Uruguai

Republika Orientale e Uruguait República Oriental del Uruguay
Flamuri Stema
Motoja: "Libertad o Muerte" "Liri ose vdekje"
Himni: "Himno Nacional de Uruguay"
Vendndodhja e Uruguait në Amerikën e Jugut
Kryeqyteti	Montevideo 34°53′S 56°10′W / 34.883°S 56.167°W / -34.883; -56.167
Qyteti më i madh	kryeqyteti
Gjuhët zyrtare	Spanjishtja
Demonim(et)	uruguaian, uruguaiane
Qeverisja	Republikë presidenciale unitare
• Presidenti	Yamandú Orsi[1]
• Zëvendëspresidentja	Carolina Cosse[2]
Legjislatura	Asambleja e Përgjithshme
• Upper house	Dhoma e Senatorëve
• Lower house	Dhoma e Përfaqësuesve
Themelimi
• Shpallja e pavarësisë	25 gusht 1825
• Njohja e pavarësisë	27 gusht 1828
• Kushtetuta e parë	18 korrik 1830
Sipërfaqja
• Gjithsej	176,215[3] km2 (68,037 sq mi) (89)
• Uji (%)	0.7
Popullsia
• Llogaritja 2025	3.449.444[3]
• Dendësia	19.6/km2 (50.8/sq mi)
PBB (BFB)	Llogaritja 2025
• Gjithsej	$129,73 miliardë[4]
•  Për kokë banori	$37.215[5]
PBB (nominal)	Llogaritja 2025
• Gjithsej	$85,58 miliardë[6]
• Për kokë banori	$24.549[7]
HDI (2023)	0.862[8] shumë i lartë (48)
Valuta	Peso uruguaian (UYU)
Zona kohore	UTC−3 (Ora e Uruguait)
Formati i datës	dd.mm.yyyy
Prefiksi telefonik	+598
Kodi ISO 3166	UY
TLD në internet	.uy

Uruguai është republikë pranë bregdetit lindorë të Amerikës Jugore, në veri të Rio de la Plata-ës. Zë një sipërfaqe prej rreth 175 016 km² në të cilën banojnë diku më shumë se 3,2 milion banorë, 90% e të cilëve janë me prejardhje Evropiane. Kryeqytet i Urugait është Montevideo ndërsa gjuhë zyrtare shtetërore është spanjishtja. Sipërfaqja e Uruguait përbëhet nga rrafshnaltat valë-valë me pyje dhe në këtë hapësirë sundon një klimë me mot të ngrohtë.

Ekonominë e Uruguait në sektorin e bujqësisë e dallojnë kultivimi i gjedheve, deleve, pastaj fushat e misrit, kallamoqit, orizit, lulediellit dhe vreshtat e pemëve të ndryshme. Ndër të tjerat është e zhvilluar industria e produkteve ushqimore (posaçërisht përpunimit të mishit), industria e tekstilit dhe ajo kimike. Këtu vlen të veçohet edhe industria e transportit të jashtëm. Urugai është eksportues në disa sektorë. Kështu është i njohur për eksportimin e leshit, mishit të gjedheve, lëkurës, dhe tekstilit. Ka porta detare dhe ajrore internacionale në Montevideo.

Urugai pas zbarkimit të parë të evropianëve (latinëve) më 1516 përkundër kund vënies së indianëve vendas u pushtua nga Spanja dhe u popullzua nga portugezët. Deri më 1811-ën ishte koloni spanjolle ndërsa më 1826 u shpall dhe u njohë si republikë sovrane. Kushtetutën e vitit 1919 e ka ndryshuar dhe ri -ndryshuar disa herë në mes të sistemit presidencial dhe kolegjial. Pas krizave shtetërore më 1973 dhe 1976-të politika e Urugait dominohet nga ushtarakët. Që nga 1984-ta mbahen zgjedhje demokratike të presidentciale dhe parlamentare. Në vitin 2000 president ishte J. Battle Ibáńez nga tabori i konservativëve.

Politika e Shtetit

Gjeografia e shtetit

Ekonomia e shtetit

Demografia e shtetit

Piktori dhe skulptori abstrakt Carlos Páez Vilaró ishte një artist i shquar uruguaian. Ai vizatoi nga Timbuktu dhe Mykonos për të krijuar veprën e tij më të njohur: shtëpinë e tij, hotelin dhe atelienë Casapueblo pranë Punta del Este . Casapueblo është një "skulpturë e jetueshme" dhe tërheq mijëra vizitorë nga e gjithë bota. Piktori i shekullit të 19-të Juan Manuel Blanes , veprat e të cilit përshkruajnë ngjarje historike, ishte artisti i parë uruguaian që fitoi njohje të gjerë. [28] Piktori post-impresionist Pedro Figariarriti famë ndërkombëtare për studimet e tij pastel të lëndëve në Montevideo dhe në fshat. Përzierja e elementeve të artit dhe natyrës, puna e arkitektit të peizazhit Leandro Silva Delgado  [ es ] ka fituar gjithashtu rëndësi ndërkombëtare. [28]

Uruguai ka një industri të vogël, por në rritje të filmit, dhe filma të tillë si Whisky nga Juan Pablo Rebella dhe Pablo Stoll (2004), Los días con Ana e Marcelo Bertalmío (2000; "Ditët me Anën") dhe Paisito e Ana Díez (2008). ), rreth grushtit të shtetit ushtarak të vitit 1973, kanë fituar nderime ndërkombëtare. [

   * Telekomunikacioni
   * Transporti
   * Ushtria
   * Pushime

• Uruguajan Portali Qeveritar

1. ↑ "Yamandú Orsi". Presidencia Uruguay (në spanjisht). Marrë më 11 maj 2026.
2. ↑ "Yamandú Orsi". Presidencia Uruguay (në spanjisht). Marrë më 11 maj 2026.
3. 1 2 "Uruguay Facts, Map, Population, GDP". The World Factbook (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
4. ↑ "GDP (PPP) by Country (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
5. ↑ "GDP (PPP) by Country (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
6. ↑ "GDP by Country (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
7. ↑ "GDP per Capita (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
8. ↑ "Human Development Index and its components" (PDF). UNDP Human Development Reports (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.