Katania
Katania
Catania | |
|---|---|
| Comune di Catania | |
 | |
 Coat of arms | |
  Katania Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 37°30′22″N 15°05′11″E / 37.50611°N 15.08639°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Sicilia |
| Qytet metropolitan | Catania (CT) |
| Qeverisja | |
| • Kryetari | Enrico Trantino (FdI) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 183,12 km2 (7,070 sq mi) |
| Lartësia | 7 m (23 ft) |
| Popullsia (1 janar 2025)[1] | |
• Total | 298.054 |
| Emërtimi i banorëve | katanjezë |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 95121–95131 |
| Kodi telefonik | 095 |
| Shenjta mbrojtëse | Shën Agata |
| Dita festive | 5 shkurt |
| Faqja zyrtare | www |
.svg.png)
Katania (italisht: Catania) është një qytet dhe komunë në Itali, në bregun lindor të Sicilisë, kryeqendra e qytetit metropolitan të Katanias. Qyteti është një nga qendrat më të mëdha historike, universitare, ekonomike dhe kulturore të Sicilisë dhe qyteti i dytë i ishullit për nga popullsia pas Palermos.[1][2][3]
Gjeografia
Katania ndodhet në bregun lindor të Sicilisë, në brigjet e Detit Jon, në rrëzë të Etnas. Territori i saj paraqet një peizazh të larmishëm: është kryesisht i rrafshët në jug e juglindje, ndërsa në veri lidhet me shpatet e vullkanit dhe me zonën e gjerë të fushës së Katanias.[2]
Territori komunal ka një sipërfaqe prej 183,12 km² dhe qyteti ngrihet në 7 metra mbi nivelin e detit.[1]
Historia
Katania ka origjinë shumë të lashtë dhe u themelua si koloni greke në shekullin VIII p.e.s. Gjatë historisë së saj u ndikua nga grekët, romakët, bizantinët, arabët, normanët dhe aragonezët, duke u bërë një nga qendrat më të rëndësishme të Sicilisë lindore.[2]
Qyteti u godit rëndë nga shpërthimi i Etnës i vitit 1669 dhe nga tërmeti shkatërrues i vitit 1693. Rindërtimi i mëvonshëm, sidomos në stilin barok, i dha qendrës së tij historike pamjen me të cilën njihet sot.[3][2]
Demografia
Katania kishte 298.054 banorë më 1 janar 2025.[1]
Qyteti është qendra kryesore urbane e Sicilisë lindore dhe një pol i madh administrativ, universitar, ekonomik dhe kulturor për territorin përreth.[2]
Ekonomia
Ekonomia e Katanias mbështetet kryesisht në shërbimet, tregtinë, administratën publike, aktivitetet portuale, turizmin dhe arsimin e lartë.[2]
Qyteti ka edhe një rol të rëndësishëm në sistemin ekonomik të Sicilisë lindore falë pozitës së tij si nyjë transporti, pranisë së universitetit dhe lidhjes me zonat industriale e tregtare të territorit metropolitan.[4]
Monumentet dhe kultura
Qendra historike e Katanias është pjesë e sitit të UNESCO-s Qytetet e vona baroke të Val di Notos, së bashku me qendra të tjera të Sicilisë juglindore.[3]
Ndër monumentet dhe hapësirat më të njohura të qytetit janë Piazza del Duomo, Katedralja e Shën Agatës, Fontana dell'Elefante, Via Etnea, Castello Ursino dhe Manastiri i Benediktinëve.[5][6]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
Katania është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë jugore. Universiteti i Katanias është universiteti më i vjetër i Sicilisë dhe e daton themelimin e vet në vitin 1434, kur Alfonso i Aragonës autorizoi krijimin e Studium Generale.[7]
Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore.[7]
Transporti
Katania është një nga nyjat kryesore të transportit në Sicili. Stacioni hekurudhor i Katanias Centrale ka 7 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[8]
Qyteti shërbehet nga Aeroporti ndërkombëtar i Katanias-Fontanarossa, i cili regjistroi 12.369.485 pasagjerë gjatë vitit 2025 dhe është aeroporti më i madh i Sicilisë.[9]
Feja dhe traditat qytetare
Shenjta mbrojtëse e qytetit është Shën Agata dhe festa e saj kremtohet më 5 shkurt.[10]
Festa e Shën Agatës është një nga kremtimet fetare më të rëndësishme të Sicilisë dhe përbën një nga traditat qytetare më të njohura të Katanias.[11]
Shih edhe
Referime
- 1 2 3 4 "Comune di Catania (CT) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Catania" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 "Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)" (në anglisht). UNESCO World Heritage Centre. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Comune di Catania" (në italisht). Comune di Catania. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Le vie del Barocco" (në italisht). Comune di Catania. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Castello Ursino" (në italisht). Comune di Catania. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "La nostra storia" (në italisht). Università di Catania. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Catania Centrale" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Totale progressivi fino a dicembre 2025" (në italisht). Assaeroporti. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Programma liturgico e Manifesto S.Agata 2025" (në italisht). Comune di Catania. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Programma della Festa di Sant'Agata 2026" (në italisht). Comune di Catania. Marrë më 14 prill 2026.