Uppland

Uppland
Uplândia
Brasão de armas de Uppland
RegiãoSvealand
CondadoUppsala
Estocolmo
Västmanland
Área
 • Total13,717 km²
Altitude máx.118 metros (Upplandsberget, em Tallmossen) m
População
 • Total (2023)1 757 151 hab.
Maior cidadeUppsala
Maior lagoTämnaren/Mälaren

Uppland ( PRONÚNCIA), ocasionalmente Uplândia (em latim: Uplandia), é uma província histórica da Suécia, situada no leste da região histórica da Svealand, no centro do país.[1][2][3][4] Ocupa 3% da área total do país e tem uma população de 1 757 151 habitantes (2023). É a província mais populosa do país, devido a abranger a parte norte da cidade de Estocolmo.[5][6]

É uma província com tradições históricas pelo papel desempenhado na formação do futuro reino da Suécia. A antiga Gamla Uppsala foi um centro de culto dos deuses nórdicos Odin e Thor, e a base do rei svea Erik, o Vitorioso, no século X. A cidade de Sigtuna foi fundada no século X e é uma das mais antigas da Suécia.[7][8]

Como província histórica, não tem funções administrativas, nem significado político, mas aparece nos mais variados contextos, como por exemplo em Upplandsmuseet (Museu da Uppland), Upplands Tandvård (Clínica Dentária da Uppland) e Upplands Ishockeyförbund (Federação Regional de Hóquei no Gelo da Uppland).[9][10]

Etimologia e uso

O topônimo Uppland deriva do sueco antigo Upland, significando "as terras afastadas da costa", em alusão ao mar Báltico e ao lago Mälaren. Em 1296, foi decretada a "Lei da Uplândia", para vigorar nas "três terras da Uppland" (folclândias), especificamente Atundalândia, Fiadrindalândia e Tiundalândia, e ainda na região costeira de Roslagen. A nova lei consagra o termo. Num texto em latim do século XIII, a província é mencionada como Uplandia.[11][12][13][14][15]

Em textos em português costuma ser usada a forma original Uppland, e raramente a forma aportuguesada Uplândia.[1][16][17][18]

“ A província de Uppland (“terra afastada da costa”) consiste num território bastante plano ”

Província histórica e condados atuais

A província histórica da Uppland abrange o condado de Uppsala na sua totalidade, a parte norte do condado de Estocolmo incluindo o norte da cidade de Estocolmo, e ainda uma pequena parcela do condado da Västmanland.[19]

História

Mapa da Uppland, no século XIII.

A região da Uppland foi muito cedo o centro histórico do poder dos Suíones (Sveas) – como está evidenciado pelo templo de Gamla Uppsala, onde eram adorados os deuses nórdicos, com destaque para Odin e Thor.[20][7]

Teve um papel muito importante na vida política da Suécia, durante a Idade do Ferro e a Idade Média. Por muito tempo foi considerada uma das principais províncias do país – como se pode ver pela configuracão do seu brasão de armas.[20] Na década de 1270, a cidade de Uppsala passou a albergar a Arquidiocese de Uppsala.[20]

No século XVI, Gustav Vasa acabou com a posição dominante da Uppland no contexto nacional. Mais tarde, no século XVII, chegaram os imigrantes da Valónia, e introduziram a indústria metalúrgica do ferro, mudando assim o caráter até então agrário da província.[21][20][7]

Heráldica

miniatyr
miniatyr

O brasão de armas foi feito em 1560 por ocasião do funeral do rei Gustavo Vasa, e é representado pela coroa de duque, com um orbe, representando o poder espiritual e físico da monarquia sueca, ambos com a sua origem nesta província.[22]

Geografia

A Uppland é uma das províncias mais planas da Suécia. É essencialmente constituída por planícies – como p.ex. em redor das cidades de Uppsala, Enköping e Tierp – com uma ou outra elevação de baixa altitude - como p.ex a crista do esker de Uppsala. [23] [3] É banhada pelas águas do lago Mälaren e do mar Báltico, em cujas costas existem numerosas ilhas, fiordes e enseadas. [24] [3] Por ela fluem os rios Dal e Firis. A província está distribuída pelos condados de Uppsala, Estocolmo e Västmanland. [25] [26] [27]

Símbolos da Uppland

Flor:
Fritillaria meleagris
Peixe:
Aspius aspius


Comunicações

A província é atravessada de norte a sul pela estrada europeia E4, desde Gästrikland até Södermanland, e passando pelas cidades de Tierp, Uppsala, e Estocolmo. É igualmente atravessada na parte sul – de oeste a leste – pela estrada europeia E18, desde a Västmanland até o mar Báltico, e passando pelas cidades de Enköping, Estocolmo, e Norrtälje. Em Estocolmo, e também em Uppsala, convergem várias linhas férreas. Uma ferrovia atravessa a província no sentido norte-sul, passando por Tierp-Uppsala-Estocolmo. No sentido transversal, uma ferrovia liga Estocolmo a Enköping, continuando depois para Västerås, e uma outra sai de Uppsala em direção a Sala. Entre Estocolmo e Uppsala, fica o aeroporto de Arlanda, o maior da Suécia, e entre Estocolmo e Upplands Väsby fica o aeroporto de Bromma, o segundo da região.[28][29]

Economia

A industrialização da Uppland está ligada à extração e produção de ferro nos séculos XVI e XVII. Hoje em dia, uns 78% dos postos de trabalho estão no setor dos serviços, 19% na produção industrial, e 2% na agricultura e silvicultura.
A indústria está concentrada na região a norte de Estocolmo e nas cidades de Uppsala e Enköping, havendo a destacar os produtos farmacêuticos, os computadores, as ferramentas, o papel, os produtos alimentares e a central nuclear de Forsmark.
Na agricultura predomina a cultura do trigo, da cevada, da aveia e das oleaginosas, para além das batatas e dos legumes.
A província conta ainda com várias agências estatais ligadas aos medicamentos, aos alimentos, à medicina veterinária e aos estudos geológicos.
No campo do ensino, é de destacar a Universidade de Uppsala e a Universidade de Ciências Agrárias da Suécia.[30][31][32][33]

Património histórico, cultural e turístico

Personalidades ligadas à Uppland

Referências

  1. 1 2 Oliveira, Leandro Vilar (2020). «Uppland». A guardiã dos mortos: um estudo do simbolismo religioso da serpente em monumentos da Era Viking (sécs. VIII-XI) (Dissertação de Doutorado). Universidade Federal da Paraíba. p. 169. A província de Uppland (“terra afastada da costa”) consiste num território bastante plano, propício para a pecuária extensiva e até a agricultura.
  2. ↑ «Uppland» (em sueco). Nationalencyklopedin (Enciclopédia Nacional Sueca). Consultado em 29 de maio de 2024
  3. 1 2 3 «Uppland». Norstedts uppslagsbok (em sueco). Estocolmo: Norstedts. 2007–2008. p. 1360. 1488 páginas. ISBN 9789113017136
  4. ↑ Editores 1998.
  5. ↑ «Folkmängd i landskapen den 31 december 2023» (em sueco). Instituto Nacional de Estatística da Suécia. Consultado em 23 de maio de 2024
  6. ↑ Ernby 2001, p. 718.
  7. 1 2 3 Lars Bergquist, Thomas Magnusson, Peter A. Sjögren e Thomas Fehrm (ilustrador) (2002). «Uppland». Norstedts första uppslagsbok. Kunskap från början (em sueco). Estocolmo: Norstedts ordbok. p. 420. 460 páginas. ISBN 9172273186
  8. ↑ «Uppland». Se Sverige med barnen. en reseguide för hela familjen (em sueco). Svenska turistföreningen. Estocolmo: Bonniers juniorförlag e Svenska turistföreningen. 1985. p. 262. 379 páginas. ISBN 91-48-51041-6
  9. ↑ «Landskap» (em sueco). Nationalencyklopedin (Enciclopédia Nacional Sueca). Consultado em 20 de maio de 2024
  10. ↑ Magnusson 2004, p. 212.
  11. ↑ Wahlberg 2003, p. 39.
  12. ↑ Ellenius 2019.
  13. ↑ Harrison 2009, p. 29.
  14. ↑ Hellquist 1922, p. 1065.
  15. ↑ Friesen 1906, p. 21.
  16. ↑ Maria Isabel Morán Cabanas. «O Caminho de Santiago como Primeiro Itinerário Cultural Europeu e a peregrinação de mulheres santificadas na Europa medieval (Santa Isabel de Portugal e Santa Brígida da Suécia)». Universidade de Santiago de Compostela. Consultado em 23 de setembro de 2024. A sueca Brígida Birgersdotter (ou Santa Brígida da Suécia) nasceu na província de Uppland...
  17. ↑ Marcos Roberto Nunes Costa e Rafael Ferreira Costa (2019). «Brigida Birgersdotter (da Suécia) (1303-1373)». Mulheres intelectuais na Idade Média (PDF). Entre a medicina, a história, a poesia, a dramaturgia, a filosofia, a teologia e a mística. Porto Alegre: Eitora Fi. p. 172. 296 páginas. ISBN 978-85-5696-599-8. Brigida Birgersdotter (ou Brígida da Suécia), nasceu na fazenda Finsta188, em Nörrtälje, província da Uppland, Suécia, em 1303, sendo filha do aristocrata Birger Persson de Finsta e de Ingeborg Bengtsdotter, segunda esposa de seu pai.
  18. ↑ Johnni Langer. «Dicionário de mitologia nórdica: Símbolos, mitos e ritos». Livros Google. Consultado em 18 de julho de 2018. Uppland possui a maior concentração de estelas rúnicas
  19. ↑ «Uppland» (em sueco). Sveriges kommuner. Consultado em 12 de março de 2023
  20. 1 2 3 4 «Uppland». Bonniers Compact Lexikon (em sueco). Estocolmo: Bonnier lexikon. 1995–1996. p. 1155. 1301 páginas. ISBN 91-632-0067-8
  21. ↑ Swahn, Jan-Öjvind (1981). «Uppland». In: Bendz, Gerhard. Bra böckers lexikon (em sueco). 24. Höganäs: Bra böcker. p. 59. LIBRIS-ID:127735
  22. ↑ Bolle 2004, p. 44.
  23. ↑ Stålnacke 1999, p. 8.
  24. ↑ Rydstedt 1987, p. 111.
  25. ↑ Blake 1961, p. 547.
  26. ↑ Magnusson 2004, p. 215.
  27. ↑ ENS 2019.
  28. ↑ Stålnacke 1999, p. 4.
  29. ↑ LJ 2016, p. 24.
  30. ↑ Miranda, Ulrika Junker; Anne Hallberg (2007). «Uppland». Bonniers uppslagsbok (em sueco). Estocolmo: Albert Bonniers Förlag. p. 1052. 1143 páginas. ISBN 91-0-011462-6
  31. ↑ Rydstedt 1987, p. 111-113.
  32. ↑ Stålnacke 1999, p. 5.
  33. ↑ Erlandsson 2019.
  34. ↑ Ernby 2001, p. 793.
  35. ↑ Ottosson 2008, p. 381.
  36. ↑ Ottosson 2012, p. 88.
  37. ↑ Ottosson 2008, p. 380.
  38. ↑ Stålnacke 1999, p. 21.
  39. ↑ Mæhlum 2010.
  40. ↑ Ottosson 2008, p. 327.
  41. ↑ Ernby 2001, p. 569.
  42. ↑ Stålnacke 1999, p. 19.
  43. ↑ Ottosson 2012, p. 374.
  44. ↑ Åberg 1985, p. 263.
  45. ↑ Eriksson 2018, p. 24.
  46. ↑ Universidade 2019.
  47. ↑ Lundbäck 2018.
  48. ↑ Família Real 2019.
  49. ↑ Expressen 2019.
  50. ↑ DBS 2019.
  51. ↑ Carlbaum 2010.
  52. ↑ Steene 2005, p. 28.
  53. ↑ Nyheter 24 2018.
  54. ↑ Expressen 2019a.

Bibliografia

  • Åberg, Ylva (1985). «Upplansleden». Se Sverige med barnen en reseguide för hela familjen (em sueco). Estocolmo: Bonniers juniorförlag. 379 páginas. ISBN 91-48-51041-6 
  • Blake, S. F. (1961). Geographical Guide to Floras of the World Part II - Western Europe. Washington: Departamento de Agricultura dos Estados Unidos 
  • Bolle, Magnus (2004). «Uppland». Sveriges landskapssymboler (em sueco). Tollered: Pedagogisk information. 108 páginas. ISBN 9186404296 
  • Editores (1998). «Uppland» (em inglês). Britânica Online 
  • Ellenius, Allan (2019). «Uppland». Enciclopédia Nacional Sueca (em sueco). Gotemburgo: Universidade de Gotemburgo 
  • «Fyrisån». Enciclopédia Nacional Sueca (ENS) (em sueco). Gotemburgo: Universidade de Gotemburgo 
  • Eriksson, Kristina Ekero (2018). Gamla Uppsala. Människor och makter i högarnas skugga (em sueco). Estocolmo: Norstedts. 384 páginas. ISBN 9789113080666 
  • Erlandsson, Ulf (2019). «Uppland». Enciclopédia Nacional Sueca (em sueco). Gotemburgo: Universidade de Gotemburgo 
  • Ernby, Birgitta; Gellerstam, Martin; Malmgren, Sven-Göran; Axelsson, Per; Fehrm, Thomas (2001). «Uppland». Norstedts första svenska ordbok (em sueco). Estocolmo: Norstedts ordbok. p. 767. ISBN 91-7227-186-8 
  • Friesen, Otto von (1906). «Om landskapsnamnet Uppland». Fataburen. Estocolmo: Kungl. Boktryckeriet. P. A. Norstedt & söner 
  • Harrison, Dick (2009). «Bygdemakt (O poder local)». Sveriges historia: 600-1350 (em sueco). Estocolmo: Norstedt. ISBN 978-91-1-302377-9 
  • Hellquist, Elof (1922). Svensk etymologisk ordbok. Lunda: C. W. K. Gleerups förlag 
  • «Uppland». Libers junioratlas (em sueco). Estocolmo: Liber. 2016. 144 páginas. ISBN 9789147118793 
  • Ottosson, Mats; Ottosson, Åsa (2008). «Drottningholm». Upplev Sverige. En guide till upplevelser i hela landet (em sueco). Estocolmo: Wahlström Widstrand. 527 páginas. ISBN 9789146215998 
  • Ottosson, Åsa; Ottosson, Mats (2012). «Det bästa av Uppland». Upplev det bästa i Sverige (Conheça o melhor da Suécia). Topplistor landskap för landskap (em sueco). Estocolmo: Bonnier Fakta. 118 páginas. ISBN 978-91-7424-212-6 
  • Rydstedt, Bjarne; Andersson, Georg; Bladh, Torsten; Köhler, Per Olof; Thorén, Karl-Gustaf; Larsson, Mona (1987). «Uppland». Land och liv 1 (em sueco). Estocolmo: Natur och kultur. 216 páginas. ISBN 91-27-62563-X 
  • Stålnacke, Anna Lena (1999). Uppland (em sueco). Estocolmo: Natur och Kultur. 24 páginas. ISBN 9127507580 
  • Steene, Birgitta (2005). Ingmar Bergman: A Reference Guide. Amesterdã: Imprensa da Universidade de Amesterdã 
  • Wahlberg, Mats (2003). «Örebro». Svenskt ortnamnslexikon (Dicionário das localidades suecas) (em sueco). Upsália: Språk- och folkminnesinstitutet e Institutionen för nordiska språk vid Uppsala universitet. ISBN 91-7229-020-X 

Ligações externas