Levon Aronian

Levon Aronian
Aronian më 2023
Personal information
LindiLevon Grigori Aronian
6 tetor 1982 (44 vjeç)
Jerevn, RSS Armenia, Bashkimi Sovjetik
EducationInstituti Shtetëror Armen i Kulturës Fizike dhe Sportit
SpousesArianne Caoili
​(m. 2017; vdiq më 2020)​
Anita Ayvazyan ​(m. 2023)​
Children1
Chess career
VendiArmenia (para vitit 2003; 2004–2021)
Gjermania (2003−2004)[1][2]
Shtetet e Bashkuara (që nga viti 2021)[3]
TitulliMjeshtër i madh (2000)
Vlerësimi2725 (shtator 2026)
Vlerësimi më i lartë2830 (mars 2014)
RenditjaNr. 5 (korrik 2021)
Renditja më e lartëNr. 2 (janar 2012)

Levon Grigori Aronian (Armenisht: Լևոն Գրիգորի Արոնյան, romanizuar: Levon Grigori Aronyan; lindi më 6 tetor 1982) është një mjeshtër i madh shahu armen që ka përfaqësuar Shtetet e Bashkuara që nga viti 2021. Ai morri titullin e mjeshtrit të madh në vitin 2000, në moshën 17 vjeç. Ai është një ish-kampion bote në blitz. Renditja e tij më e lartë klasike ishte pozicioni nr. 2 në renditjen botërore të shahut FIDE të marsit 2014 me një vlerësim prej 2830,[4] duke u bërë lojtari i katërt me vlerësimin më të lartë në histori.

Aronian fitoi FIDE Kupën e Botës në vitet 2005 dhe 2017. Ai e udhëhoqi ekipin kombëtar armen drejt medaljeve të arta në Olimpiadat e Shahut të viteve 2006 (Torino), 2008 (Dresden) dhe 2012 (Stamboll) dhe në Kampionatin Botëror të Shahut për Ekipe në Ningbo 2011. Ai fitoi FIDE Grand Prix 2008–2010, duke e kualifikuar atë për Turneun e Kandidatëve për Kampionatin Botëror të Shahut 2012. Ai ishte gjithashtu kampion bote në Shah960 në vitet 2006 dhe 2007 dhe në blitz në vitin 2010.

Aronian ka qenë shahisti kryesor armen që nga fillimi i viteve 2000.[5] Ai u emërua sportisti më i mirë i Armenisë në vitin 2005[6] dhe iu dha titulli Mjeshtër i Nderuar i Sportit të Armenisë në vitin 2009. Në vitin 2012, ai u nderua me Urdhrin e Shën Mesrop Mashtots.[7] Në vitin 2016, CNN e quajti Aronian "David Beckham i shahut".[8]

Në fund të shkurtit 2021, Aronian njoftoi vendimin e tij për të transferuar federatën e tij nga Armenia në Shtetet e Bashkuara, duke përmendur mungesën e mbështetjes qeveritare si arsyen e tij kryesore. Transferimi u përfundua në dhjetor 2021 dhe që atëherë ai ka përfaqësuar Shtetet e Bashkuara.[9]

Jeta e hershme

Aronian lindi më 6 tetor 1982 në Jerevan, Armeni (atëherë pjesë e Bashkimit Sovjetik), nga Seda Avagyan, një inxhiniere e xehetarisë armene,[10] dhe Grigory Leontievich Aronov,[11] një fizikant rus jehud[12] nga Rajoni Vitebsk, Bjellorusi. Ai u mësua të luante shah nga motra e tij, Lilit, në moshën nëntë vjeç. Trajneri i tij i dytë ishte Mjeshtri i Madh Melikset Khachiyan. Një shenjë e hershme e aftësisë së tij erdhi kur ai fitoi Kampionatin Botëror të Shahut për të Rinj (nën 12 vjeç) në Szeged në vitin 1994 me 8/9.[13]

Një nga trajnerët afatgjatë të Aronianit ka qenë Ashot Nadanian, të cilin Aronian e quajti "absolutisht të pazëvendësueshëm" në vitin 2011.[14]

Aronian mban një diplomë nga Instituti Shtetëror i Kulturës Fizike i Armenisë.[15]

Karriera

Vitet e hershme: 2001–2005

Në vitin 2001, Aronian shënoi 7/9 në Cappelle-la-Grande Open, gjysmë pike pas fituesve të përbashkët Einar Gausel dhe Vladimir Chuchelov. Disa muaj më vonë, ai fitoi turneun Young Masters në Lozanë.

Në vitin 2002, ai fitoi Kampionatin Armen të Shahut.[16] Në të njëjtin vit, ai u bë Kampion Botëror për të Rinj, duke shënuar 10/13 dhe duke përfunduar përpara Surya Ganguly, Artyom Timofeev, Luke McShane, Bu Xiangzhi, Pentala Harikrishna, dhe të tjerë.

Në vitin 2003, ai mori pjesë në turneun e shahut Hoogeveen me katër lojtarë të klasit të parë ku shënoi 3/6, pas Judit Polgar, i barabartë me Ivan Sokolov dhe përpara Anatoly Karpov.[17]

Aronian debutoi në FIDE Kampionatin Botëror të Shahut 2004. Në raundin e parë, ai mundi trembëdhjetëvjeçarin Magnus Carlsen, i cili gjithashtu debutoi në turne. Në raundin e tretë ai humbi ndaj Pavel Smirnov.

2005–2006

Në vitin 2005, Aronian tashmë kishte hyrë në dhjetëshen më të mirë sipas vlerësimit Elo.[18] Në vitin 2005, ai ishte pjesë e një barazimi pesëpalësh për vendin e parë në Gibtelecom Masters në Gjibraltar me Zahar Efimenko, Kiril Georgiev, Alexei Shirov dhe Emil Sutovsky.

Gjatë Kampionatit të 12-të Ekipor Rus, të mbajtur në prill 2005 në Soçi, Aronian luajti në tabelën e tretë për Tomsk-400, duke shënuar 7½/9 me një vlerësim performance prej rreth 2850.[19] Tomsk-400 fitoi kampionatin, dhe ky rezultat i kualifikoi ata gjithashtu për Kupën Evropiane të Klubeve të Shahut 2005, të cilën ekipi e fitoi gjithashtu. Gjatë atij eventi, të mbajtur në Saint-Vincent, Itali, Aronian luajti në tabelën e parë dhe shënoi 4.5/7.[20]

Në tetor 2005, Aronian fitoi gjithashtu Turneun Ndërkombëtar "A" të Karabakut 2005.[21] Në dhjetor ai mundi Ruslan Ponomariov në raundin final për të fituar Kupën e Botës në Khanty Mansiysk, Rusi.

Në mars të vitit 2006, Aronian fitoi turneun vjetor të shahut në Linares, gjysmë pike përpara Teimour Radjabov dhe kampionit të atëhershëm botëror të shahut Veselin Topalov.[22] Në nëntor të vitit 2006, ai barazoi vendin e parë në garën e shahut Tal Memorial. Lista e vlerësimit të FIDE-s prill-korrik 2006 e renditi Aronianin lojtarin e tretë më të vlerësuar në botë.[23]

2007–2008

Aronian duke luajtur kundër Magnus Carlsen në Linares 2007

Në janar të vitit 2007, Aronian ndau vendin e parë në turneun e shahut Corus në Wijk aan Zee së bashku me Topalov dhe Radjabov. Të tre shënuan 8.5/13.[24] Në maj të vitit 2007, ai mundi Kampionin e Botës Vladimir Kramnik 4–2 në një ndeshje shahu të shpejtë.[25]

Fitorja e tij në Kupën e Botës 2005 e kualifikoi atë për Turneun e Kandidatëve të Kampionatit Botëror të Shahut 2007, i planifikuar për maj-qershor 2007. Në këtë turne ai luajti kundër Magnus Carlsen, dhe ata barazuan 3–3 në gjashtë lojërat fillestare, pastaj 2–2 në shahun blitz, dhe më në fund Aronian fitoi 2–0 në shah të shpejtë. Në finale, ai mundi Alexei Shirov 3½–2½. Kjo e kualifikoi atë për fazën finale të kampionatit, e cila u luajt në Meksikë. Atje, ai shënoi 6/14, duke përfunduar i shtati nga tetë lojtarë.[26]

Në janar 2008, ai fitoi turneun e shahut Corus së bashku me Magnus Carlsen, duke shënuar 8/13.[27] Në mars 2008, ai fitoi turneun Melody Amber Blindfold/Rapid të mbajtur në Nice të Francës, 2½ pikë përpara konkurrentëve më të afërt.[28] Përveç fitores së tij në vendin e parë në turneun e përgjithshëm, ai gjithashtu zuri vendin e parë të vetëm në seksionin e shpejtë të turneut dhe ndau vendin e parë në seksionin Blindfold me tre mjeshtra të tjerë të shahut: Kramnik, Morozevich, dhe Topalov.

Në qershor 2008, Aronian fitoi turneun e shahut Karen Asrian Memorial Rapid në Jerevan.[29] Në Second FIDE Grand Prix në Soçi, Aronian mundi Alexander Grischuk në finale dhe përfundoi me 8½/13 dhe një vlerësim performance prej 2816.[30] Aronian fitoi Olimpiadën e 38-të të Shahut në Dresden me ekipin kombëtar të shahut të Armenisë, duke fituar medaljen e artë për herë të dytë radhazi.[31]

Stili i lojës

Viswanathan Anand e quajti Aronianin "një taktikant shumë të talentuar",[32] dhe tha se "Ai është gjithmonë në kërkim të trukeve të ndryshme të vogla për të zgjidhur detyrat teknike".[33] Në vitin 2011, Boris Gelfand e përshkroi Aronianin si "lojtarin më goditës, me nivelin më të lartë krijues, si në aspektin e hapjeve ashtu edhe të ideve origjinale në meslojë".[34]

Në një konferencë të vitit 2010, Alexei Shirov tha: "Levon Aronian është lojtari më i suksesshëm me një stil ultra-agresiv. Ai e arrin këtë rezultat falë intuitës së tij të rrallë në pozicionet më të mprehta".[35] Në vitin 2012, Sergey Karjakin, duke folur për stilin e Aronianit, bëri një analogji me futbollin dhe e krahasoi atë me Lionel Messi.

Si i bardhë, Aronian luan kryesisht 1. d4. Sipas Anand, "Edhe pse ai hapet me 1. d4, ai i trajton këto pozicione si një lojtar e4."[32] Aronian është një ekspert në Sulmin Marshall.[36]

Jeta personale

Nëna e Aronianit, Seda Aronova, botoi një libër për të birin më 22 nëntor 2013, duke rrëfyer kujtimet e saj të fëmijërisë dhe arritjeve të tij.[37]

Ai është një tifoz i xhazit. Muzikanti i tij i preferuar është John Coltrane.[38] Kompozitorët e tij të preferuar klasikë përfshijnë Bach, Bruckner, Mahler, dhe Shostakovich.[39]

Aronian filloi të dilte me Mjeshtren Ndërkombëtare të Shahut Filipino-Australiane, Arianne Caoili, në vitin 2008.[40] Të dy njoftuan fejesën e tyre në shkurt 2015,[40] dhe u martuan më 30 shtator 2017 në Jerevan.[41] Ata u takuan për herë të parë në Kampionatin Botëror të Shahut për të Rinj në vitin 1996 në Las Palmas; ata u ri-prezantuan në vitin 2006 nga miku i tyre i përbashkët, Mjeshtri Ndërkombëtar Alex Wohl.[42] Caoili vdiq më 30 mars 2020[43] si pasojë e lëndimeve të pësuara në një aksident rrugor dy javë më parë.[44][45]

Në vitin 2021, Aronian u zhvendos në Shtetet e Bashkuara; ai aktualisht banon në St. Louis, Missouri.[46]

Në vitin 2023, Aronian u martua me Anita Ayvazyan, një studente e letërsisë ndërkombëtare në Universitetin Amerikan të Armenisë. Ata patën një vajzë në vitin 2022 të cilën e quajtën Zabelle.[47][48][49]

Referime

  1. ↑ "Transfers in 2003" (në anglisht). FIDE. Arkivuar nga origjinali më 21 prill 2008.
  2. ↑ "Transfers in 2004" (në anglisht). FIDE. Arkivuar nga origjinali më 21 prill 2008.
  3. ↑ "Transfers in 2021" (në anglisht). FIDE. Arkivuar nga origjinali më 1 maj 2021.
  4. ↑ "Top 100 Players March 2014". FIDE (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 28 maj 2023. Marrë më 31 dhjetor 2021.
  5. ↑ Scimia, Edward. "World Championship Candidate Levon Aronian" (në anglisht). about.com. Arkivuar nga origjinali më 12 maj 2013. Marrë më 23 qershor 2014. ...for the last decade [...] leading Armenia to victory in team competition and being constantly in the World Championship discussion.
  6. ↑ "Aronian Presented World Cup to Armenian Community of Khanty-Mansiysk" (në anglisht). Armtown.com. 22 dhjetor 2005. Arkivuar nga origjinali më 27 shtator 2011. Marrë më 24 janar 2011.
  7. ↑ "Levon Aronyan awarded St. Mesrop Mashtots Order" (në anglisht). Mediamax.am. Marrë më 31 tetor 2017.
  8. ↑ McKenzie, Sheena (1 shkurt 2016). "Pawn star: How the 'David Beckham of chess' became a national hero" (në anglisht). CNN. Marrë më 9 nëntor 2017.
  9. ↑ Shah, Sagar (27 shkurt 2021). "Levon Aronian relocates to Saint Louis and will represent the USA". Chessbase India (në anglisht).
  10. ↑ "Լեւոն Արոնյանի մոր գիրքը՝ որդու մասին [Levon Aronian's mother's book about his son]". Aravot (në armenisht). 22 nëntor 2012. Arkivuar nga origjinali më 23 qershor 2014. ...շախմատիստի մայրն է՝ մասնագիտությամբ լեռնային ինժեներ Սեդա Արոնովա-Ավագյանը:
  11. ↑ Lawson, Dominic (11 mars 2014). "Armenian Exceptionalism". Standpoint (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2 prill 2015. Marrë më 15 mars 2017.
  12. ↑ Edmonds, David (8 dhjetor 2009). "The lion and the tiger". Prospect (në anglisht). Marrë më 19 tetor 2013.
  13. ↑ "KC-Conference with Levon Aronian Part 2". Crestbook (në anglisht). 24 korrik 2011. Marrë më 1 gusht 2011.
  14. ↑ "KC-Conference with Levon Aronian Part 2" (në anglisht). Crestbook. 24 korrik 2011. Marrë më 9 nëntor 2017.
  15. ↑ "Reflections on the book "Levon Aronian"" (PDF) (në anglisht). Noyan Tapan. 12 nëntor 2012. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 13 mars 2014. Marrë më 13 mars 2014. ...a graduate of the Chess Department of the Armenian State Institute of Physical Culture (later Levon Aronian himself graduated from that higher educational institution)
  16. ↑ Oganessian, Gaguik. "All Champions of Armenia". Armchess (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 20 janar 2012. Marrë më 1 gusht 2009.
  17. ↑ "2003 Essent chess tournament".
  18. ↑ "FIDE October 2005 rating lists". Chess News (në anglisht). 2005-10-12. Marrë më 2020-05-12.
  19. ↑ Pein, By Malcolm. "One to Red October". Telegraph.co.uk (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2016-07-06. Marrë më 2025-11-24.
  20. ↑ "Tomsk wins European Club Cup". Chess News (në anglisht). 2005-09-25. Marrë më 2025-11-24.
  21. ↑ "The Week in Chess". Chesscenter (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 15 korrik 2009. Marrë më 20 tetor 2011.
  22. ↑ "Linares chess tournament series".
  23. ↑ "FIDE's April 2006 ratings without Kasparov" (në anglisht). Chess News. 4 mars 2006.
  24. ↑ "Wijk R13: Aronian, Topalov and Radjabov tie for first" (në anglisht). ChessBase.com. 28 janar 2007. Marrë më 22 maj 2013.
  25. ↑ Drama in Yerevan – Aronian wins Rapid match 4:2, Chessbase, 7 May 2007
  26. ↑ "WCCTournament 2007. Mexico City – Results and Pairings" (në anglisht). Chess.co.uk. Arkivuar nga origjinali më 12 tetor 2012. Marrë më 13 tetor 2011.
  27. ↑ "Wijk R13: Aronian, Carlsen win Wijk aan Zee 2008" (në anglisht). ChessBase.com. 27 janar 2008. Marrë më 27 janar 2008.
  28. ↑ Melody Amber: Aronian wins with 2½ point lead, Chessbase, 27 March 2008
  29. ↑ "Asrian Memorial: Aronian catches Leko in the final rounds" (në anglisht). ChessBase.com. 15 qershor 2008. Marrë më 22 maj 2013.
  30. ↑ "Sochi R13: Aronian wins Second FIDE Grand Prix" (në anglisht). ChessBase.com. 14 gusht 2008. Marrë më 22 maj 2013.
  31. ↑ "Olympiad R11: Armenia wins Gold, Israel second" (në anglisht). ChessBase.com. 25 nëntor 2008. Marrë më 22 maj 2013.
  32. 1 2 "Anand: Every year I keep my fingers crossed". Chessbase News (në anglisht). 3 maj 2009. Arkivuar nga origjinali më 20 tetor 2013. Marrë më 19 tetor 2013.
  33. ↑ "Anand's WhyChess interview". Chess in translation (në anglisht). 11 maj 2012. Arkivuar nga origjinali më 28 nëntor 2014. Marrë më 19 tetor 2013.
  34. ↑ "Boris Gelfand: With shining eyes (Part 2)". WhyChess (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 20 tetor 2013. Marrë më 19 tetor 2013.
  35. ↑ "KC-Conference with Alexei Shirov". Crestbook.com (në anglisht). 1 nëntor 2010. Marrë më 14 dhjetor 2017.
  36. ↑ "Carlsen stops Ivanchuk, Anand held". The Times of India (në anglisht). 2 tetor 2011. Marrë më 19 tetor 2013.
  37. ↑ "Levon Aronian's mother tells about her son in the newly published book" (në anglisht). Armenpress. 23 nëntor 2012. Marrë më 22 maj 2013.
  38. ↑ Martirosyan, Vera (4 mars 2013). "Interview with Levon Aronian: I am proud to be Armenian" (në anglisht). NEWS.am Sport. Marrë më 22 maj 2013.
  39. ↑ Williams, Sean (29 korrik 2017). "A Chess Master with an Unpredictable Style and the Hopes of a Nation". The New Yorker (në anglisht). Marrë më 9 nëntor 2017.
  40. 1 2 "Levon Aronian's girlfriend happy for engagement". armenpress.am (në anglisht). Marrë më 21 shtator 2017.
  41. ↑ "Горько. Президент Армении благословил Левона Ароняна и его избранницу (ФОТО, ВИДЕО)". chess-news.ru. 30 September 2017. (në rusisht)
  42. ↑ "I am not so stupid to play against Levon Aronian - Arianne Caoili" (në anglisht). NEWS.am Sport. 22 gusht 2012. Marrë më 30 shtator 2017.
  43. ↑ "Levon Aronian's Twitter Account". Twitter (në anglisht). Marrë më 30 mars 2020.
  44. ↑ "PSC mourns Arianne Caoili's passing". ABS-CBN News (në anglisht). 1 prill 2020.
  45. ↑ McClain, Dylan Loeb (2 prill 2020). "Arianne Caoili, Chess Master, is Dead at 33". The New York Times (në anglisht).
  46. ↑ Lucas, Daniel (2021-02-26). "Super GM Levon Aronian to Move to St. Louis, Represent the USA | US Chess.org". new.uschess.org (në anglisht). Marrë më 2025-07-21.
  47. ↑ "Levon Aronian and Ani Ayvazyan changed each other's lives and are happy together". Aravot (në anglisht). 2020-11-09. Arkivuar nga origjinali më 2020-11-09. Marrë më 2025-07-20.
  48. ↑ "Levon Aronian gets married (PHOTOS) | NEWS.am Sport - All about sports". sport.news.am (në anglisht). Marrë më 2025-07-21.
  49. ↑ "Պանորամա | Հայաստանի նորություններ". panorama.am (në armenisht). Marrë më 2025-07-21.

Lidhje të jashtme

This page is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.