Sandro Pertini
Sandro Pertini | |
|---|---|
 | |
| President i Italisë | |
| Në detyrë 9 korrik 1978 – 29 qershor 1985 | |
| Paraprirë nga | Giovanni Leone |
| Pasuar nga | Francesco Cossiga |
| Senator i përjetshëm nga e drejta | |
| Në detyrë 29 qershor 1985 – 24 shkurt 1990 | |
| President i Dhomës së Deputetëve | |
| Në detyrë 5 qershor 1968 – 4 korrik 1976 | |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | Alessandro Pertini shtator 25, 1896 Stella, Mbretëria e Italisë |
| Vdiq më | 24 shkurt 1990 (93 vjeç) Roma, Itali |
| Partia politike | Partia Socialiste Italiane |
| Bashkëshortja/et | Carla Voltolina |
| Shkollimi | Universiteti i Gjenovës |
| Profesioni | politikan, jurist, avokat, gazetar |
| Nënshkrimi |  |
| Faqja në rrjet | presidenti |
Sandro Pertini (i lindur si Alessandro Pertini; 25 shtator 1896 – 24 shkurt 1990) ishte politikan, jurist, avokat, gazetar, antifashist dhe partizan italian. Ai shërbeu si President i Italisë nga 9 korriku 1978 deri më 29 qershor 1985.[1][2] Më 8 korrik 1978 u zgjodh presidenti i shtatë i Republikës Italiane në raundin e gjashtëmbëdhjetë me 832 vota nga 995, ndërsa bëri betimin më 9 korrik 1978.[3]
Jeta dhe formimi
Pertini lindi më 25 shtator 1896 në Stella, në provincën e Savonës. Ai u diplomua në juridik dhe më pas edhe në shkenca politike e shoqërore. Mori pjesë në Luftën e Parë Botërore si toger i mitralierëve dhe më pas ushtroi profesionin e avokatit.[1][4]
Antifashizmi dhe Rezistenca
Që nga viti 1918 ai iu kushtua veprimtarisë politike socialiste. Për shkak të angazhimit të tij kundër regjimit fashist u dënua disa herë me burgim dhe me internim. Pas dënimit të vitit 1926 ai u arratis fillimisht në Milano dhe më pas në Francë, ku fitoi azil politik. Pasi u kthye fshehurazi në Itali në vitin 1929, u arrestua përsëri dhe u dënua me njëmbëdhjetë vjet burgim; pas vuajtjes së një pjese të dënimit u dërgua sërish në internim dhe refuzoi të kërkonte falje nga Musolini, edhe kur kërkesa ishte nënshkruar nga e ëma.[1][2]
Pas lirimit në gusht 1943 ai hyri në drejtimin e Partisë Socialiste dhe mori pjesë në Rezistencën italiane. I kapur nga SS-ja, u dënua me vdekje, por arriti të shpëtonte. Gjatë luftës së çlirimit ishte ndër drejtuesit më të rëndësishëm të lëvizjes partizane dhe të Komitetit të Çlirimit Kombëtar të Italisë së Epërme.[2][5][6]
Karriera politike
Pas luftës Pertini ishte anëtar i Consulta Nazionale dhe më pas deputet në Asamblenë Kushtetuese. Më vonë u zgjodh disa herë në Dhomën e Deputetëve dhe u bë një nga figurat më të rëndësishme të Partisë Socialiste Italiane. Ai drejtoi edhe gazetën Avanti! në periudha të ndryshme pas luftës.[4][2][5]
President i Dhomës së Deputetëve
Nga 5 qershori 1968 deri më 4 korrik 1976 Pertini ishte president i Dhomës së Deputetëve, gjatë legjislaturës së pestë dhe të gjashtë. Në fillim të legjislaturës së gjashtë ai u rizgjodh në këtë detyrë në raundin e parë me 519 vota nga 615 votues.[7][8][9]
President i Italisë
Më 8 korrik 1978 Pertini u zgjodh President i Republikës Italiane në raundin e gjashtëmbëdhjetë me 832 vota nga 995.[3] Ai qëndroi në detyrë deri më 29 qershor 1985.[2][4]
Mandati i tij presidencial u karakterizua nga një stil i drejtpërdrejtë dhe shumë popullor, nga një prani e fortë publike në momentet më të vështira të jetës kombëtare dhe nga një lidhje e veçantë me qytetarët, sidomos me të rinjtë.[2][5] Gjatë presidencës së tij ai u bë një nga figurat më të njohura të Republikës Italiane, edhe për shkak të pranisë së tij në ngjarje me vlerë të lartë simbolike, politike dhe shoqërore.[5][9]
Pas përfundimit të mandatit presidencial, më 29 qershor 1985, u bë senator i përjetshëm nga e drejta si ish-president i Republikës.[10]
Jeta personale dhe vdekja
Pertini ishte i martuar me Carla Voltolina.[1] Ai vdiq në Romë më 24 shkurt 1990, në moshën 93-vjeçare.[4][10]
Lidhje të jashtme
Referime
- 1 2 3 4 "Biografia del Presidente Sandro Pertini". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 4 5 6 "Sandro Pertini". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "Elezione del Presidente Pertini". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 4 "Alessandro Pertini". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 4 "Pertini, Sandro". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "PERTINI, Alessandro". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "V Legislatura della Repubblica italiana". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "VI Legislatura della Repubblica italiana". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "Alessandro Pertini". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "Scheda di attività di Sandro PERTINI - X Legislatura". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.