Łuszcz strojny

Łuszcz strojny
	Pheucticus ludovicianus
	(Linnaeus, 1766)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	kardynały
Rodzaj	Pheucticus
Gatunek	łuszcz strojny
Synonimy
	Loxia ludoviciana Linnaeus, 1766; Habia ludoviciana (Linnaeus, 1766); Hedymeles ludovicianus (Linnaeus, 1766); Pheuctictus ludovicianus (Linnaeus, 1766); Zamelodia ludoviciana (Linnaeus, 1766);
	Loxia ludoviciana Linnaeus, 1766; Habia ludoviciana (Linnaeus, 1766); Hedymeles ludovicianus (Linnaeus, 1766); Pheuctictus ludovicianus (Linnaeus, 1766); Zamelodia ludoviciana (Linnaeus, 1766);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; okres lęgowy przeloty zimowiska

Łuszcz strojny^[6] (Pheucticus ludovicianus) – gatunek małego, wędrownego ptaka z rodziny kardynałów (Cardinalidae).

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1766 roku Karol Linneusz w 12. wydaniu Systema Naturae^[4]^[7]. Autor nadał gatunkowi nazwę Loxia ludoviciana, a jako miejsce typowe wskazał „Ludovicia”^[7], czyli Luizjanę^[4]. Obecnie łuszcz strojny umieszczany jest w rodzaju Pheucticus^[2]^[3]^[6]^[8]. Nie wyróżnia się podgatunków^[2]^[3]^[8].

Morfologia

Długość ciała 18–20 cm; masa ciała: samce 36–63 g, samice 34–56 g^[3].

Wierzch ciała czarny. Na piersi widoczny różowoczerwony trójkąt powiększający się wraz z wiekiem. Skrzydła oraz ogon z białymi plamkami. Boki, pokrywy podogonowe oraz brzuch białe. Spód skrzydeł różowy. Wierzch ciała samicy brązowy; na głowie widać jasne paski; spód skrzydeł w kolorze szafranu. Spód ciała szarobiały w brązowe kreski. Samiec podczas zimy jest podobny do samicy, ale pierś ma różową, skrzydła czarno-białe z różowym spodem. Młode samce są upierzone tak, jak dorosłe samce w zimie, z wyjątkiem koloru brązowego na skrzydłach i mniejszej ilości barwy różowej.

Zasięg, środowisko

Liściaste zadrzewienia oraz zarośla w północno-środkowej, środkowej, północno-wschodniej oraz środkowo-wschodniej części Ameryki Północnej. Zimuje na Karaibach, od północno-wschodniego i zachodniego Meksyku na południe przez Amerykę Centralną do Kolumbii, Wenezueli i Ekwadoru; rzadko jeszcze dalej na południe aż po Peru i na wschód po Gujanę^[2]^[3].

Status zagrożenia

IUCN uznaje łuszcza strojnego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku^[5]. Organizacja Partners in Flight szacuje liczebność populacji lęgowej na około 4,7 miliona osobników^[9]. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy^[5]^[9].

Przypisy

↑ Pheucticus ludovicianus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 V.E.V.E. Wyatt V.E.V.E., C.M.C.M. Francis C.M.C.M., Rose-breasted Grosbeak (Pheucticus ludovicianus), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. A.F. Poole & F.B. Gill), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.robgro.01 [dostęp 2026-03-11] (ang.).
1 2 3 4 5 del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 16. Tanagers to New World Blackbirds, Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 407, ISBN 978-84-96553-78-1 .
1 2 3 4 5 6 D.D. Lepage D.D., Rose-breasted Grosbeak Pheucticus ludovicianus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-03-11] (ang.).
1 2 3 Pheucticus ludovicianus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cardinalidae Ridgway, 1901 - kardynały - Cardinals, grosbeaks and allies (wersja: 2024-09-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-03-11].
1 2 K.K. Linneusz K.K., Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 12, t. 1 cz. 1, Holmiae 1766, s. 306 (łac.).
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Cardinals, grosbeaks and “tanager” allies. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-03-11]. (ang.).
1 2 Rose-breasted Grosbeak Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-03-11]. (ang.).

Bibliografia

Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Pheucticus ludovicianus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[botw-2] 1 2 3 4 V.E.V.E. Wyatt V.E.V.E., C.M.C.M. Francis C.M.C.M., Rose-breasted Grosbeak (Pheucticus ludovicianus), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. A.F. Poole & F.B. Gill), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.robgro.01 [dostęp 2026-03-11] (ang.).

[HBW16-3] 1 2 3 4 5 del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 16. Tanagers to New World Blackbirds, Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 407, ISBN 978-84-96553-78-1 .

[avibase-4] 1 2 3 4 5 6 D.D. Lepage D.D., Rose-breasted Grosbeak Pheucticus ludovicianus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-03-11] (ang.).

[iucn-5] 1 2 3 Pheucticus ludovicianus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-6] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cardinalidae Ridgway, 1901 - kardynały - Cardinals, grosbeaks and allies (wersja: 2024-09-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-03-11].

[oryg-7] 1 2 K.K. Linneusz K.K., Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 12, t. 1 cz. 1, Holmiae 1766, s. 306 (łac.).

[ioc-8] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Cardinals, grosbeaks and “tanager” allies. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-03-11]. (ang.).

[aablh-9] 1 2 Rose-breasted Grosbeak Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-03-11]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]