Żędowice
| wieś | |
 Żędowice z lotu ptaka | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2012) |
2300 |
| Strefa numeracyjna |
77 |
| Kod pocztowy |
47-120[1] |
| Tablice rejestracyjne |
OST |
| SIMC |
0505438 |
Położenie na mapie gminy Zawadzkie  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa opolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu strzeleckiego  | |
 50°34′58″N 18°30′46″E/50,582778 18,512778[2] | |
| Strona internetowa | |
Żędowice[3] (dodatkowa nazwa w j. niem. Sandowitz[2], śl. Żandowice[4]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Zawadzkie.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.
Wieś zamieszkuje ok. 2000 mieszkańców. We wsi Żędowice znajdują się 2 kościoły. Dziś osada chłopo-robotnicza licząca 2619 mieszkańców. W I poł. XIX w. główny ośrodek przemysłu hutniczego w powiecie strzeleckim. W roku 1885 liczyła nawet 3468 mieszkańców i była niewiele mniejsza od Strzelec Opolskich. Tutejsza huta działała od 1752 r. do 1906r. Pierwsza wzmianka pisana o kuźnicy żędowickiej pochodzi z 1524 r. a o wsi z 1300 r. Na terenie wsi znajdują się 2 młyny. Jeden z nich jest nadal czynny - Młyn Thiell przy ulicy Stawowej. Ponadto działa tartak przy ulicy Opolskiej i kilka prywatnych przedsiębiorstw, z których najprężniej rozwija się firma przewozowa Orland (ul. Młyńska). W Żędowicach znajduje się również elektrownia słoneczna o mocy ok. 700 kW.
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[5]:
- zbiorowa mogiła powstańców śląskich, na cmentarzu rzym.-kat., z 1921 r.
- kapliczka z XIX wieku przy ul. Strzeleckiej[6], tzw. dzwonek[7]
Inne zabytki:
- budynek administracji huty żędowickiej z drugiej poł. XIX w., znajduje się przy rogu ul. Wojska Polskiego i Stawowej
- młyn Thiell wspomniany jako Ziętek już w XVIII w., ale z pewnością jeszcze starszy przy ulicy Stawowej
- budynek szkoły przy ul. Strzeleckiej z roku 1890
- zabudowania tzw. dworu przy ul. Strzeleckiej z początków XIX w.
Objawienie Matki Bożej
Ważnym wydarzeniem religijnym w Żędowicach było doniesienie o objawieniu się tutaj wizerunku Matki Bożej w poniedziałek, 25 lipca 1904 roku[8]. Zostało to uwiecznione w kronice parafialnej oraz w innych zapiskach, pochodzących od osób prywatnych, które miały być naocznymi świadkami tego zdarzenia. Według opisu kroniki parafialnej, olśniony blaskiem obraz przedstawiał Matkę Boską z Dzieciątkiem siedzącym na jej lewej ręce. Jej wizerunek miał być wyraźnie widoczny na dwóch szybach okiennych starej szkoły podstawowej. Dla upamiętnienia tego wydarzenia zakupiono podczas pielgrzymki do Częstochowy, w czerwcu 1907 roku, kopię obrazu z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej.
Przypisy
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1646 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- 1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 11 marca 2025, identyfikator PRNG: 163793.
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262 (ISAP))
- ↑ Jan Miodek. Damboń i Dębska Kuźnia. „Wiedza i Życie”. 11, 1999.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 121.
- ↑ kapliczka [online], zabytek.pl [dostęp 2026-05-03] (pol.).
- ↑ Kapliczka "dzwonek" w Żędowicach [online], odtur.pl (pol.).
- ↑ Strona UM Zawadzkie cms.netkoncept.com
