Adamczycha

Adamczycha
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

ostrołęcki

Gmina

Baranowo

Liczba ludności (2021)

49[1][2]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

06-320[3]

Tablice rejestracyjne

WOS

SIMC

0505929[4]

Położenie na mapie gminy Baranowo
Mapa konturowa gminy Baranowo, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Adamczycha”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Adamczycha”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Adamczycha”
Położenie na mapie powiatu ostrołęckiego
Mapa konturowa powiatu ostrołęckiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Adamczycha”
Ziemia53°06′25″N 21°15′47″E/53,106944 21,263056[5]

Adamczycha (kurp. Ładamcycha[6]) – wieś sołecka[7] w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Baranowo[4][8].

Historia

Nazwa wsi pochodzi od nazwy osobowej Adamek. Wyróżnia się dwie części wsi: Gajówka i Zagrądzie, a wśród nazw fizjograficznych podaje się pole Bżysk(a), bagno Murszadło, łąki Piskorzeniec i pole/las Zamurszadle[9].

Integralne części wsi Adamczycha[8][4]
SIMCNazwaRodzaj
1056630Zagrądzieczęść wsi

Wieś powstała przed 1818 podobnie jak pobliskie Gaczyska, Dynak, Glinki i Ramiona[9]. W roku 1812 notujemy narodziny dziecka we wsi Jadamczycha, zaś w Baranowie ślub zamieszkałej w Adamczysze wdowy[10]. W 1827 we wsi było 7 domów, które zamieszkiwały 42 osoby. Adamczycha była wsią rządową w powiecie przasnyskim obwodu przasnyskiego guberni płockiej. Należała do parafii Baranowo[11]. Jak wynika z Topograficznej Karty Królestwa Polskiego wieś położona była na bagnistym terenie[12], co znajduje odzwierciedlenie w opisie województwa płockiego autorstwa Aleksandra Połujańskiego z 1852[9].

Kiedy w 1827 przeprowadzono reorganizację leśnictwa, zlikwidowano straże Żelazna, Krzywoszyja i Jednorożec, zachowano straż Olszewka i utworzono nowe: Jarzynny Kierz, Lipa oraz Adamczycha (Adamczysko). Straż leśna w Adamczysze została zlikwidowana wraz z reorganizacją lasów rządowych w 1918[9]. Od 1816 w Adamczysze działała kopalnia bursztynu, jedna z 14 na terenie leśnictwa Przasnysz[13].

W 1848 w 9 domach mieszkało 61 osób: 33 mężczyzn i 28 kobiet[9]. W końcu XIX wieku w Adamczysze funkcjonowała jedna z trzech smolarni w gminie Baranowo (pozostałe w Dynaku i Rupinie). W 1881 we wsi było 14 gospodarstw, w 1889 o jedno mniej. W 1881 w Adamczysze mieszkało 97 osób: 50 mężczyzn i 47 kobiet. W 1889 we wsi mieszkało 106 osób, w tym 50 mężczyzn i 56 kobiet. Wieś zajmowała powierzchnię ponad 71 morgów, z tego ponad 2 przeznaczono pod zabudowę, ponad 36 pod orkę, ponad 24 pod łąki, 7 pod wygon, ponad 2 na nieużytki. We wsi stało 12 zabudowań mieszkalnych i 35 gospodarskich[14]. W 1900 we wsi notowano 14 domów i 97 mieszkańców. Miejscowość zajmowała powierzchnię 144 morgów[15].

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwały 104 osoby, wszyscy rzymscy katolicy narodowości polskiej. Było tu 18 budynków mieszkalnych[16]. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Baranowie. Podlegała pod sąd grodzki w Przasnyszu i sąd okręgowy w Mławie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Baranowie[17]. Dzieci z Adamczychy uczęszczały do szkoły powszechnej w Jastrząbce[9].

Na dzień 1 września 1939 w Adamczysze notowano 128 osób. Według stanu na 1 stycznia 1945 wieś zajmowała powierzchnię 98,56 ha. Mieszkały tu 134 osoby. W 1949 obszar wsi wynosił 275,38 ha. We wsi stały 53 budynki. Notowano tu 106 osób[9]. W 2002 w Adamczysze było 49 gospodarstw domowych[18]. W 2011 we wsi mieszkało 75 osób, zaś około 2005 – 79 osób[9]. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkało 49 osób. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 35,5%[18].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W gwarze kurpiowskiej mieszkaniec wsi to ładamcysåk, a mieszkanka – ładamcysónka. Sąsiedzi przezywają ludzi z Adamczychy bagńårze[6].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w Baranowie[19].

Sołtyską sołectwa Adamczycha jest Bożena Grzyb[20].

Odniesienia w kulturze

Akcja serialu komediowego 1670 produkcji Netflixa rozgrywa się we wsi Adamczycha[21]. Nazwa spodobała się scenarzyście serialu Jakubowi Rużylle[22].

Przypisy

  1. ↑ Wieś Adamczycha w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-11-03], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2024-11-03].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 2 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 63.
  6. 1 2 Słownik Kurpiowski [online], www.zwiazekkurpiow.pl [dostęp 2025-09-25].
  7. ↑ Strona gminy, sołectwa
  8. 1 2 Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 Adam Białczak, Dzieje Baranowa oraz ziem nad Płodownicą i Omulwią. Mała Kurpiowska Oj­czyzna, Baranowo–Ostrołęka 2005.
  10. ↑ Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Baranowie [online], www.szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2025-09-21] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-02] (niem.).
  11. ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policy, t. 1: A–L, Warszawa 1827, s. 1 [dostęp 2022-07-27].
  12. ↑ Topograficzna Karta Królestwa Polskiego [online], bg.uwb.edu.pl [dostęp 2025-09-21].
  13. ↑ Józef Haczewski, O bursztynie (dokończenie), „Sylwan” (3–4), polona.pl, 1838, s. 398 [dostęp 2025-09-25].
  14. ↑ Obraz statystyczny powiatu przasnyskiego A.N. Leontiewa z 1889 r., red. J. Kociszewska, Ciechanów 1992.
  15. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 15, cz. 1, dir.icm.edu.pl, 1900 [dostęp 2025-09-21].
  16. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. 1: M.st. Warszawa i województwo warszawskie, 1924, s. 60.
  17. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 28.
  18. 1 2 Wieś Adamczycha (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, wypadki drogowe, edukacja, kierunkowy, demografia, statystyki, tabele, linie kolejowe, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-09-21].
  19. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  20. ↑ Sołectwa [online] [dostęp 2025-09-21].
  21. ↑ Mateusz Łysiak, Czy wieś Adamczycha istnieje? Tak, ale to nie tam stoi dworek Jana Pawła Adamczewskiego z serialu „1670” [online], 9 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-15].
  22. ↑ Malutka wieś Adamczycha pod Baranowem stała się sławna dzięki serialowi '1670' [online], Moja Ostrołęka [dostęp 2025-09-21].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.