<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-menu-disabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled skin-theme-clientpref-thumb-standard" lang="pt" dir="ltr"><head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>H</title>
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
    <link rel="canonical" href="https://pt.wikipedia.org/wiki/H"> <link href="./_mw_/ext.cite.parsoid.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/ext.math.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/mediawiki.skinning.content.parsoid.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
    <link href="./_mw_/ext.gadget.keepPDU.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
    <link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
    <link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
    <link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
  </head>
  <body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-H rootpage-H skin-vector-2022 action-view">
    <div class="mw-page-container">
      <div class="mw-page-container-inner">
        <div class="mw-content-container">
          <main id="content" class="mw-body">
            <header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
              <h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span lang="pt" dir="ltr"><span class="mw-page-title-main">H</span></span></h1>
            </header>
            <a id="top"></a>
            <div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
              <div id="contentSub">
                <div id="mw-content-subtitle"></div>
              </div>
              <div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="pt" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="pt" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha28" data-mw-html-version="2.8.0"><section data-mw-section-id="0" id="mwAQ"><div class="hatnote" typeof="mw:Transclusion" id="mwAg"><span typeof="mw:File"><span><img src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/Disambig_grey.svg.png" decoding="async" data-file-width="260" data-file-height="200" data-file-type="drawing" height="15" width="20" class="mw-file-element" loading="lazy"></span></span><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span><b>Nota:</b> Para outros significados, veja <a rel="mw:WikiLink" href="H_(desambigua%C3%A7%C3%A3o)" title="H (desambiguação)" class="mw-disambig">H (desambiguação)</a>.</div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r71224021" typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" id="mwAw">
/* start https://pt.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .ambox{border:1px solid #a2a9b1;border-left:10px solid #36c;background-color:#fbfbfb;box-sizing:border-box}.mw-parser-output .ambox+link+.ambox,.mw-parser-output .ambox+link+style+.ambox,.mw-parser-output .ambox+link+link+.ambox,.mw-parser-output .ambox+.mw-empty-elt+link+.ambox,.mw-parser-output .ambox+.mw-empty-elt+link+style+.ambox,.mw-parser-output .ambox+.mw-empty-elt+link+link+.ambox{margin-top:-1px}html body.mediawiki .mw-parser-output .ambox.mbox-small-left{margin:4px 1em 4px 0;overflow:hidden;width:238px;border-collapse:collapse;font-size:88%;line-height:1.25em}.mw-parser-output .ambox-speedy{border-left:10px solid #b32424;background-color:#fee7e6}.mw-parser-output .ambox-delete{border-left:10px solid #b32424}.mw-parser-output .ambox-content{border-left:10px solid #f28500}.mw-parser-output .ambox-style{border-left:10px solid #fc3}.mw-parser-output .ambox-move{border-left:10px solid #9932cc}.mw-parser-output .ambox-protection{border-left:10px solid #a2a9b1}.mw-parser-output .ambox .mbox-text{border:none;padding:0.25em 0.5em;width:100%}.mw-parser-output .ambox .mbox-image{border:none;padding:2px 0 2px 0.5em;text-align:center}.mw-parser-output .ambox .mbox-imageright{border:none;padding:2px 0.5em 2px 0;text-align:center}.mw-parser-output .ambox .mbox-empty-cell{border:none;padding:0;width:1px}.mw-parser-output .ambox .mbox-image-div{width:52px}@media(min-width:720px){.mw-parser-output .ambox{margin:0 10%}}@media print{body.ns-0 .mw-parser-output .ambox{display:none!important}}


/* end   https://pt.wikipedia.org/ */
</style><span>
</span>
<span typeof="mw:Transclusion" id="mwBg">
</span><table class="infobox infobox_v2" cellpadding="3" border="0" style="border-color:#a2a9b1; width: 20em; text-align: left; font-size: 88%;">

<tbody><tr><th colspan="2" class="topo padrao" style=" text-align:center; background-color:#B0C4DE"><div class="">H<span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span>h</div></th></tr>
<tr>

<th colspan="2" style="text-align:center; "><small>agá</small></th></tr>
<tr>

<td colspan="2" style="text-align:center;"><div class="" style="padding-bottom: 5px;"><figure class="mw-halign-center" typeof="mw:File"><img alt="" src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/Latin_H.svg.png" decoding="async" data-file-width="480" data-file-height="600" data-file-type="drawing" height="125" width="100" class="mw-file-element" loading="lazy"><figcaption>H</figcaption></figure></div>A letra nas versões de <a rel="mw:WikiLink" href="Letra_de_f%C3%B4rma" title="Letra de fôrma" class="mw-redirect">fôrma</a> e <a rel="mw:WikiLink" href="Letra_cursiva" title="Letra cursiva">cursiva</a>, <a rel="mw:WikiLink" href="Caixa_alta_e_caixa_baixa" title="Caixa alta e caixa baixa">minúsculas e maiúsculas</a>.</td></tr>
<tr>





 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; ">Sistema de escrita</td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_latino" title="Alfabeto latino">alfabeto latino</a></td></tr>
<tr>
 

 

 

 

 

 

 

<th colspan="2" style="text-align:center; ">Representações alternativas</th></tr>
<tr> 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_fon%C3%A9tico_da_OTAN" title="Alfabeto fonético da OTAN">Alfabeto fonético da OTAN</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; ">hotel</td></tr>
<tr>
 

 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="C%C3%B3digo_Morse" title="Código Morse">Código Morse</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><span class="neverexpand nounderlines" style="letter-spacing: 0.2em; font-size: large;">····</span></td></tr>
<tr>
 

 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="C%C3%B3digo_internacional_de_navega%C3%A7%C3%A3o_mar%C3%ADtima" title="Código internacional de navegação marítima" class="mw-redirect">Código internacional de navegação marítima</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><span class="mw-image-border" typeof="mw:File"><img src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/ICS_Hotel.svg.png" decoding="async" data-file-width="600" data-file-height="600" data-file-type="drawing" height="50" width="50" class="mw-file-element" loading="lazy"></span></td></tr>
<tr>
 

 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="Tel%C3%A9grafo_%C3%B3ptico" title="Telégrafo óptico">Telégrafo óptico</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><span typeof="mw:File"><img src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/Semaphore_Hotel.svg.png" decoding="async" data-file-width="600" data-file-height="500" data-file-type="drawing" height="42" width="50" class="mw-file-element" loading="lazy"></span></td></tr>
<tr>
 

 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="Braille" title="Braille">Braille</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><span typeof="mw:File"><img src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/Braille_H8.svg.png" decoding="async" data-file-width="154" data-file-height="215" data-file-type="drawing" height="70" width="50" class="mw-file-element" loading="lazy"></span></td></tr>
<tr>
 


 
<td scope="row" style="vertical-align: top; text-align: left; "><a rel="mw:WikiLink" href="L%C3%ADngua_de_sinais_americana" title="Língua de sinais americana">Alfabeto manual estadunidense</a></td>
<td style="vertical-align: top; text-align: left; "><span typeof="mw:File"><img src="./_assets_/0c70a452f799bfe840676ee341124611/Sign_language_H.svg.png" decoding="async" data-file-width="504" data-file-height="235" data-file-type="drawing" height="23" width="50" class="mw-file-element" loading="lazy"></span></td></tr>

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




</tbody></table>
<p id="mwBw">A letra <b id="mwCA">H</b> (<i id="mwCQ">agá</i>) é a oitava letra do <a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_latino" title="Alfabeto latino" id="mwCg">alfabeto latino</a>.</p>

<p id="mwCw">É a única letra do alfabeto que, em palavras nativas da língua portuguesa, não tem valor fonético, ou seja, não tem som algum<sup class="mw-ref reference" id="cite_ref-1" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref"><a href="#cite_note-1" id="mwDA"><span class="mw-reflink-text" id="mwDQ"><span class="cite-bracket" id="mwDg">[</span>1<span class="cite-bracket" id="mwDw">]</span></span></a></sup>. Entretanto, brasileiros costumam pronunciar o «h» em empréstimos recentes vindos de línguas estrangeiras onde essa letra é pronunciada como semiconsoante – <i id="mwEA"><a rel="mw:WikiLink" href="Hashi" title="Hashi" id="mwEQ"><b id="mwEg">h</b>ashi</a></i>, <i id="mwEw"><a rel="mw:WikiLink" href="Hikikomori" title="Hikikomori" id="mwFA"><b id="mwFQ">h</b>ikikomori</a></i>, <i id="mwFg"><a rel="mw:WikiLink" href="Jihad" title="Jihad" id="mwFw">ji<b id="mwGA">h</b>ad</a></i>, <i id="mwGQ"><a rel="mw:WikiLink" href="Hijabe" title="Hijabe" id="mwGg"><b id="mwGw">h</b>ijab</a></i>, <i id="mwHA"><b id="mwHQ">h</b>igh-tech</i>, <i id="mwHg"><a rel="mw:WikiLink" href="Halloween" title="Halloween" class="mw-redirect" id="mwHw"><b id="mwIA">H</b>alloween</a></i>, <i id="mwIQ"><a rel="mw:WikiLink" href="Ohio" title="Ohio" id="mwIg">O<b id="mwIw">h</b>io</a></i>, <i id="mwJA"><b id="mwJQ">h</b>appy hour</i>, <i id="mwJg"><a rel="mw:WikiLink" href="Handebol" title="Handebol" class="mw-redirect" id="mwJw"><b id="mwKA">h</b>andebol</a></i>, <i id="mwKQ"><a rel="mw:WikiLink" href="Valhala" title="Valhala" id="mwKg">Val<b id="mwKw">h</b>alla</a>, <a rel="mw:WikiLink" href="Hel_(local)" title="Hel (local)" id="mwLA">Hel<b id="mwLQ">h</b>eim</a>, <a rel="mw:WikiLink" href="Muspelheim" title="Muspelheim" class="mw-redirect" id="mwLg">Muspel<b id="mwLw">h</b>eim</a></i> (Note que nas palavras <a rel="mw:WikiLink" href="N%C3%B3rdico_antigo" title="Nórdico antigo" class="mw-redirect" id="mwMA">nórdicas</a> as letras «<a rel="mw:WikiLink" href="L" title="L" id="mwMQ">l</a>» e «<a rel="mw:WikiLink" href="H" class="mw-selflink selflink" id="mwMg">h</a>» não formam o dígrafo habitual, mas são pronunciadas separadamente), etc. –, usando-se do fonema <span title="Representação no Alfabeto Fonético Internacional (AFI)" class="AFI" typeof="mw:Transclusion" id="mwMw">/ʁ/</span> (Foneticamente costuma ocorrer como <a rel="mw:WikiLink" href="Vibrante_m%C3%BAltipla_uvular_surda" title="Vibrante múltipla uvular surda" id="mwNA">[ʀ̥]</a>, <a rel="mw:WikiLink" href="Transi%C3%A7%C3%A3o_glotal_surda" title="Transição glotal surda" id="mwNQ">[h]</a> ou <a rel="mw:WikiLink" href="Fricativa_glotal_sonora" title="Fricativa glotal sonora" class="mw-redirect" id="mwNg">[ɦ]</a>, daí a associação), o som de «r» inicial ou «rr» em palavras nativas, também usado para outros sons guturais como o <a rel="mw:WikiLink" href="J" title="J" id="mwNw">J</a> castelhano, usado em mais empréstimos como <i id="mwOA"><b id="mwOQ">j</b>alapeño</i>, <i id="mwOg">Guadala<b id="mwOw">j</b>ara</i>, <i id="mwPA"><b id="mwPQ">J</b>erez</i>, <i id="mwPg">Don <b id="mwPw">J</b>uan, etc.</i></p>
	
<p id="mwQA">Na maioria dos dialetos do português europeu, o som mais próximo do «h» semiconsoante gutural de outras línguas, além do fonema representado pelo «rr» (geralmente <a rel="mw:WikiLink" href="Consoante_uvular" title="Consoante uvular" id="mwQQ">uvular</a> em Portugal, outros países lusófonos, no <a rel="mw:WikiLink" href="Estado_do_Rio_de_Janeiro" title="Estado do Rio de Janeiro" class="mw-redirect" id="mwQg">Rio de Janeiro</a> e entre uma minoria de falantes em outros estados do <a rel="mw:WikiLink" href="Centro-Sul" title="Centro-Sul" class="mw-disambig" id="mwQw">Centro-Sul</a>), seria o «g», <small typeof="mw:Transclusion" id="mwRA"><a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_fon%C3%A9tico_internacional" title="Alfabeto fonético internacional">AFI</a></small><span>:</span><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span><span title="Pronúncia no alfabeto fonético internacional (IPA)" class="AFI">[ɣ]</span>, em <i id="mwRg">tri<b id="mwRw">g</b>o</i> ou <i id="mwSA">se<b id="mwSQ">g</b>uro</i> (um som que provavelmente seria identificado como «rr» por brasileiros), porém os portugueses costumam <i id="mwSg">nunca</i> pronunciar a letra agá.</p>

</section><section data-mw-section-id="1" id="mwTA" aria-labelledby="História"><div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="História"><span id="Hist.C3.B3ria" typeof="mw:FallbackId"></span>História</h2></div>
<p id="mwTQ"><a rel="mw:WikiLink" href="Historiador" title="Historiador" id="mwTg">Historiadores</a> acreditam que essa letra surgiu inicialmente de um <a rel="mw:WikiLink" href="Hier%C3%B3glifo" title="Hieróglifo" id="mwTw">hieróglifo</a> <a rel="mw:WikiLink" href="Eg%C3%ADpcio" title="Egípcio" class="mw-disambig" id="mwUA">egípcio</a> que representava uma <a rel="mw:WikiLink" href="Peneira" title="Peneira" class="mw-disambig" id="mwUQ">peneira</a>. Mil anos depois os <a rel="mw:WikiLink" href="Sum%C3%A9rios" title="Sumérios" class="mw-redirect" id="mwUg">sumérios</a> usariam a mesma letra para designar um som gutural. Os fenícios a chamaram de <i id="mwUw">heth (cerca)</i>, porque seu desenho se assemelhava a essa forma. Por volta de <a rel="mw:WikiLink" href="900_a.C." title="900 a.C." id="mwVA">900 a.C.</a> os <a rel="mw:WikiLink" href="Gregos" title="Gregos" id="mwVQ">gregos</a> adotaram a letra e como não pronunciavam a primeira parte desta, a denominaram simplesmente de <i id="mwVg">êta</i>. Seu formato já era bastante semelhante ao <b id="mwVw">H</b> moderno.</p>

</section><section data-mw-section-id="2" id="mwWA" aria-labelledby="Fonética_e_códigos"><div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Fonética_e_códigos"><span id="Fon.C3.A9tica_e_c.C3.B3digos" typeof="mw:FallbackId"></span>Fonética e códigos</h2></div>
<p id="mwWQ">"H" não é propriamente <a rel="mw:WikiLink" href="Consoante" title="Consoante" id="mwWg">consoante</a> e nem <a rel="mw:WikiLink" href="Vogal" title="Vogal" id="mwWw">vogal</a>, porque não tem valor algum de som ou ruído, sendo assim, tornando impossível a existência de fonemas que apontem para ela. Oficialmente, esta letra é apenas classificada como <a rel="mw:WikiLink" href="Letra_diacr%C3%ADtica" title="Letra diacrítica" id="mwXA">letra diacrítica</a>, pois é, propriamente dita, a segunda letra de um <a rel="mw:WikiLink" href="D%C3%ADgrafo" title="Dígrafo" id="mwXQ">dígrafo</a>. Só tem valor na indicação das palavras: <i id="mwXg">ch</i> (chave), <i id="mwXw">lh</i> (palha), <i id="mwYA">nh</i> (manhã). Conserva-se no início e no fim das interjeições como acento de aspiração: <i id="mwYQ">ah!</i>, <i id="mwYg">eh!</i>, <i id="mwYw">ih!</i>, <i id="mwZA">oh!</i>, <i id="mwZQ">uh!</i>, <i id="mwZg">hem!, (ou hein!)</i>, <i id="mwZw">hum!</i>. Não confundir com <a rel="mw:WikiLink" href="Onomatopeia" title="Onomatopeia" id="mwaA">onomatopeia</a>.</p>

<p id="mwaQ">Conserva-se nas palavras que exigem ampla <a rel="mw:WikiLink" href="Etimologia" title="Etimologia" id="mwag">etimologia</a>: hoje, homem, hora, haver, etc. Conserva-se nos termos compostos quando os elementos estão ligados por <a rel="mw:WikiLink" href="H%C3%ADfen" title="Hífen" id="mwaw">hífen</a>: <i id="mwbA">anti-histamínico</i>, <i id="mwbQ">pré-histórico</i>, <i id="mwbg">sobre-humano</i>. Quando os elementos estão justapostos, a letra desaparece: <i id="mwbw">desarmonia</i>, <i id="mwcA">desumano</i>, <i id="mwcQ">reaver</i>, <i id="mwcg">lobisomem</i>.</p>

<div class="wikitable latinalphabet" style="clear:both; margin:0.2em auto; width:70%; border-collapse:collapse;" typeof="mw:Transclusion" id="mwcw">
<div class="Unicode">
<div style="clear:both;background:#efefef;text-align:center"><b>Letra H com <a rel="mw:WikiLink" href="Diacr%C3%ADtico" title="Diacrítico">diacríticos</a></b></div>
<div style="text-align:center"><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A4" title="Ĥ">Ĥĥ</a></span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%9E" title="Ȟ">Ȟȟ</a></span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%E1%B8%A6" title="Ḧ">Ḧḧ</a></span><span style="float:left;width:2.1em">Ḣḣ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḩḩ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḥḥ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḫḫ</span><span style="float:left;width:2.1em">H̱ẖ</span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A6" title="Ħ">Ħħ</a></span><span style="float:left;width:2.1em">Ⱨⱨ</span></div><div style="clear:both;background:#efefef;text-align:center">
<table style="margin:auto;width:100%;border:0;border-collapse:collapse">
<tbody><tr>
<th colspan="26" style="background:#efefef;border:0">Combinações de duas letras</th></tr>
<tr style="text-align:center">
<td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Ha" title="Ha" class="mw-redirect">Ha</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hb" title="Hb" class="mw-redirect">Hb</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hc" title="Hc" class="mw-redirect mw-disambig">Hc</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hd" title="Hd" class="mw-redirect mw-disambig">Hd</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="He" title="He" class="mw-redirect mw-disambig">He</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hf" title="Hf" class="mw-redirect mw-disambig">Hf</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hg" title="Hg" class="mw-disambig">Hg</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hh" title="Hh" class="mw-redirect mw-disambig">Hh</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hi" title="Hi" class="mw-redirect mw-disambig">Hi</a></td><td style="border:0">Hj</td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hk" title="Hk" class="mw-redirect mw-disambig">Hk</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hl" title="Hl" class="mw-redirect mw-disambig">Hl</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hm" title="Hm" class="mw-redirect mw-disambig">Hm</a></td><td style="border:0">Hn</td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Ho" title="Ho" class="mw-redirect mw-disambig">Ho</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hp" title="Hp" class="mw-redirect mw-disambig">Hp</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hq" title="Hq" class="mw-redirect">Hq</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hr" title="Hr" class="mw-redirect mw-disambig">Hr</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hs" title="Hs" class="mw-redirect mw-disambig">Hs</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Ht" title="Ht" class="mw-redirect mw-disambig">Ht</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hu" title="Hu" class="mw-redirect mw-disambig">Hu</a></td><td style="border:0">Hv</td><td style="border:0">Hw</td><td style="border:0">Hx</td><td style="border:0">Hy</td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="Hz" title="Hz" class="mw-disambig">Hz</a></td></tr>
<tr style="text-align:center">
<td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HA" title="HA" class="mw-disambig">HA</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HB" title="HB" class="mw-disambig">HB</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HC" title="HC" class="mw-disambig">HC</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HD" title="HD" class="mw-disambig">HD</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HE" title="HE" class="mw-disambig">HE</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HF" title="HF" class="mw-disambig">HF</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HG" title="HG" class="mw-redirect mw-disambig">HG</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HH" title="HH" class="mw-disambig">HH</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HI" title="HI" class="mw-disambig">HI</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HJ" title="HJ" class="mw-redirect">HJ</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HK" title="HK" class="mw-disambig">HK</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HL" title="HL" class="mw-disambig">HL</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HM" title="HM" class="mw-disambig">HM</a></td><td style="border:0">HN</td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HO" title="HO" class="mw-disambig">HO</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HP" title="HP" class="mw-disambig">HP</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HQ" title="HQ" class="mw-redirect">HQ</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HR" title="HR" class="mw-disambig">HR</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HS" title="HS" class="mw-disambig">HS</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HT" title="HT" class="mw-disambig">HT</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HU" title="HU" class="mw-disambig">HU</a></td><td style="border:0">HV</td><td style="border:0">HW</td><td style="border:0">HX</td><td style="border:0">HY</td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="HZ" title="HZ" class="mw-redirect mw-disambig">HZ</a></td></tr>
<tr>
<th colspan="26" style="border:0;background:#efefef">Combinações letra-número e número-letra</th></tr>
<tr style="text-align:center">
<td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td><td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td>
<td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H0" title="H0" class="mw-redirect">H0</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H1" title="H1" class="mw-disambig">H1</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H2" title="H2" class="mw-redirect">H2</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H3" title="H3" class="mw-disambig">H3</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H4" title="H4" class="mw-redirect">H4</a></td><td style="border:0"><a rel="mw:WikiLink" href="H5" title="H5" class="mw-redirect">H5</a></td><td style="border:0">H6</td><td style="border:0">H7</td><td style="border:0">H8</td><td style="border:0">H9</td>
<td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td><td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td>
<td style="border:0">0H</td><td style="border:0">1H</td><td style="border:0">2H</td><td style="border:0">3H</td><td style="border:0">4H</td><td style="border:0">5H</td><td style="border:0">6H</td><td style="border:0">7H</td><td style="border:0">8H</td><td style="border:0">9H</td>
<td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td><td style="border:0"><span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span></td></tr>
</tbody></table></div>
</div></div>
<div class="wikitable latinalphabet" style="clear:both; margin:0.2em auto; width:70%; border-collapse:collapse;" typeof="mw:Transclusion" id="mwdA">
<div class="Unicode">
<div style="clear:both;background:#efefef;text-align:center"><b>Letra H com <a rel="mw:WikiLink" href="Diacr%C3%ADtico" title="Diacrítico">diacríticos</a></b></div>
<div style="text-align:center"><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A4" title="Ĥ">Ĥĥ</a></span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%9E" title="Ȟ">Ȟȟ</a></span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%E1%B8%A6" title="Ḧ">Ḧḧ</a></span><span style="float:left;width:2.1em">Ḣḣ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḩḩ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḥḥ</span><span style="float:left;width:2.1em">Ḫḫ</span><span style="float:left;width:2.1em">H̱ẖ</span><span style="float:left;width:2.1em"><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A6" title="Ħ">Ħħ</a></span><span style="float:left;width:2.1em">Ⱨⱨ</span></div><div style="clear:both;background:#efefef;text-align:center"></div>
</div></div>

</section><section data-mw-section-id="3" id="mwdQ" aria-labelledby="Significados"><div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Significados">Significados</h2></div>
<div id="interProject" style="display:none;">
<ul><li><a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/H" title="commons:Special:Search/H" class="extiw external"><span title="Commons">Commons</span></a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://pt.wikiquote.org/wiki/Special:Search/H" title="q:Special:Search/H" class="extiw external"><span title="Wikiquote">Wikiquote</span></a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://pt.wiktionary.org/wiki/Special:Search/H" title="wikt:Special:Search/H" class="extiw external"><span title="Wikcionário">Wikcionário</span></a></li></ul>
</div>
<ul id="mwdw"><li id="mweA"><b id="mweQ">H</b>
<ul id="mweg"><li id="mwew"><a rel="mw:WikiLink" href="S%C3%ADmbolo_qu%C3%ADmico" title="Símbolo químico" id="mwfA">símbolo químico</a> do <b id="mwfQ"><a rel="mw:WikiLink" href="Hidrog%C3%A9nio" title="Hidrogénio" id="mwfg">hidrogénio</a></b></li>
<li id="mwfw"><b id="mwgA"><a rel="mw:WikiLink" href="Histidina" title="Histidina" id="mwgQ">histidina</a></b>, um <a rel="mw:WikiLink" href="Amino%C3%A1cido" title="Aminoácido" id="mwgg">aminoácido</a></li>
<li id="mwgw"><b id="mwhA"><a rel="mw:WikiLink" href="Henry" title="Henry" class="mw-disambig" id="mwhQ">H</a></b>, símbolo da unidade de medida Henry da <a rel="mw:WikiLink" href="Indut%C3%A2ncia" title="Indutância" id="mwhg">indutância</a>.</li></ul></li>
<li id="mwhw"><b id="mwiA">h</b>
<ul id="mwiQ"><li id="mwig"><b id="mwiw"><a rel="mw:WikiLink" href="Hecto" title="Hecto" id="mwjA">hecto</a></b>, um <a rel="mw:WikiLink" href="Prefixo" title="Prefixo" class="mw-disambig" id="mwjQ">prefixo</a> do <a rel="mw:WikiLink" href="Sistema_Internacional_de_Unidades" title="Sistema Internacional de Unidades" id="mwjg">Sistema Internacional</a> que significa <b id="mwjw"><a rel="mw:WikiLink" href="Cem" title="Cem" class="mw-redirect" id="mwkA">cem</a></b></li></ul></li>
<li id="mwkQ"><span class="mwe-math-element mwe-math-element-inline" typeof="mw:Extension/math" id="mwkg"><span class="mwe-math-mathml-inline mwe-math-mathml-a11y" style="display: none;"><math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" alttext="{\displaystyle \mathbb {H} }">
  <semantics>
    <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD">
      <mstyle displaystyle="true" scriptlevel="0">
        <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD">
          <mi mathvariant="double-struck">H</mi>
        </mrow>
      </mstyle>
    </mrow>
    <annotation encoding="application/x-tex">{\displaystyle \mathbb {H} }</annotation>
  </semantics>
</math></span><img src="./_assets_/eb734a37dd21ce173a46342d1cc64c92/e050965453c42bcc6bd544546703c836bdafeac9.svg" class="mwe-math-fallback-image-inline mw-invert skin-invert" aria-hidden="true" style="vertical-align: -0.338ex; width:1.808ex; height:2.176ex;" alt="{\displaystyle \mathbb {H} }" loading="lazy"></span>
<ul id="mwkw"><li id="mwlA">o <a rel="mw:WikiLink" href="Quaterni%C3%B5es" title="Quaterniões" class="mw-redirect" id="mwlQ">conjunto dos quaterniões</a> ou quatérnio.</li></ul></li></ul>

</section><section data-mw-section-id="-1" id="mwlw" aria-labelledby="Referências"><div class="mw-heading mw-heading2"><h2 typeof="mw:Transclusion" id="Referências"><span id="Refer.C3.AAncias" typeof="mw:FallbackId"></span><span style="cursor: help;" title="Esta seção foi configurada para não ser editável diretamente. Edite a página toda ou a seção anterior em vez disso.">Referências</span></h2></div><span>

</span><div class="reflist" style=" list-style-type: decimal;" id="mwmA"><div class="mw-references-wrap" typeof="mw:Extension/references" id="mwmQ"><ol class="mw-references references" id="mwmg"><li id="cite_note-1" data-mw-footnote-number="1"><span class="mw-cite-backlink" id="mwmw"><a href="#cite_ref-1" rel="mw:referencedBy" id="mwnA"><span class="mw-linkback-text" id="mwnQ">↑</span></a></span> <span id="mw-reference-text-cite_note-1" class="mw-reference-text reference-text"><a rel="mw:ExtLink nofollow" href="https://www.lance.com.br/fora-de-campo/athletico-ou-atletico-professor-sergio-nogueira-fala-sobre-o-h-e-as-possibilidades-da-lingua-portuguesa.html" class="external text" id="mwng">lance.com.br/</a> <i id="mwnw">Athletico ou Atlético? professor <a rel="mw:WikiLink" href="S%C3%A9rgio_Nogueira" title="Sérgio Nogueira" id="mwoA">Sérgio Nogueira</a> fala sobre o "H" e as 'possibilidades' da língua portuguesa</i></span></li>
</ol></div></div>

<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r71275812" typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" id="mwoQ">
/* start https://pt.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .navbox{box-sizing:border-box;border:1px solid #a2a9b1;width:100%;clear:both;font-size:88%;text-align:center;padding:1px;margin:0em auto 0}.mw-parser-output .navbox .navbox{margin-top:0}.mw-parser-output .navbox+.navbox,.mw-parser-output .navbox+.navbox-styles+.navbox{margin-top:-1px}.mw-parser-output .navbox-inner,.mw-parser-output .navbox-subgroup{width:100%}.mw-parser-output .navbox-group,.mw-parser-output .navbox-title,.mw-parser-output .navbox-abovebelow{padding:0.25em 1em;line-height:1.5em;text-align:center}.mw-parser-output .navbox-group{white-space:nowrap;text-align:right}.mw-parser-output .navbox,.mw-parser-output .navbox-subgroup{background-color:#fdfdfd;color:inherit}.mw-parser-output .navbox-list{line-height:1.5em;border-color:#fdfdfd}.mw-parser-output .navbox-list-with-group{text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid}.mw-parser-output tr+tr>.navbox-abovebelow,.mw-parser-output tr+tr>.navbox-group,.mw-parser-output tr+tr>.navbox-image,.mw-parser-output tr+tr>.navbox-list{border-top:2px solid #fdfdfd}.mw-parser-output .navbox-title{background-color:#ccf;color:inherit}.mw-parser-output .navbox-abovebelow,.mw-parser-output .navbox-group,.mw-parser-output .navbox-subgroup .navbox-title{background-color:#ddf;color:inherit}.mw-parser-output .navbox-subgroup .navbox-group,.mw-parser-output .navbox-subgroup .navbox-abovebelow{background-color:#e6e6ff;color:inherit}.mw-parser-output .navbox-even{background-color:#f7f7f7;color:inherit}.mw-parser-output .navbox-odd{background-color:transparent;color:inherit}.mw-parser-output .navbox .hlist td dl,.mw-parser-output .navbox .hlist td ol,.mw-parser-output .navbox .hlist td ul,.mw-parser-output .navbox td.hlist dl,.mw-parser-output .navbox td.hlist ol,.mw-parser-output .navbox td.hlist ul{padding:0.125em 0}.mw-parser-output .navbox .navbar{display:block;font-size:100%}.mw-parser-output .navbox-title .navbar{float:left;text-align:left;margin-right:0.5em}body.skin--responsive .mw-parser-output .navbox-image img{max-width:none!important}@media print{body.ns-0 .mw-parser-output .navbox{display:none!important}}


/* end   https://pt.wikipedia.org/ */
</style><div role="navigation" class="navbox" aria-labelledby="Alfabeto_latino" style="padding:3px" id="mwog"><table class="nowraplinks hlist collapsible autocollapse navbox-inner" style="border-spacing:0;background:transparent;color:inherit"><tbody><tr><th scope="col" class="navbox-title" colspan="2"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r71527102" typeof="mw:Extension/templatestyles">
/* start https://pt.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .hlist dl,.mw-parser-output .hlist ol,.mw-parser-output .hlist ul{margin:0;padding:0}.mw-parser-output .hlist dd,.mw-parser-output .hlist dt,.mw-parser-output .hlist li{margin:0;display:inline}.mw-parser-output .hlist.inline,.mw-parser-output .hlist.inline dl,.mw-parser-output .hlist.inline ol,.mw-parser-output .hlist.inline ul,.mw-parser-output .hlist dl dl,.mw-parser-output .hlist dl ol,.mw-parser-output .hlist dl ul,.mw-parser-output .hlist ol dl,.mw-parser-output .hlist ol ol,.mw-parser-output .hlist ol ul,.mw-parser-output .hlist ul dl,.mw-parser-output .hlist ul ol,.mw-parser-output .hlist ul ul{display:inline}.mw-parser-output .hlist .mw-empty-li{display:none}.mw-parser-output .hlist dt::after{content:": "}.mw-parser-output .hlist dd::after,.mw-parser-output .hlist li::after{content:"\a0 · ";font-weight:bold}.mw-parser-output .hlist dd:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dt:last-child::after,.mw-parser-output .hlist li:last-child::after{content:none}.mw-parser-output .hlist dd dd:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dd dt:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dd li:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dt dd:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dt dt:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dt li:first-child::before,.mw-parser-output .hlist li dd:first-child::before,.mw-parser-output .hlist li dt:first-child::before,.mw-parser-output .hlist li li:first-child::before{content:" (";font-weight:normal}.mw-parser-output .hlist dd dd:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dd dt:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dd li:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dt dd:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dt dt:last-child::after,.mw-parser-output .hlist dt li:last-child::after,.mw-parser-output .hlist li dd:last-child::after,.mw-parser-output .hlist li dt:last-child::after,.mw-parser-output .hlist li li:last-child::after{content:")";font-weight:normal}.mw-parser-output .hlist ol{counter-reset:listitem}.mw-parser-output .hlist ol>li{counter-increment:listitem}.mw-parser-output .hlist ol>li::before{content:" "counter(listitem)"\a0 "}.mw-parser-output .hlist dd ol>li:first-child::before,.mw-parser-output .hlist dt ol>li:first-child::before,.mw-parser-output .hlist li ol>li:first-child::before{content:" ("counter(listitem)"\a0 "}


/* end   https://pt.wikipedia.org/ */
</style><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r69825269" typeof="mw:Extension/templatestyles">
/* start https://pt.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .navbar{display:inline;font-size:88%;font-weight:normal}.mw-parser-output .navbar-collapse{float:left;text-align:left}.mw-parser-output .navbar-boxtext{word-spacing:0}.mw-parser-output .navbar ul{display:inline-block;white-space:nowrap;line-height:inherit}.mw-parser-output .navbar-brackets::before{margin-right:-0.125em;content:"[ "}.mw-parser-output .navbar-brackets::after{margin-left:-0.125em;content:" ]"}.mw-parser-output .navbar li{word-spacing:-0.125em}.mw-parser-output .navbar a>span,.mw-parser-output .navbar a>abbr{text-decoration:inherit}.mw-parser-output .navbar-mini abbr{font-variant:small-caps;border-bottom:none;text-decoration:none;cursor:inherit}.mw-parser-output .navbar-ct-full{font-size:114%;margin:0 7em}.mw-parser-output .navbar-ct-mini{font-size:114%;margin:0 4em}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .navbar li a abbr{color:var(--color-base)!important}@media(prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .navbar li a abbr{color:var(--color-base)!important}}@media print{.mw-parser-output .navbar{display:none!important}}


/* end   https://pt.wikipedia.org/ */
</style><div id="Alfabeto_latino" style="font-size:114%;margin:0 4em"><a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_latino" title="Alfabeto latino">Alfabeto latino</a></div></th></tr><tr><td class="navbox-abovebelow" colspan="2"><div id="*_História_*_Derivados_*_Romanização_*_Numeração">
<ul><li><a rel="mw:WikiLink" href="Hist%C3%B3ria_do_alfabeto_latino" title="História do alfabeto latino">História</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Lista_de_alfabetos_derivados_do_latino" title="Lista de alfabetos derivados do latino">Derivados</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Romaniza%C3%A7%C3%A3o_(lingu%C3%ADstica)" title="Romanização (linguística)">Romanização</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Numera%C3%A7%C3%A3o_romana" title="Numeração romana">Numeração</a></li></ul>
</div></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group" style="width:1%"><a rel="mw:WikiLink" href="Alfabeto_latino_b%C3%A1sico_ISO" title="Alfabeto latino básico ISO">Básico ISO</a></th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em">
<ul><li><a rel="mw:WikiLink" href="A" title="A">A a</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="B" title="B">B b</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="C" title="C">C c</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="D" title="D">D d</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="E" title="E">E e</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="F" title="F">F f</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="G" title="G">G g</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="H" class="mw-selflink selflink">H h</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="I" title="I">I i</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="J" title="J">J j</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="K" title="K">K k</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="L" title="L">L l</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="M" title="M">M m</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="N" title="N">N n</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="O" title="O">O o</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="P" title="P">P p</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Q" title="Q">Q q</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="R" title="R">R r</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="S" title="S">S s</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="T" title="T">T t</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="U" title="U">U u</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="V" title="V">V v</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="W" title="W">W w</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="X" title="X">X x</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Y" title="Y">Y y</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Z" title="Z">Z z</a></li></ul>
</div></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group" style="width:1%">Letras importadas</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em">
<ul><li>Ɑ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%86" title="Æ">Æ</a></li>
<li>Ʌ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%90" title="Ð">Ð</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%90" title="Ɛ" class="mw-redirect">Ɛ</a></li>
<li>Ə</li>
<li>Ǝ</li>
<li>Ɣ</li>
<li>ɪ</li>
<li>Ɩ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ezh" title="Ezh">Ʒ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%86" title="Ɔ" class="mw-redirect">Ɔ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%92" title="Œ">Œ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Eszett" title="Eszett" class="mw-redirect">ß</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%A9" title="Ʃ" class="mw-redirect">Ʃ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Thorn_(letra)" title="Thorn (letra)">Þ þ</a></li>
<li>Ȣ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%B1" title="Ʊ">Ʊ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%CE%A9" title="Ω">ω</a></li>
<li>Ʋ</li>
<li>Ɂ</li></ul>
</div></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group" style="width:1%">Letras arcaicas</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em">
<ul><li><a rel="mw:WikiLink" href="%E2%B1%AF" title="Ɐ" class="mw-redirect">Ɐ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%9C" title="Ȝ">Ȝ</a></li>
<li>Ƅ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%B8" title="ĸ" class="mw-redirect">ĸ</a></li>
<li>Ⱪ</li>
<li>Ⅎ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C7%B6" title="Ƕ">Ƕ</a></li>
<li>Ƽ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%D0%A7" title="Ч">Ч</a></li>
<li>Ɋ</li>
<li>Ƣ</li>
<li>Ʀ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="S_longo" title="S longo">ſ</a></li>
<li>Ƨ</li>
<li>Ƿ</li>
<li>Ɯ</li>
<li>Ȿ</li>
<li>Ɀ</li>
<li>Ƶ</li></ul>
</div></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group" style="width:1%">Diacríticos</th><td class="navbox-list navbox-even" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em">
<ul><li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%80" title="À" class="mw-redirect">À</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%82" title="Â">Â</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%85" title="Å">Å</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%83" title="Ã">Ã</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%84" title="Ä">Ä</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%82" title="Ă">Ă</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%81" title="Ɓ">Ɓ</a></li>
<li>Ƀ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%88" title="Ĉ">Ĉ</a></li>
<li>Ƈ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%8C" title="Č">Č</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%87" title="Ç">Ç</a></li>
<li>Ɗ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%90" title="Ð">Ð</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%89" title="É">É</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%8A" title="Ê">Ê</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%E1%BA%BC" title="Ẽ">Ẽ</a></li>
<li>Ƒ ƒ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C7%A6" title="Ǧ">Ǧ</a></li>
<li>Ɠ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%9C" title="Ĝ">Ĝ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%E1%B8%A6" title="Ḧ">Ḧ</a></li>
<li>ɦ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A4" title="Ĥ">Ĥ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%A6" title="Ħ">Ħ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%B0" title="İ">İ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%A6" title="Ŧ">Ŧ</a></li>
<li>Ɨ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C4%B4" title="Ĵ">Ĵ</a></li>
<li>Ƙ</li>
<li>Ǩ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%81" title="Ł">Ł</a></li>
<li>N̈</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%91" title="Ñ">Ñ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%8A" title="Ŋ" class="mw-redirect">Ŋ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%9D" title="Ɲ" class="mw-redirect">Ɲ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%EA%9E%90" title="Ꞑ" class="mw-redirect">Ꞑ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%96" title="Ö">Ö</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%98" title="Ø">Ø</a></li>
<li>Ɵ</li>
<li>Ƥ</li>
<li>Ɽ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%9C" title="Ŝ">Ŝ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%A0" title="Š">Š</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%9E" title="Ş">Ş</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%98" title="Ș">Ș</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%A2" title="Ţ">Ţ</a></li>
<li>Ƭ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%9A" title="Ț">Ț</a></li>
<li>Ʈ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%AC" title="Ŭ">Ŭ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%9C" title="Ü">Ü</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%B2" title="Ų">Ų</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C3%9B" title="Û">Û</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C9%84" title="Ʉ" class="mw-redirect">Ʉ</a></li>
<li>Ⱳ</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="X%CC%82" title="X̂">X̂</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C6%B3" title="Ƴ">Ƴ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%E1%BB%B8" title="Ỹ">Ỹ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%B6" title="Ŷ">Ŷ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C8%B2" title="Ȳ">Ȳ</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="%C5%BD" title="Ž">Ž</a></li>
<li>Ȥ</li></ul>
</div></td></tr><tr><th scope="row" class="navbox-group" style="width:1%">Dígrafos</th><td class="navbox-list navbox-odd" style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px"><div style="padding:0em 0.25em">
<ul><li>Aa aa</li>
<li>Ae ae</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ai_(d%C3%ADgrafo)" title="Ai (dígrafo)" class="mw-redirect">Ai ai</a></li>
<li>Ao ao</li>
<li>Au au</li>
<li>Aw aw</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ay_(d%C3%ADgrafo)" title="Ay (dígrafo)" class="mw-redirect">Ay ay</a></li>
<li>Bh bh</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ch_(d%C3%ADgrafo)" title="Ch (dígrafo)" class="mw-redirect">Ch ch</a></li>
<li>Ck ck</li>
<li>Cö cö</li>
<li>Cs cs</li>
<li>Cu cu</li>
<li>Cz cz</li>
<li>Dd dd</li>
<li>Dh dh</li>
<li>Dj dj</li>
<li>Dx dx</li>
<li>Dz dz</li>
<li>Dž dž</li>
<li>Dź dź</li>
<li>Dż dż</li>
<li>Ea ea</li>
<li>Ee ee</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ei_(d%C3%ADgrafo)" title="Ei (dígrafo)" class="mw-redirect">Ei ei</a></li>
<li>Eu eu</li>
<li>Ew ew</li>
<li>Ey ey</li>
<li>Ff ff</li>
<li>Fh fh</li>
<li>Gb gb</li>
<li>Gh gh</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="G%C4%A7" title="Għ">Għ għ</a></li>
<li>Gi gi</li>
<li>Gj gj</li>
<li>Gn gn</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Gu_(d%C3%ADgrafo)" title="Gu (dígrafo)" class="mw-redirect">Gu gu</a></li>
<li>Gy gy</li>
<li>Hs hs</li>
<li>Hu hu</li>
<li>Ie ie</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="IJ_(d%C3%ADgrafo)" title="IJ (dígrafo)" class="mw-redirect">IJ ij</a></li>
<li>Jö jö</li>
<li>Kh kh</li>
<li>Kp kp</li>
<li>Ku ku</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Lh_(d%C3%ADgrafo)" title="Lh (dígrafo)" class="mw-redirect">Lh lh</a></li>
<li>Lj lj</li>
<li>Ll ll</li>
<li>Ly ly</li>
<li>Mb mb</li>
<li>Mh mh</li>
<li>Mp mp</li>
<li>Nd nd</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ng_(d%C3%ADgrafo)" title="Ng (dígrafo)" class="mw-redirect">Ng ng</a></li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Nh_(d%C3%ADgrafo)" title="Nh (dígrafo)" class="mw-redirect">Nh nh</a></li>
<li>Nj nj</li>
<li>Nk nk</li>
<li>Ns ns</li>
<li>Nt nt</li>
<li>Ny ny</li>
<li>Nz nz</li>
<li>Oa oa</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Oe_(d%C3%ADgrafo)" title="Oe (dígrafo)" class="mw-redirect">Oe oe</a></li>
<li>Oi oi</li>
<li>Oo oo</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Ou_(d%C3%ADgrafo)" title="Ou (dígrafo)" class="mw-redirect">Ou ou</a></li>
<li>Ow ow</li>
<li>Oy oy</li>
<li>Ph ph</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Qu_(d%C3%ADgrafo)" title="Qu (dígrafo)" class="mw-redirect">Qu qu</a></li>
<li>Rd rd</li>
<li>Rh rh</li>
<li>Rl rl</li>
<li>Rn rn</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Rr_(d%C3%ADgrafo)" title="Rr (dígrafo)" class="mw-redirect">Rr rr</a></li>
<li>Rt rt</li>
<li>Rz rz</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Sh_(d%C3%ADgrafo)" title="Sh (dígrafo)" class="mw-redirect">Sh sh</a></li>
<li>Sv sv</li>
<li>Sy sy</li>
<li>Sz sz</li>
<li>Th th</li>
<li>Tj tj</li>
<li>Tr tr</li>
<li>Ts ts</li>
<li>Tx tx</li>
<li>Ty ty</li>
<li>Tz tz</li>
<li>Ue ue</li>
<li>Ui ui</li>
<li>Wh wh</li>
<li>Xh xh</li>
<li>Xö xö</li>
<li>Yh yh</li>
<li>Yk yk</li>
<li>Zh zh</li>
<li>Zs zs</li>
<li>Zv zv</li>
<li><a rel="mw:WikiLink" href="Zz_(d%C3%ADgrafo)" title="Zz (dígrafo)" class="mw-redirect">Zz zz</a></li></ul>
</div></td></tr></tbody></table></div>


</section></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
    Este artigo é emitido por <a class="external text" title="Última edição em 2024-11-27" href="https://pt.wikipedia.org/wiki/?title=H&amp;oldid=69072576">Wikipédia</a>. O texto é licenciado sob <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pt">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Termos adicionais podem ser aplicados aos arquivos de mídia.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
            </div>
          </main>
        </div>
      </div>
    </div>
     <script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
  

</body></html>