539.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 695.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 617.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 269, 834.
- ↑ Grzegorz Rossoliński-Liebe, Polnische Bürgermeister und der Holocaust: Besatzung, Verwaltung und Kollaboration, Grzegorz Rossoliński-Liebe (red.), Berlin/Boston: De Gruyter De Gruyter Oldenbourg [Imprint], 2024, ISBN 978-3-11-075006-5.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 stycznia 1923, s. 34.
- ↑ Dereń 1938 ↓, s. 419.
- ↑ Mniszek i Rudnicki 1929 ↓, s. 37.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 287, poz. 381 (ISAP)
Bibliografia
- Spis ludności miasta Krakowa z r. 1910. T. 13: Dzielnica VII. Kraków: 1910.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Pierwsza lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Andrzej Dereń: Lista kawalerzystów i artylerzystów konnych odznaczonych Orderem Wojennym „Virtuti Militari”. W: Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
- Adam Mniszek, Klemens Rudnicki: Zarys historji wojennej 2-go Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.