Żywet

Żywet (ang. Givetian) – wyższa (młodsza) część dewonu środkowego.

system oddział piętro wiek (mln lat)
karbon wczesny missisip turnej młodsze
dewon górny famen 372,2–358,9
fran 382,7–372,2
środkowy żywet 387,7–382,7
eifel 393,3–387,7
dolny ems 407,6–393,3
prag 410,8–407,6
lochkow 419,2–410,8
sylur przydol starsze
Podział według ICS, wrzesień 2023

Definicja, stratotyp historyczny i obecny

Żywet to:

  • w sensie geochronologicznym – młodszy wiek epoki dewonu środkowego, trwający około 6,5 miliona lat (od 391,8 ± 2,7 do 385,3 ± 2,6 mln lat temu). Żywet jest młodszy od eiflu a starszy od franu.

Nazwa pochodzi od miasta Givet, leżącego nad rzeką Mozą w północnej (Francji). Piętro żywet (fr. Givétien) wprowadził w roku 1879 na podstawie odsłonięć w dolinie Mozy na południe od miasta francuski geolog Jules Gosselet[1].

Stratotyp dolnej granicy żywetu znajduje się na grzbiecie Jebel Mech Irdane koło miasta Ar-Risani (około 400 km na SE od Rabatu, Maroko). Granica oparta jest na pierwszym pojawieniu się konodonta Polygnathus hemiansatus Bultynck, 1997.

Biosfera żywecka

Z istotnych wydarzeń historii biosfery, które miały miejsce w żywecie, można wymienić pojawienie się pierwszych goniatytów o złożonej linii lobowej[2] oraz radiację otwornic wielokomorowych[3][4].

Przez pewien czas najstarsze znane na świecie drzewa pochodziły z żywetu (stanowisko Gilboa w stanie Nowy Jork)[5], ale obecnie znaleziono nieco starsze (eifelskie)[6]. Charakterystycznym elementem biosfery morskiej żywetu były olbrzymie ramienionogi z rodzaju Stringocephalus i pokrewnych[7]. W środkowym żywecie miało miejsce wymieranie Taghanic[8].

W Polsce bogate fauny żyweckie opisano z okolic Miłoszowa w Górach Świętokrzyskich[9].

Przypisy

  1. ↑ Denise Brice (red.), Stratotype Givétien, Patrimoine géologique, Paris–Mèze: Publications scientifiques du Muséum national d'histoire naturelle–Biotope éditions, 2016 (7), s. 268, ISBN 978-2-85653-791-6 [dostęp 2025-06-14] (fr.).
  2. ↑ J. Bockwinkel, R.T. Becker, V. Ebbighausen, Upper Givetian ammonoids from Dar Kaoua (Tafilalt, SE AntiAtlas, Morocco), „Berliner paläobiologische Abhandlungen”, 10, 2009, s. 61–128.
  3. ↑ Daniel Vachard, Lucie Pille, Jérémie Gaillot, Palaeozoic Foraminifera: Systematics, palaeoecology and responses to global changes, „Revue de Micropaléontologie”, 53 (4), Foraminiferal Geobiology, 2010, s. 209–254, DOI: 10.1016/j.revmic.2010.10.001, ISSN 0035-1598 [dostęp 2025-06-14].
  4. ↑ M. Gajewska, Middle Devonian Foraminifera from the Holy Cross Mountains, „Annales Societatis Geologorum Poloniae”, 92 (4), s. 411–424.
  5. ↑ William E. Stein, Frank Mannolini, Linda VanAller Hernick, Ed Landing, Christopher M. Berry, Giant cladoxylopsid trees resolve the enigma of the Earth’s earliest forest stumps at Gilboa, „Nature”, 446 (7138), 2007, s. 904–907, DOI: 10.1038/nature05705, ISSN 1476-4687 [dostęp 2025-06-14] (ang.).
  6. ↑ Neil S. Davies, William J. McMahon, Christopher M. Berry, Earth's earliest forest: fossilized trees and vegetation-induced sedimentary structures from the Middle Devonian (Eifelian) Hangman Sandstone Formation, Somerset and Devon, SW England, „Journal of the Geological Society”, 181 (4), 2024, jgs2023–204, DOI: 10.1144/jgs2023-204 [dostęp 2025-06-14].
  7. ↑ Wolfgang Struve, Neues zur Stratigraphie und Fauna des rhenotypen Mittel-Devon, „Senckenbergiana lethaea”, 71, 1992, s. 503–624.
  8. ↑ Z. Sarah Aboussalam, R. Thomas Becker, The global Taghanic Biocrisis (Givetian) in the eastern Anti-Atlas, Morocco, „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology”, 304 (1), Sea-level cyclicity, climate change, and bioevents in Middle Devonian marine and terrestrial environments, 2015, s. 136–164, DOI: 10.1016/j.palaeo.2010.10.015, ISSN 0031-0182 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  9. ↑ A.T. Halamski i inni, The pre-Taghanic (Givetian, Middle Devonian) ecosystems of Miłoszów (Holy Cross Mts, Poland), „Annales Societatis Geologorum Poloniae”, 92 (4), 2022, s. 323–379.

Bibliografia

Zobacz też

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.