Škoda 9Tr

Škoda 9Tr
Ilustracja
Zabytkowa Škoda 9Tr w Eberswalde
Dane ogólne
Producent

Škoda

Lata produkcji

1959–1981

Miejsce produkcji

Czechosłowacka Republika Socjalistyczna Ostrov

Dane techniczne
Typy nadwozia

Wysokopodłogowy trolejbus klasy MAXI

Układ drzwi

2-2-2 lub 2-0-2

Liczba drzwi

2 lub 3

Moc silników

1×110–120 kW

Długość

11 000 mm

Szerokość

2500 mm

Wysokość

3240 mm

Masa własna

8900–9600 kg

Rozstaw osi

5400 mm

Prędkość maksymalna

60 km/h

Wnętrze
Liczba miejsc siedzących

23–26 (troje drzwi)
39–41 (dwoje drzwi)

Škoda 9Tr – typ czechosłowackiego trolejbusu. Był produkowany od początku lat 60. do początku lat 80. XX wieku przez zakład Škoda w Ostrovie. Ogółem wyprodukowano 7437 trolejbusów, dzięki czemu 9Tr stał się trzecim na świecie pod względem liczby wyprodukowanych egzemplarzy (po radzieckich ZiU-5 i ZiU-9)[1].

Konstrukcja

Jest to dwuosiowy trolejbus oparty na starszym typie 8Tr. Pojazd ma nadwozie samonośne[2]. Ramę nadwozia (spawaną ze specjalnych stalowych belek i listew) obłożono z zewnątrz płatami blachy. We wnętrzu ściany pokryto laminatem kartonowym. Po prawej stronie nadwozia znajduje się dwoje (w niektórych trolejbusach przeznaczonych na eksport) lub troje czteroczęściowych drzwi harmonijkowych. Wewnątrz umieszczono tapicerowane siedzenia w układzie 2+1[3].

W pierwszej połowie lat 60. XX wieku w jednym trolejbusie zastosowano zawieszenie hydropneumatyczne, które utrzymywało stałą wysokość podłogi nad ziemią (typ 9TrP). Od 1977 nowo produkowane trolejbusy wyposażano w hydrauliczne wspomaganie kierownicy (typy 9TrH i 9TrHT)[1][2].

Wyposażenie elektryczne pierwszego prototypu, zbudowanego w 1959 r., było praktycznie identyczne z poprzednim typem 8Tr[1]. W drugim prototypie zamontowano już zmodyfikowane silniki trakcyjne[2]. W trolejbusach 9Tr zastosowano rozruch oporowy, który jednak cechował się dużymi stratami energii elektrycznej. Na początku lat 70. XX wieku opracowano nowy, bardziej energooszczędny rozruch tyrystorowy (prototyp 9TrBKR, inne oznaczenie 9TrT), który montowano od 1979 r. (trolejbusy oznaczone jako 9TrHT)[1].

Składy podwójne

Szczególną cechą eksploatacji trolejbusów 9Tr było łączenie ich w składy podwójne od 1968 r., którego dokonywano w miastach Związku Radzieckiego. Planowano produkcję takich składów w fabryce pod oznaczeniem Škoda 12Tr, ale tych planów nie udało się zrealizować. Ogółem w miastach ZSRR utworzono 483 składy podwójne z trolejbusów 9Tr[4].

Dostawy

Państwo Miasto Typ Lata dostaw Liczba Numery taborowe Uwagi
 Afganistan Kabul 9TrH 1979–? 86      
 Bułgaria Płowdiw   1966-1981 163 101-263    
Sofia   1964-1981 395      
 Czechosłowacka Republika Socjalistyczna Bratysława 9Tr 1962–1975 98 85–119

123–149 192–225 229, 230

 [5]
9TrH 1978 10 150–159  
9TrHT 1979 60 1–60  
Brno 9Tr 1963–1975 61 43–54

3055–3083 3087–3106

   [6]
9TrT 1972–1974 3y 3084–3086  
9TrH 1978 10 3107–3116  
9TrHT 1979–1981 47 3117–3163  
Cieplice 9TrHT 1980 1 105 [7]
Czeskie Budziejowice 9Tr 1963–1965 8 1, 2, 4

50–54

   [8] 
Děčín 9Tr 1963–1968 8 5, 6, 8, 15

23–26

   [9]
9TrP 1965 1 13 prototyp z zawieszeniem hydropneumatycznym [10]
Hradec Králové 9Tr 1962–1975 39 47–62

65–67 69, 70, 75 77–79, 82 86–99

   [11]
9TrHT 1979–1980 19 37–46

63, 64, 68 71–74 76, 80

  
Igława 9Tr 1963–1974 19 1–5

21, 22, 24, 25 28–37

   [12]
9TrH 1978 5 38–42  
9TrHT 1979–1980 19 1–19  
Mariańskie Łaźnie 9Tr 1963–1974 15 1, 2, 11–17

20, 21, 24–27

   [13]
9TrHT 1979–1980 4y 28–31  
Opawa 9Tr 1963–1975 16 18, 19

24–37

   [14]
9TrH 1978 1 38  
9TrHT 1979–1981 10 39–48  
Ostrawa 9Tr 1963–1974 32 48–79   [15]
9TrH 1977–1978 4 81–84  
9TrHT 1979–1981 36 3087–3122  
Pardubice 9Tr 1962–1965

1968–1975

 53 101–148 numery 106 i 137–140 obsadzono dwukrotnie [16]
9TrH 1978 4y 114, 141

142, 144

  
9TrHT 1979–1981 22 302, 304

307, 308 311, 312 349–364

  
Pilzno 9Tr 1960–1975 84 166

191–193 195–213 215–218 221–246 249–278

 numer 191 obsadzono dwukrotnie [17]
9TrL 1961 1 194 prototyp trolejbusu z Mariańskich Łaźni
9TrT 1970 1 247  
9TrH 1978 34 279–312  
9TrHT 1979–1981 32 313–339

341–345

  
Preszów 9Tr 1962–1972 20 1, 2, 8–23

26, 27

   [18]
9TrH 1978 1 28  
9TrHT 1979–1981 16 29–44  
Zlín – Otrokovice 9Tr 1963–1975 61 1–33, 36

38–40 44–67

   [19]
9TrH 1978 9 12, 22, 34

35, 37 41–44

  
9TrHT 1979–1980 29 2, 3, 7

9–11 15, 16 45–47 55, 57

  
 Indie Mumbaj 9Tr 1962 12      
 NRD Berlin 9Tr 1964–1966 17 1101–1117    
Drezno 9Tr 1962–1969 30 175–191

251–263

    
Eberswalde 9Tr 1962–1970 15 2, 5

13–19 22–27

    
Erfurt 9Tr 1962–1967 13 21, 22

24–34

    
Gera 9Tr 1964–1970 9 320–328    
Greiz 9Tr 1964 1 9008    
Lipsk 9Tr 1962–1964 7 150–156    
Magdeburg 9Tr 1964–1967 7 1056–1058

1064–1067

    
Poczdam 9Tr 1962–1970 14 18–31    
Weimar 9Tr 1964–1969 10 1–4

19–24

    
Zwickau 9Tr 1962–1970 11 306–313 numery 307–309 obsadzono dwukrotnie  
 Norwegia Bergen 9Tr 1973 20 301–320    
 Polska Gdynia 9Tr 1962–1970  72      
Lublin 9Tr 1963–1970 55 545-600    
Olsztyn            
Warszawa 9Tr 1962–1967 77 135-211    
Wałbrzych 9Tr 1962–1969 40      
 Rumunia Bukareszt            
 ZSRR Baku            
Batumi 9Tr/9TrH   16      
Charków 9Tr 1970–1972 67 52–118 kolejny trolejbus (nr 51) zakupiono z Kijowa  
Czerniowce 9Tr/9TrH 1966–1979 188 23–61

68–216

 sześć kolejnych trolejbusów (nr 62-67) zakupiono w Symferopolu  
Cziatura 9Tr/9TrH   25      
Dniepropetrowsk 9Tr 1962

1974–1976

 90 90–94

501–585

 pierwszych pięć trolejbusów (nr 90–94) oddano do Symferopola (1962)  
Erywań            
Gandża            
Gori 9Tr/9TrH   22      
Kijów 9Tr/9TrH 1962–1982 1220 132–200

550–909 961–999 1001–1595 1601–1698 1701–1759

    
Kutaisi 9Tr/9TrH   121      
Kowno 9Tr 1965–1982 21      
Lisiczańsk 9Tr 1972–1975 29 01–29 kolejnych 8 trolejbusów (nr 30–37) zakupiono z Kijowa i Ługańska (1984, 1985)  
Lwów 9Tr/9TrH 1970–1982 252 180–185

187–432

 kolejny trolejbus (nr 186) zakupiono z Czerniowców  
Mariupol 9Tr/9TrH 1971–1982 212 101–312  
Równe 9Tr/9TrH/

9TrHT

 1974–1982 100 001–100 kolejnych 18 trolejbusów (nr 122–139) zakopiono z Brna, Ostrawy i Opawy (1996, 1997)  
Rustawi 9Tr/9TrH   30      
Ryga   1962–1982 536[20]      
Sewastopol 9Tr 1968–1971 75 401–475    
Suchumi 9Tr/9TrH   18      
Symferopol – Ałuszta – Jałta 9Tr/9TrH 1962–1982 580      
Tallinn 9Tr/9TrH 1966–1983 210 10–209 numery 1–9 i 24 obsadzono dwukrotnie  
Tarnopol 9Tr/9TrH/

9TrHT

 1974–1982 85 001–085 kolejnych 6 trolejbusów (nr 131–136) zakupiono z Brna i Ostrawy (1996)  
Tbilisi 9Tr/9TrH   280      
Wilno 9Tr 1961–1982 295      

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Libor Hinčica, Zdeněk Kresa, Anton Brynych, Trolejbus Škoda 9 Tr slaví 60 let v pravidelném provozu [online], Czechyslovenský Dopravák, 30 listopada 2020 [dostęp 2025-07-15] (cz.).
  2. 1 2 3 Dlouhá tradice výroby českých trolejbusů: Škoda 9Tr, [w:] Martin Harák, České trolejbusy: historie a současnost, typy, technika, provoz, Praga: Grada Publishing, 2015, s. 53–54, ISBN 978-80-247-5552-6 (pol.).
  3. ↑ Skoda 9Tr [online], www.lubus.info [dostęp 2025-07-15].
  4. ↑ Троллейбусные поезда Краснодара [online], www.kubtransport.info [dostęp 2025-07-15].
  5. ↑ DP Bratislava: trolejbusy Škoda 9Tr [online], evidencia-dopravcov.eu [dostęp 2018-05-20] (słow.).
  6. ↑ DPMB: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  7. ↑ Arriva Teplice: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz, 2017.
  8. ↑ DP České Budějovice: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  9. ↑ DP Děčín: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  10. ↑ Vůz DP Děčín #13II (Škoda 9Tr1) [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  11. ↑ DP Hradec Králové: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  12. ↑ DP Jihlava: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-07].
  13. ↑ MĚSTSKÁ DOPRAVA Mariánské Lázně: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-08].
  14. ↑ DP Opava: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-08].
  15. ↑ DP Ostrava: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-08].
  16. ↑ DP Pardubice: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-10-26].
  17. ↑ PMDP: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2016-11-30].
  18. ↑ Škoda 9 Tr [online], Imhd.sk [dostęp 2019-10-07] (słow.).
  19. ↑ DSZO: trolejbusy Škoda 9Tr [online], seznam-autobusu.cz [dostęp 2017-04-25].
  20. ↑ http://riga.mashke.org/Riga-Troll/List/list_eng.htm.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.