Emilio Salgari

Seria Sandoka :

Misteri i xhunglës Sandokan: Tigrat e Mompracem Sandokan: The Pirates o Malajzisë Sandokan: Dy Tigrat Sandokan: Mbreti i Detit

Pirati i Zi Seria :

Pirati i Zi

Biri i Piratit të Kuq Djali i Piratit të Kuq

Ai lindi në Verona më 21 gusht 1862^[2] nga një nënë veneciane, Luigia Gradara (1830-1887), dhe një baba veronez, Luigi Salgari (1826-1889), një tregtar tekstili pranë Porta Borsari në Verona^[2], dhe u pagëzua më 7 shtator në kishën e Shën Eufemisë.Më pas ai u rrit në Valpolicella,në komunën e Negrar,në fshatin Tomenighe di Sotto, të cilin më vonë e braktisi për t'u zhvendosur në "Ca' Salgari"-n e tanishëm.Nga viti 1878 e tutje ai studioi në Institutin Mbretëror Teknik dhe Detar "Paolo Sarpi " në Venecia,por nuk u bë kurrë kapiten detar siç do të kishte dëshiruar.Pasi i braktisi studimet në vitin e dytë në vitin 1881,ai u kthye në Verona për të ndërmarrë aktivitet gazetaresk.

I frymëzuar nga historitë aventureske të Alfred Assollant,Louis-Henri Boussenard,Kapiten Thomas Mayne Reid dhe nga librat historikë dhe gjithashtu fiktivë të orientalistit Louis Jacolliot, Salgari debutoi si shkrimtar në shtojcat e gazetave. Vepra e tij e parë e botuar ishte një tregim,I selvaggi della Papuasia,shkruar në moshën njëzet vjeç dhe botuar në katër pjesë në të përjavshmen milaneze La Valigia, me inicialet SE.Midis 15 shtatorit dhe 12 tetorit 1883, ai botoi në pjesë në gazetën e Veronës La Nuova Arena romanin Tay-See (ribotuar më vonë në vëllim me titullin La Rosa del Dong-Giang në 1897), pastaj në të njëjtën gazetë romanin La tigre della Malesia (ribotuar si Le tigri di Mompracem ),i cili arriti sukses të konsiderueshëm,por nga i cili ai nuk mori ndonjë kthim të rëndësishëm financiar,i ndjekur nga La favorita del Mahdi (1883-1884),i shkruar tetë vjet më parë.Gjithashtu në vitin 1883 ai u bë redaktor i vetë gazetës.Ai kreu një aktivitet të dendur nën pseudonimet Ammiragliador dhe Emilius .Dy vjet më vonë ai u bë redaktor i L'Arena .Më 25 shtator 1885, ai sfidoi në një duel një koleg nga gazeta rivale l'Adige .

Në vitin 1887 i vdiq nëna, ndërsa më 27 nëntor 1889 i ati kreu vetëvrasje,duke besuar se vuante nga një sëmundje e pashërueshme,dhe u hodh nga dritarja e shtëpisë së tij.Disa vite më vonë, më 30 janar 1892,Emilio u martua me Ida Peruzzi (1866-1922),një aktore teatri; pas lindjes së vajzës së tyre të parë,Fatima (1893-1914), familja Salgarë vendosi të shpërngulej në Piemonte,ku Emilio kishte gjetur një kontratë me botuesin Speirani dhe,pasi u vendosën fillimisht në Ivrea në vitin 1894,ata jetuan në një shtëpi në Piazza Pinelli në Cuorgnè dhe më pas në Alpette aty pranë.^[2] Gjatë kësaj periudhe lindën edhe tre fëmijë të tjerë:Nadir (1896-1936),Romero (1899-1931) dhe Omar (1901-1963).Drejt fundit të vitit 1897,botuesi Anton Donath, me të cilin kishte filluar të bashkëpunonte,e bindi të transferohej në Xhenova dhe familja u vendos në Casa Rebora,në Sampierdarena (atëherë një komunë autonome në periferi të kryeqytetit ligurian). Gjatë qëndrimit të tij në Liguria, ai shkroi Il Corsaro Nero,botuar në vitin 1898 dhe që konsiderohet kryevepra e Emilio Salgarit. Këtu ai krijoi edhe miqësi me Giuseppe Garuti, i njohur edhe si Pipein Gamba,i cili ishte një nga ilustruesit e parë të veprave të tij.

Në vitin 1900,i thirrur nga botuesi Speirani,Salgari u zhvendos përgjithmonë me gruan dhe fëmijët e tij në Torino,në numrin 298 dhe më pas në numrin 205 në Corso Casale.Nga këtu,Salgari mund të shkonte lehtësisht në bibliotekën qendrore qytetare me tramvaj,ku gjeti harta dhe rrëfime udhëtimesh ekzotike që formuan bazën dhe frymëzimin për historitë e tij.Midis viteve 1892 dhe 1898 ai botoi rreth tridhjetë vepra,16 prej të cilave vetëm në periudhën trevjeçare 1894-1896:midis tyre, përsëri me Speirani-n,ishin Thesari i Presidentit të Paraguait, Tregimet Detare të Mjeshtrit Tar,Mbreti i Malit, Përtej Atlantikut me Balonë dhe Burrat e Anijes së Mbytur të Oregonit .Arsyeja për të gjithë këtë punë ishin borxhet që Salgari vazhdonte të grumbullonte; në vitin 1896 shkrimtari nënshkroi një kontratë tjetër me botuesin gjenovez Donath dhe në vitin 1906 edhe me Bemporad fiorentin.

Më 3 prill 1897,me propozim të Mbretëreshës së Italisë Margarita të Savojës,Salgarit iu dha titulli "Kalorës i Urdhrit të Kurorës së Italisë " nga Shtëpia Mbretërore^[3] .Megjithatë, gjendja e tij ekonomike nuk u përmirësua;duke filluar nga viti 1903 - kur gruaja e tij filloi të tregonte shenja çmendurie - borxhet e tij u shumëfishuan për të paguar për trajtimin e tij.Në vitin 1910, shëndeti mendor i gruas u përkeqësua më tej dhe ajo u detyrua të shkonte në një azil psikiatrik .

Në jetën e tij, algari ishte një "udhëtar virtual":krijuesi i Tigrit të Mompracem udhëtoi shumë pak,por ishte një "gllabërues atlasesh dhe fjalorësh", alë të cilave ai shpiku më shumë se 1,300 karaktere,duke e bazuar secilin prej librave të tij në kërkime të kujdesshme dhe duke u përplasur me redaktorët e kohës për shkak të problemeve serioze ekonomike^[4] .

Kontratat e tij të punës e detyruan Salgarin të shkruante tre libra në vit dhe, për të ruajtur atë ritëm, ai u detyrua të shkruante tre faqe në ditë. Për shkak të stresit që rezultoi, ai shkroi duke pirë njëqind cigare në ditë dhe duke pirë një gotë verë Marsala pas tjetrës . Ai gjithashtu redaktoi njëkohësisht një revistë udhëtimesh. Më shumë sesa një problem i pagesës së pamjaftueshme në përpjesëtim me sasinë e punës, kriza e tij nervore ishte mbi të gjitha për shkak të lodhjes dhe rraskapitjes. Jo vetëm që ai nuk fitonte para, por as nuk konsiderohej nga qarqet letrare të kohës, një fyerje e fundit ndaj dinjitetit të tij. Ai i shkroi mikut të tij, piktorit Gamba, në vitin 1909:Jam nje i humbur nuk ju le veqse 150 lira,plus nje borxh prej 600 te tjera qe do ti merrni nga zonja...

Nervat i lanë të fikët. Kësaj i shtohej edhe nostalgjia për gruan e tij, e cila ishte shtruar për muaj të tërë në një spital psikiatrik. I stresuar dhe i poshtëruar, ai mbeti vetëm me fëmijët e tij për t'u kujdesur. Gjithnjë e më i dëshpëruar, në vitin 1909 ai u përpoq të bënte vetëvrasje për herë të parë, duke u hedhur mbi shpatë, por u shpëtua në kohë nga vajza e tij Fatima. Më pas, ai dha intervistën e tij të fundit me një gazetar, Antonio Casulli, korrespondent i Il Mattino di Napoli, i cili u takua me Salgarin në dhjetor 1910, dhe i cili vite më vonë deklaroi se kishte fryrë një atmosferë në shtëpinë e tij që ishte, për të thënë të paktën, e trishtueshme dhe melankolike.

Më në fund, ai vendosi të provonte t’i jepte fund jetës përsëri mëngjesin e së martës, më 25 prill 1911. Salgari la mbi tavolinë tre letra të njohura (por duket se ishin 13 letra dhe marrësit e letrave të tjera gradualisht e kanë mohuar dhe më pas e kanë konfirmuar ekzistencën e letrave, por përmbajtja ka mbetur e panjohur)^[2] dhe doli nga shtëpia duke marrë tramvajin e tij të zakonshëm me një brisk në xhep. Letrat u drejtoheshin fëmijëve të tij, drejtorëve të gazetave, botuesve të tij. Fëmijëve të tij, Omarit, Nadirit, Romeros dhe Fatimes, ai u shkroi:

Ju qe jeni pasuruar me lekuren tim,duke me mbajtur mua dhe familjen time ne nje gjysme-mjerim te vazhdueshem apo edhe me keq,kerkoj vetem qe si shperblim per fitimet qe ju kam sjelle,te mendoni per funeralin tim.Ju pershendes duke thyer penen.

— Emilio Salgari

Pastaj i informoi se ku mund ta gjenin trupin e tij,domethënë në një nga "burroncelli"-t e pyjeve Val San Martino,mbi kishën e vogël të Madonna del Pilone,zona kodrinore me pamje nga rruga Casale në Torino,ku ai zakonisht shkonte për piknik me familjen e tij.Zona e saktë është ajo e parkut Villa Rey,^[5] pranë ish-kampingut të qytetit me të njëjtin emër. Nuk ishin fëmijët e tij ata që e gjetën të vdekur,por Luigia Quirico,një lavatriçe njëzet e gjashtë vjeçare që kishte shkuar në pyll për të mbledhur dru zjarri.Trupi i Salgarit kishte fytin dhe stomakun e prerë në mënyrë të tmerrshme.Ai ende mbante briskun në dorë.Ai vrau veten ashtu siç mund ta kishte vrarë veten një nga personazhet e tij,në një lloj seppuku,me sytë e kthyer nga dielli që po lindte.^[6]

Funerali i tij u zhvillua në Parkun Valentino,por kaloi pa u vënë re sepse Torino ishte i zënë duke përuruar Ekspozitën Ndërkombëtare të ardhshme për pesëdhjetëvjetorin e bashkimit të Italisë .Varri i tij,me një kushtim,u zhvendos menjëherë në kapelën përkujtimore në varrezat monumentale të Veronës .

Tragjedi të tjera më pas goditën gruan dhe fëmijët e shkrimtarit.Në vitin 1914, Fatima,një vajzë shumë e re,ra viktimë e tuberkulozit,ndërsa në vitin 1922 gruaja e tij Ida vdiq në një azil mendor^[7] .Në vitin 1931, vetëvrasja ishte përsëri shkaku i vdekjes për djalin e tij tjetër Romeron. Në vitin 1936,Nadir,një toger rezervist në Ushtrinë Mbretërore,humbi jetën për shkak të lëndimeve në një aksident tragjik me motoçikletë.

Një intervistë,e ruajtur në arkivat e Rai Storia nga viti 1957,portretizon djalin më të vogël të gjallë,Omarin,i cili tregon para kamerave për jetën e babait të tij dhe i cili nga ana tjetër botoi romane aventureske.Omari gjithashtu më vonë kreu vetëvrasje,duke u hedhur nga kati i dytë i apartamentit të tij në lagjen San Donato të Torinos,më 5 nëntor 1963.^[8]

Pasardhësi i fundit i shkrimtarit,stërnipi i tij Romero Jr. Salgari (1959-2022),ishte i njohur për lajmet sepse në vitin 1984 ai vrau me thikë në Montà d'Alba në provincën e Cuneos 72-vjeçaren Lucia Valsania,një postiere në pension,për shkak të një qortimi të parëndësishëm.^[9]

Salgari ia detyron popullaritetin e tij një prodhimi mbresëlënës romanesh,me rreth 84 romane (plus afërsisht 150 vepra të tjera,duke përfshirë tregime të shkurtra dhe novela) të ndara në cikle të ndryshme aventuristike,të cilat vazhdojnë të ndërtojnë universe të ndryshme narrative dhe personazhe të panumërt (duke përfshirë disa shumë të suksesshëm,si Sandokan,Yanez de Gomera dhe Korsari i Zi ),të cilat të gjitha u krijuan fillimisht nga shkrimtari,përveç një rasti.Romani i vitit 1896 (i ribotuar në vëllim në vitin 1911) I predoni del gran deserto,në fakt,u shkrua si vazhdim i veprës së dikujt tjetër ( Vita eccentrica di Vincenzina Ghirardi Fabiani ).Në përgjithësi,personazhet e Salgarit futen në një kontekst të saktë historik,rindërtimi i informacionit në lidhje me ngjarjet institucionale të vendeve që ai përshkruan nuk kufizohet,për shembull,në figurën e James Brooke, raja i bardhë i Sarawakut .

Studime serioze të kryera nga historiania holandeze Bianca Maria Gerlich (veprat e së cilës janë botuar nga revista shkencore autoritative si Archipel në Holandë dhe Oriente Moderno në Itali ) na kanë lejuar të rindërtojmë burimet historike dhe gjeografike të lexuara dhe të përdorura në bibloteka nga shkrimtari i madh i romaneve aventureske.

Vetë Salgari botoi vepra të shumta nën pseudonime të ndryshme të nxitura nga motive të ndryshme,më i dukshmi prej të cilëve ishte urgjenca për të anashkaluar klauzolën e ekskluzivitetit kontraktual që e lidhte atë me botuesin Donath.Megjithatë,për vetë Donath,ai botoi, nën pseudonimin Enrico Bertolini,tre romane,si dhe disa tregime të shkurtra dhe tekste të zhanreve të ndryshme,në këtë rast, do të kishte qenë një masë paraprake e marrë kur,i shtyrë nga kontratat dhe afatet,shkrimtari mbështetej tepër në elementë të marrë nga veprat e të tjerëve (si në rastin e Shpellave të Diamanteve,një version i lirshëm i romanit të Henry Rider Haggard, Minierat e Mbretit Solomon ).

Salgari është cituar gjithashtu si një nga pararendësit kryesorë të letërsisë fantastiko-shkencore në Itali.Edhe pse në atë kohë ai përcaktohej si " Verni italian",^[11] në realitet shkrimtari veronez - sipas Gianfranco de Turris - "nuk ishte shumë i prirur drejt spekulimeve futuriste dhe rrallë përfshinte në veprat e tij pajisje dhe makineri që shkonin përtej teknologjisë së kohës së tij".^[11] Përjashtimi më i dukshëm është romani i tij Mrekullitë e Vitit 2000 (1907),^[12] i konsideruar teksti më i rëndësishëm i "proto-trillimit shkencor" italian.^[13] Ky roman i vendosur në të ardhmen,i botuar fillimisht në vitin 1907 nga botuesi Bemporad dhe i nënshkruar për arsye kontraktuale me pseudonimin Guido Altieri,u zgjerua dhe u ribotua më pas nën emrin e Salgarit për botuesin Donath.Veprat e tjera të Salgarit nuk janë vendosur kurrë përtej kohës së tij,^[11] megjithëse në romane të tjera të ndryshme nga Salgari ka elementë të shkencës fantastiko-shkencore à la Verne.

Kronologjia e veprave, e ndarë në cikle narrative.

Ju qe jeni pasuruar me lekuren time,duke me mbajtur mua dhe familjen time ne nje gjysme-mjerim te vazhdueshem apo edhe me keq,kerkoj vetem qe si shperblim per fitimet qe ju kam sjelle,te mendoni per funeralin tim.Ju pershendes duke thyer penen.

Emilio Salgari

1. Tigri i Malajzisë, në La Nuova Arena, nr. 10-12, 1883, 1-3, 1884. Pastaj Tigrat e Mompracem, Gjenova, Donath, 1900.
2. Mbytësit e Ganges, në Il Telefono, 10 janar-15 prill 1887. Pastaj Misteret e Xhunglës së Zezë, Gjenova, Donath, 1895.
3. Piratët e Malajzisë, Genova, Donath, 1896.
4. Dy Tigrat, Gjenova, Donath, 1904.
5. Mbreti i Detit, Gjenova, Donath, 1906.
6. Deri në Pushtimin e një Perandorie, Gjenova, Donath, 1907.
7. Sandokan në ndihmë, Firence, Bemporad, 1907.
8. Ripushtimi i Mompracem, Firence, Bemporad, 1908.
9. Brahminët e Assamit, Firence, Bemporad, 1911.
10. Rënia e një Perandorie, Firence, Bemporad, 1911.
11. Hakmarrja e Yanezit, Firence, Bemporad, 1913.

Profesioni i shkrimtarit duhet te jete plot kenaqesi morale dhe meteriale.Ndersa une jam i lidhur pas tavolines sime per shume ore te gjate dites dhe disa edhe gjate nates,dhe kur pushoj shkoj ne biblioteke per tu dokumetuar.Duhet te shktuaj me nxitim faqe pas faqeje dhe menjerhere tua dergoje botuesve, pa pasur kohe ti rilexoj dhe ti korrigjoj.

1. Korsari i Zi, Gjenova, Donath, 1898.
2. Mbretëresha e Karaibeve, Xhenova, Donath, 1901.
3. Jolanda, vajza e Korsarit të Zi, Gjenova, Donath, 1905.
4. Djali i Korsarit të Kuq, Firence, Bemporad, 1908.
5. Filibusterët e Fundit, Firence, Bemporad, 1908.

Jam nje i humbur i mbaruar nuk po ju le veqse 150 lira,pluse nje borxh prej 600te tjerash qe do ti merrni nga zonja...

1. Korsarët e Bermudës, Firence, Bemporad, 1909.
2. Lundrimi i Tuonante, Firence, Bemporad, 1910.
3. Aventurat e Jashtëzakonshme të Kokës së Gurit, Firence, Bemporad, 1915.

1. Në kufijtë e Perëndimit të Largët, Firence, Bemporad, 1908.
2. Lëkurëza, Firence, Bemporad, 1909.
3. Pyjet që digjen, Firence, Bemporad, 1910.

• Kapiteni i Djumnës, Gjenova, Donath, 1897.
• Mali i Dritës, Gjenova, Donath, 1902.
• Perla e Përgjakshme, Gjenova, Donath, 1905.

• I preferuari i Mehdiut, Milano, Guigoni, 1887.
• Dramat e Skllavërisë, Romë, Voghera, 1896.
• Bregu i Fildishtë, Gjenova, Donath, 1898.
• Shpellat e Diamanteve, Gjenova, Donath, 1899. (adaptim i lirë i romanit Minierat e Mbretit Solomon nga Henry R. Haggard)
• Aventurat e Jashtëzakonshme të një Marinari në Afrikë, nga E. Bertolini, Gjenova, Donath, 1899.
• Mali i Artë . Aventurat në Afrikën Qendrore, si Guido Altieri, Palermo, Biondo, 1901. (i njohur edhe si Treni Fluturues, Milano, Sonzogno, 1926)
• Gjirafa e bardhë, si në G. Landucci, Livorno, Belforte, 1902.
• Plaçkitësit e Saharasë, Gjenova, Donath, 1903.
• Panterat e Algjerit, Gjenova, Donath, 1903.
• Në Atlas, Firence, Bemporad, 1907.
• Banditët e Riff-it, Firence, Bemporad, 1911.
• The Raiders of the Great Desert, në Il Novelliere Illustrato, 29 nëntor-27 dhjetor 1896; pastaj Napoli, Urani, 1911.

• Tmerret e Siberisë, Gjenova, Donath, 1900.
• Shqiponjat e Stepës, Gjenova, Donath, 1907.

• Mrekullitë e shekullit të 21-të, Firence, Bemporad, 1907.

• Bijat e Faraonëve, Gjenova, Donath, 1905.
• Kartagjena në flakë, Gjenova, Donath, 1908.

• Mbreti i Malit . Një roman persian, Torino, Speirani, 1895.

• Shpata e Budës, Milano, Treves, 1892.
• Njerëzit e Anijeve të Mbytura të Oregonit, Torino, Speirani, 1896.
• Masakrat në Kinë . Një roman i madh aventurash në Lindjen e Largët, si Guido Altieri, Palermo, Biondo, 1901. Pastaj Nëntoka e Vdekjes, Palermo, Biondo, 1902.
• Në Detin e Perlave . Maharaxhai i Jafnapatamit, sipas G. Landucci, Livorno, Belforte, 1903.
• Qyteti i Mbretit Lebrozë, Gjenova, Donath, 1904.
• Perla e Lumit të Kuq, si G. Landucci, Livorno, Belforte, 1904.
• Heroina e Port Arthurit . Aventurat Ruso-Japoneze, si Guido Altieri, Torino, Speirani, 1904. (E njohur edhe si Gruaja e Anijes së Mbytur, Milano, Sonzogno, 1924.)

• Peshkatarët trepang, Milano, Cogliati, 1896.
• Robinsonët italianë, Gjenova, Donath, 1896.
• Thesari i Malit Blu, Firence, Bemporad, 1907.

• Peshkatarët e Balenave, Milano, Treves, 1894.
• Një dramë në Oqeanin Paqësor, Firence, Bemporad, 1895.
• Përtej Atlantikut në një balonë, Torino, Speirani, 1896.
• Plaçkitësit detarë, si Romero, Xhenova, Donath, 1900.
• Burrat e Vetmuar të Oqeanit, Gjenova, Donath, 1904.

• Mbreti i Prerisë, Firence, Bemporad, 1896.
• Djali i Gjuetarit të Arinjve, si A. Permini, Gjenova, Donath, 1899.
• Aventurat midis lëkurëkuqve, nga G. Landucci, Torino, Paravia, 1900.
• Minatorët e Alaskës, Xhenova, Donath, 1900.
• Sovrani i Fushës së Artë, Gjenova, Donath, 1905.

• Deri në Polin Jugor me velocipede, Torino, Paravia, 1896.
• Në Tokën e Akullit, Torino, Paravia, 1896. (Përfshin tregimet: Të Përmbyturit e Spitzbergenit dhe Gjuetarët e Fokave të Gjirit Baffin )
• Në Polin e Veriut, Gjenova, Donath, 1898.
• "Ylli Polar" dhe udhëtimi i tij aventuresk, Gjenova, Donath, 1901. (gjithashtu si Drejt Arktikut me Yllin Polar, Milano, Vallardi, 1929.)
• Ylli i Araukanisë, Gjenova, Armanino, 1906.
• Një sfidë ndaj Polit, Firence, Bemporad, 1909.

• Të dehurit e Popladorit, Milano, Treves, 1895.
• Qyteti i Arit, Milano, Treves, 1898.
• Kapiteni i Jukatanit, Gjenova, Donath, 1899.
• Njeriu në flakë, Gjenova, Donath, 1904.
• Dy mijë liga poshtë Amerikës, Milano, Guigoni, 1888; i rishikuar, i përditësuar dhe i ribotuar si Thesari Misterioz, Como, Società editrice Roma, 1907.

• Navigatorët e Meloria, si E. Bertolini, Genova, Donath, 1902.

• Tay-See, në La Nuova Arena, nr. 9-10, 1883; pastaj Trëndafili i Dong-Giang . Novella Cochinchinese, Livorno, Belforte, 1897.
• Rrëfenjat e Detit të Mjeshtrit Tar, Torino, Speirani, 1894; ribotuar si Anija e Mallkuar, Milano, Casa ed. Italiana, 1909. (vëllim me tregime të shkurtra)
• Peshkimi i madh në detet jugore, Torino, Speirani, 1904.
• Tregime nga Biblioteka e Artë e Ilustruar (1900-1906)
• Storie rosse, Firence, Bemporad, 1910. (përmban 15 kapituj të marrë nga po aq romane të Salgàri-t të mbledhura dhe të rregulluara nga Achille Lanzi )

• Bohema italiane ; Një Hakmarrje Malajane, Firence, Bemporad, 1909.

• Fernand Calmettes, Valor di fanciulla, Torino, Paravia, 1895 (përkthyesi tregohet si Enrico Salgàri).
• Henry de Brisay, Shpata në Erë, Torino, Paravia, 1895.

Popullariteti i veprave të Salgàrit demonstrohet edhe nga përhapja e madhe e apokrifeve : më shumë se njëqind, të cilat redaktorët e paskrupullt ia atribuan atij, përgjithësisht në marrëveshje me trashëgimtarët e tij. Më të famshmit ishin pesë romanet e nënshkruara bashkërisht nga Luigi Motta dhe Emilio Salgàri - në të vërtetë të shkruara nga Motta ose Emilio Moretto^[14] - dhe ato të porositura nga trashëgimtarët Nadir dhe Omar disa shkrimtarëve fantazmë si Giovanni Bertinetti - autori më i frytshëm i apokrifeve të Salgarit^[14] - dhe Americo Greco . Një tjetër autor i apokrifeve ishte Renzo Chiarelli^[15] .

Ndër romanet më të rëndësishme apokrife, ato të listuara më poshtë plotësojnë ciklin e Salgarit të Korsarëve të Antileve :

• Korsari i Kuq, shtëpia botuese Impero, 1941. (Nuk ka kopje nga ajo datë), shkruar në të vërtetë nga Americo Greco .
• Korsari i Gjelbër, shtëpia botuese Impero, 1945, shkruar në të vërtetë nga Sandro Cassone .
• Bëmat e Fundit të Korsarit të Zi, Sonzogno, 1941, autori origjinal i panjohur.
• Vajza e Korsarit të Gjelbër, Sonzogno, 1941, shkruar në të vërtetë nga Renzo Chiarelli .

Për më tepër, José Peruani shumë i famshëm: të cilin, që në vitin 1947, shtëpia botuese Marzocco ia atribuoi Salgarit (redaktuar nga djali i tij Nadir). Ribotimi pirat i këtyre dhe falsifikimeve të tjera të Salgarit ka themeluar një "bibliotekë" të gjerë, të trazuar dhe jo plotësisht të eksploruar të veprave të hershme të autorit të mbetura të paplota.^[16]

Në rend alfabetik-kronologjik filmat e bazuar në veprat e Salgarit (pjesërisht):

• Kursieri i zi,regjisor nga Vitale De Stefano (1921)
• Jolanda, vajza e Corsaro Nero,regjisore e Vitale De Stefano (1921)
• Mbretëresha e Karaibeve,regjisor nga Vitale De Stefano (1921)
• Fillibustieri i fundit,regjisor nga Vitale De Stefano (1921)
• Kursieri i kuq, regjisor nga Vitale De Stefano (1921)
• Djali i Corsaro Rosso,regjisor nga Vitale De Stefano (1921)
• Kurser i zi,regjisor nga Rudolf Ferro (1928) film i papunë
• Kurser i zi,regjisor nga Hamlet Palermi (1937)
• Piratët e Malajzisë,regjisor nga Enrico Guazzoni (1941)
• Vajza e Corsaro Verde,regjisor nga Enrico Guazzoni (1941)
• Dy tigrat,regjisor nga Gjorgio Simonelli (1941)
• Kapiten Tempesta,regjisor nga Corrado D'Errico dhe Umberto Scarpelli (1942)
• Luani i Damaskut,regjisor nga Corrado D'Errico dhe Enrico Guazzoni (1942)
• Krenjtë e shkretëtirës / Tuaregi i fundit,regjisor nga Osvaldo Valenti (1942) film i papërfunduar
• Fillibustieri i fundit,regjisor nga Marco Elter (1943)
• Djali i korsarit të kuq,regjisor nga Marco Elter (1943)
• El Corsaro Negro,regjisor nga Chano Urueta (1944)
• Tre korsierë, regjisor nga Mario Soldati (1952)
• Jolanda, vajza e Corsaro Nero,regjisore nga Mario Soldati (1953)
• Trashëgimia e Bengalit,regjisor nga Gianni Vernuccio (1953)
• Misteret e Xhungles së Zi,regjisor nga Gian Paolo Callegari dhe Ralph Murphy (1954)
• Vendimi i tughs,regjisor nga Gian Paolo Callegari dhe Ralph Murphy (1954)
• Djali i korsarit të kuq,regjisor nga Primo Zeglio (1959)
• Kartezh në zjarr,regjisor nga Karmine Gallone (1959)
• Morgan pirati,regjisor nga Primo Zeglio (1960)
• Sandokan, tigri i Mompracem,regjisor nga Umberto Lenzi (1963)
• Piratët e Malajzisë,regjisor nga Umberto Lenzi (1964)
• Sandokan në mbledhje,regjisor nga Luigi Capuano (1964)
• Sandokan kundër leopardit të Sarawakut regjisor nga Luigi Capuano (1964)
• Misteret e xhungles së zezë,regjisor nga Luigi Capuano (1964)
• Mauni i dritës,regjisor nga Umberto Lenzi (1965)
• Aventurieri i Peshkujës,regjisor nga Luigi Capuano (1965)
• Predoni i Saharës,regjisor nga Guido Malatesta (1965)
• Tigrat e Mompracemit,regjisor nga Mario Sequi (1970)
• The Black Corsair,regjisor nga Lorenzo Gicca Palli (1971)
• Sandokan, regjisor nga Sergio Sollima (1976) - Skenari TV në 6 episode
• Sandogat,regjisor nga Mario Amendola dhe Bruno Corbucci (1976-1977) - Miniserie televizive në 6 episode
• Koçari i zi,regjisor nga Sergio Sollima (1976)
• Tigri është ende gjallë, Sandokan në mbledhje! , regjisor nga Sergio Sollima (1977)
• Sekreti i Saharis,regjisor nga Alberto Negrin (1987) - Miniserie TV në 4 episode
• Misteret e Dhungullit të Zi, regjisor nga Kevin Connor (1991) - Miniserie TV në 3 episode
• Kthehet Sandokan, regjisor nga Enzo G. Castellari (1996) - Miniserie TV në 4 episode
• Elefantit të bardhë, regjisor nga Gjanfranco Albano (1998) - Miniserie TV në 2 episode
• Sandokan, regjisor nga Jan Maria Michelini dhe Nicola Abbatangelo (2025) - Seritë TV në 8 episode

• Asteroidi 1998 UC23 është emëruar 27094 Salgari .^[17]
• Në vitin 2011, Alitalia ia kushtoi shkrimtarit një nga avionët e saj Airbus A320-216 (EI-DSF).

• Si i ri , Che Guevara lexoi 62 vepra të shkrimtarit veronez.^[18]
• Alfredo Castelli shkroi në vitin 2010 një histori komike për Martin Mystère, të frymëzuar nga një roman i papërfunduar i shkrimtarit, Luani i Transvaalit .^[19][20]
• Në vitin 1995, koreografi, balerini dhe regjisori i parë Daniel Ezralow krijoi shfaqjen multimediale Salgari, me muzikë origjinale nga Ludovico Einaudi .
• Këngëtarja Rossana Casale regjistroi këngën me titull Salgari, e përfshirë në albumin Incoerente jazz .
• Këngëtari i dialektit të Komos, Davide Van De Sfroos, e titulloi njërën nga këngët e tij, dhe albumin me të njëjtin emër në të cilin përmbahet, Yanez, sipas njërit prej personazheve më të famshëm të ciklit indo-malajzian . Rastësisht, kënga u interpretua në Festivalin e Sanremos në 100-vjetorin e vdekjes së Salgarit (2011).
• Në vitin 2011, shkrimtari meksikan Paco Ignacio Taibo II botoi një roman të frymëzuar hapur nga Salgari, të titulluar Tigrat e Malajzisë Kthimi .^[21]
• Në vitin 2012, Paolo Bacilieri botoi romanin grafik Sweet Salgari për jetën e shkrimtarit për Coconino Press .
• Në vitin 2015, regjisori dhe shkrimtari Corrado Farina botoi Vita segreta di Emilio Salgari, një "autobiografi imagjinare", për Daniela Piazza Editore; është hera e tretë që ai i kthehet personazhit, pas filmit të shkurtër Salgari della nostra infanzia (1971) dhe romanit Giallo antico (1999).
• Në vitin 2021, këngëtari Caparezza në këngën " El sendero " nga albumi Exuvia krahason mënyrën e tij të të shkruarit me atë të Salgàri-t: "Unë i jetoj historitë e mia, ndoshta / I mbyllur në shtëpi si Salgàri / I mbështetur mbi libra dhe manuale"

Profesioni i shkrimtarit duhet te jete plot knaqesi morale dhe materiale.Ndersa une jam i lidhur pas tavolines sime per shume ore gjate dites dhe disa gjate nates,dhe kur pushoj shkoj ne biblioteke per tu dokumentuar.Duhet te shkruaj me nxitim faqe pas faqeje dhe menjehere tua dergoj botuesve,pa pasur kohe ti rilexoj dhe ti korrigjoj

• Për të shkruar aventurën: Emilio Salgari, Akte të kongresit kombëtar të Turinës, mars 1980, Turin, Kaderni i këshilltarit për kulturë, 1981. Tani në edicion elektronik i shtuar me ⁇ ⁇ Pjesa që nuk thithet ⁇ .
• Emilio Salgari, il padre degli eroi. Mondadori. 1991. ISBN 88-04-34701-5. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Antonio Piromalli, Motivi i narrativës popullore në ciklin e ⁇ Piratëve të Malajzisë ⁇ nga Letërsia dhe kultura popullore, Firenze, Olschki, 1983.
• Bruno Traversetti, Introduction to Salgari, Roma-Bari, Laterza, 1989.
• Korrado Farina, Gjello antico, Turin, Foga, 1999 (romane).
• Klaudio Gallo, Penja dhe Shpata. Giannelli i zemëruar dhe brigada e lirë de "La Nuova Arena" (1882-1886), Verona, Gemma Editco, 2000.
• Felice Pozzo, Emilio Salgari dhe rrethina, premesa e Antonio Palermo, Napoli, Liguori, 2000.
• Ann Lawson Lucas, Kërkimi i të panjohurit. Romane aventurore nga Emilio Salgari, Firenze, Olschki, 2000.
• Gianfranco de Turris, Emilio Salgari dhe çudi pseudo të vitit 2000, në fantascienza.net. URL e konsultuar më 30 mars 2014 (Arkaluar nga url origjinal më 17 mars 2023). Si Salgari Duemila, në Liberal nr. 15 dhjetor 2002-janar 2003, p. 158-165.Salgari Duemila. dicembre 2002-gennaio 2003. fq. 158–165. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |date= (Ndihmë!)
• Vittorio Sarti, Bibliografia Salgarian, Libreria Malavasi, Milano, 1990.
• Vittorio Sarti, Bibliografia e Re Salgareane, Sergio Pignatone Editor, Turin, 1994.
• Silvino Gonzato, Emilio Salgari. Demone, dashuria dhe tragjeditë e një kapiteni që lundroi vetëm me fantazinë, Vicenza, Pozza e Zi 1995.
• Ferdinando Cabrini. "Salgari: il viaggio e la conoscenza". in Foglio lapis. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Nuk lejohet formatim teksti në: |publisher= (Ndihmë!)
• O. Nalesini, Azia Juglindore në kulturën italiane. Bibliografia analitike e arsyetuar, 1475-2005. Roma, Instituti italian për Afrikën dhe Lindjen, 2009, p. 350-362. 
• Pak para se të mbarojë? Romane të fundit të Salgari midis novitetit dhe ripeticionit (1908-1915) , të kryera nga Luciano Curreri dhe Fabrizio Foni, Roma, Luca Sossella Editor, 2009.
• Librat e kohës së tjera, jashtë uraganit, dhe këtu jam unë, Salgari! , A. VII, nr. 31, 2011 Fabrizio Foni dhe Claudio Gallo, Letërsia dhe imazhi në romanin salgar Corinne D'Angelo, Italia dhe italianët në veprat e Emilio Salgari Sergio Brancato, Ambigua epike e të rinisë italiane Vittorio Frigerio, Nga Aquila Bianca në Aquila të Natës Adolfo Factor, I Fear The Body Electric: spleen, elektrikanca dhe "nervosizmi social" Gennaro Fucile, Voucher, totem dhe bambus
  • Fabrizio Foni dhe Claudio Gallo, Letërsi dhe imazh në romanin e SalgarisëLiteratura dhe imazhe në romanin e Salgarit
  • Corinne D'Angelo, Italia dhe italianët në veprat e Emilio Salgari
  • Sergio Brancato, Ambigu epik i të rinisë Italiane
  • Vittorio Frigerio, Nga shqiponi i Bardhë deri në shqiponin e natësNga shqiponi i Bardhë në shqiponi i natës
  • Adolfo Factors, I Fear The Body Electric: spleen, electricity dhe "nervosizmi social""Fear The Body Electric": spleen, elektrikë dhe "nervositet social"
  • Gennaro Fucile, Voucher, totem dhe bambus
• Claudio Gallo dhe Giuseppe Bonomi, Emilio Salgari, makina e ëndrrave, Prezentimi i Mino Milani, Milano, BUR Rizzoli, 2011.
• Maximo Carloni, Salgari, Salgari dhe Falsi Salgari, në AA. VV. Salgarët, salgarët dhe salgarët e rreme. Pirati, Corsari dhe Ujin e Perëndimit, Senigallia, Fondacioni Rosellini, 2011.
• Ernesto Ferrero, Dizajni erën. Udhëtimi i fundit i Kapiten Salgari, Turin, Einaudi, 2011 (romane).
• Simonetta Satragni Petruzzi, Salgari dhe melodrama. Ekonat e Operës në opera e Salgari, Roma, Kubi, 2011.
• ⁇ Penë që nuk thithet. Emilio Salgari në njëqind vjet nga vdekja, Konferenca e studimeve (Torino, 11-13 maj 2011), e kryesuar nga Clara Allasia dhe Laura Nay, Alessandria, Edizioni dell'Orso, 2012, ISBN 88-6274-372-6. Ajo përmban edicionin elektronik të Konferencës së vitit 1980.
• Paolo Bacilieri, Sweet Salgari, Bologna, Coconino Press, 2012.
• Elio Manzi, Geografi salgare, Turin, Viglongo, 2013.
• Korrado Farina, Jeta sekrete e Emilio Salgari, Turin, Daniela Piazza, 2015 (romane)
• Ann Lawson Lucas, Emilio Salgari. Një mitologji moderne mes letërsisë, politikës, shoqërisë, Vol. I. Në fund të shekullit. 1883-1915. Vërtetë e një jete literare, Florenca, Olschki, 2017.
• Claudio Gallo, Giuseppe Bonomi, SALGARI, Emilio, in Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2017. URL consultato il 25 marzo 2018.
• Benito Jacovitti dhe Emilio Salgaroni, Salgarone, Jacovitti Club 1997.

• Historia e shkencës fantastiko-shkencore italiane
• Historitë aventureske të Emilio Salgarit
• Guido Mazzoni, SALGARI, Emilio, në Enciclopedia Italiana, Institut i Enciclopedisë Italiane, 1936.
• Salgari, Emilio, në Know.it, De Agostini.
• (EN) Emilio Salgari, në The Encyclopedia of Science Fiction.
• Emilio Salgari, në BeWeb, Konferenca Episkopale Italiane.
• Veprat e Emilio Salgari, në Liber Liber.
• Veprat e Emilio Salgari / Emilio Salgar (version tjetër), në MLOL, Horizons Unlimited.
• (EN) Veprat e Emilio Salgari, në Open Library, Internet Archive.
• Audiolibra e Emilio Salgari, në LibriVox.
• (EN) Bibliografia e Emilio Salgari, në Internet Speculative Fiction Database, Al von Ruff.
• (EN) Emilio Salgari (autor), në Goodreads.
• (EN) Emilio Salgari (persona), në Goodreads.
• Bibliografia italiane e Emilio Salgari, në Katalogin Vegetari i letërsisë fantastike, Fantascienza.com.
• Emilio Salgari, në Discogs, Zink Media.
• (EN) Emilio Salgari, në MusicBrainz, MetaBrainz Foundation.
• (EN) Emilio Salgari, në IMDb, IMDb.com.
• Emilio Salgari, në AllMovie, All Media Network.
• (DE, EN) Emilio Salgari, në filmportal.de.