Aleksander Jurczak
| Data i miejsce urodzenia |
1885 |
|---|---|
| Data śmierci |
1972 |
| Narodowość |
polska |
| Dziedzina sztuki |
muzyka |
| Gatunek |
Aleksander Jurczak (ur. 16 października 1885 w Brodowych Łąkach, zm. 9 czerwca 1972)[1][2] – organista i chórmistrz związany z Kurpiami Zielonymi oraz Mazowszem, pasjonat muzyki kościelnej i ludowej, dokumentalista muzyki tradycyjnej.
Życiorys
Był synem Walentego i Ewy z domu Ambroziak[3]. W 1906 pracował jako organista w parafii św. Wawrzyńca w Zarębach, gdzie poznał przyszłą żonę Stanisławę Maluchnik (1892–1973). Ślub wzięli w 1909[3][4].
W okresie międzywojennym pracował w Mławie jako organista w kościele św. Trójcy i dyrygent chóru św. Cecylii. W tym czasie spisał nuty 70 pieśni kurpiowskich. Zapewne Jurczak interesował się działalnością propagatorów kultury kurpiowskiej takich jak ks. Władysław Skierkowski i Adam Chętnik, jak również cenił Stanisława Kazuro, którego opracowania wykonywał prowadzony przez niego chór[3] w Mławie[5]. W 1937 Jurczak został wybrany skarbnikiem zarządu Związku Organistów Diecezji Płockiej[6].
Po II wojnie światowej rodzina przeprowadziła się do Pułtuska, gdzie Jurczak nadal grał na organach, m.in. w miejscowym kościele i w Dzierżeninie[3].
Małżonkowie Jurczakowie wychowali dziewięcioro dzieci, w tym syna Emanuela – późniejszego inżyniera i autora podręczników technicznych[3].
Aleksander Jurczak jest pochowany na cmentarzu parafialnym św. Krzyża w Pułtusku[1].
Dziedzictwo
W międzywojniu Jurczak spisał pieśni, które dyktowała mu jego żona[7][8]. Znała je od matki Rozalii Maluchnik z Tabaków[3] primo voto Kowalczyk pochodzącej z Majku w parafii Baranowo[9][10]. Pieśni pochodzą z okolic Zarąb, Brodowych Łąk, Wierzchowizny i Cupla. W latach 60. XX wieku Iwona Biernacka, wnuczka Jurczaków, utrwaliła na nagraniu pieśni śpiewane przez babcię Stanisławę Jurczak i jej wypowiedzi o kulturze muzycznej regionu[7][8].
W 2015 Iwona Biernacka stworzyła album Rodzice moje, rodzice opracowany dzięki stypendium Ministerstwa Kultury z udziałem synów (Jonasza i Aleksandra Rewińskich) oraz pianisty i aranżera Mariusza Dubrawskiego. Nagrania (pieśni babci śpiewane przez Biernacką oraz wypowiedzi jej babci) miały premierę radiową na antenie Programu 2 Polskiego Radia. Album zawiera 20 ścieżek[3].
Przypisy
- 1 2 Aleksander Jurczak 1885 Pułtusk św. Kostki – Grobonet [online], grobonet.com [dostęp 2025-10-04].
- ↑ Genealodzy PL, Akt chrztu Aleksandra Jurczaka z adnotacją o ślubie i zgonie, Brodowe Łąki, parafia Brodowe Łąki, 1885, metryki.genealodzy.pl, 1885 [dostęp 2025-10-04].
- 1 2 3 4 5 6 7 Mazur-Hanaj 2020 ↓.
- ↑ Genealodzy PL, Akt ślubu Aleksandra Jurczaka i Stanisławy Maluchnik, parafia w Zarębach, 1909, nr 9 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2025-10-04].
- ↑ Uczestnik, Z konkursu chórów w Mławie (Od własnego korespondenta „Głosu Mazowieckiego”), „Głos Mazowiecki. Katolickie pismo codzienne” (282), 1933, s. 3.
- ↑ Zjazd organistów diecezji płockiej. Nowy Zarząd Związku Organistów, „Głos Mazowiecki. Katolickie pismo codzienne”, 5, 1937, s. 1.
- 1 2 Biernacka 2015 ↓.
- 1 2 Gersz 2024 ↓.
- ↑ Genealodzy PL Genealogia, Akt ślubu Walentego Kowalczyka z Wierzchowizny i Rozalii Tabaki z Majku, parafia w Baranowie, 1877, nr 31 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Genealodzy PL Genealogia, Akt ślubu Rozalii Kowalczyk (wdowy po Walentym Kowalczyku) z Wierzchowizny ze Stanisławem Maluchnikiem z Zarąb, parafia w Zarębach, 1886, nr 17 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2025-10-12].
Bibliografia
- Biernacka I.: Rodzice moje, rodzice. iwonabiernacka.bandcamp.com. [dostęp 2025-07-12].
- Gersz O.: Żona Janusza Rewińskiego też jest aktorką. Byli małżeństwem ponad 30 lat. natemat.pl. [dostęp 2025-07-12].
- Mazur-Hanaj R.: Kurpie – pieśni babci z zeszytu dziadka. muzykatradycyjna.pl. [dostęp 2025-07-12].