Andrzej Dragan
![]() Andrzej Dragan podczas Pol’and’Rock Festival (2025) | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
16 maja 1978 |
| Profesor nauk fizycznych | |
| Specjalność: fizyka teoretyczna, optyka kwantowa, fizyka atomowa | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
9 stycznia 2006 – nauki fizyczne |
| Habilitacja |
15 grudnia 2014 – nauki fizyczne |
| Profesura |
29 maja 2023 |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
| Nagrody | |
| Strona internetowa | |
Andrzej Dragan (ur. 16 maja[1] 1978 w Koninie[2]) – polski fizyk teoretyk i artysta: fotograf, kompozytor oraz twórca filmowy[3], a także popularyzator nauki. Profesor nauk fizycznych[4], profesor na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i profesor wizytujący na Narodowym Uniwersytecie Singapuru, nauczyciel akademicki. Zdobywca nagród krajowych i międzynarodowych, prowadził wykłady dla doktorantów na Politechnice Warszawskiej oraz gościnnie na zajęciach MBA w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych.
Jako fizyk zajmuje się m.in. fizyką atomową, optyką i informacją kwantową w wersji relatywistycznej, habilitując się z tego tematu i uzyskując tytuł profesora[5]. Jako fotograf stworzył własny styl portretu.
Życiorys
Jest synem Anny Dragan – dziennikarki i pisarki[6][7][8].
Studiował na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego[2], 9 stycznia 2006 roku uzyskał tam stopień doktora nauk fizycznych z wyróżnieniem na podstawie pracy pt. Komunikacja przy użyciu pojedynczych fotonów poprzez niedoskonałe kanały kwantowe. Promotorem był Krzysztof Wódkiewicz[5]. 15 grudnia 2014 roku habilitował się na macierzystym wydziale przedstawiając dysertację pt. Relatywistyczna informacja kwantowa[5]. 29 maja 2023 uzyskał tytuł profesora nauk fizycznych[5].
Pracował w Imperial College London oraz w University of Nottingham[2]. Został profesorem wizytującym na Narodowym Uniwersytecie Singapuru[2]. Był sekretarzem naukowym Komitetu Głównego Olimpiady Fizycznej. W Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego kieruje grupą badawczą, która zajmuje się relatywistycznymi aspektami zjawisk kwantowych[2]. W 2026 roku został wykładowcą na studiach MBA dla branży IT w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych[9].
Twórczość
Fizyka
Napisał blisko 70 prac z zakresu optyki kwantowej, relatywistycznej teorii informacji kwantowej, teorii względności, kwantowej teorii pola w zakrzywionych czasoprzestrzeniach[2] oraz podręcznik teorii względności: Unusually Special Relativity, wyd. World Scientific Publishing (2021).
Jest laureatem nagród naukowych Polskiego Towarzystwa Fizycznego za najlepszą pracę magisterską (2001)[10], European Science Foundation, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Ministra Edukacji, nagrody „Zostańcie z nami” tygodnika „Polityka”[11]. Był również dwukrotnie stypendystą University of Oxford. Laureat nagrody Wizjoner Roku Digital Shapers[12].
Zajmuje się popularyzacją badań naukowych[13][14] był uczestnikiem kilku konferencji TEDx, m.in. w Poznaniu[15]. Udzielał wywiadów internetowemu Radiu Naukowemu[16] i polskim youtuberom[17][18][19].
Współautor pracy (wraz z Arturem Ekertem) dotyczącej dopuszczalności istnienia tachionów (hipotetycznych cząstek elementarnych poruszających się z prędkością nadświetlną) w ramach szczególnej teorii względności[20][21].
Fotografia
Fotografować zaczął w 2003 roku[22]. Wypracował własną technikę cyfrowej obróbki fotograficznej, nazywaną efektem Dragana[23].
Jest autorem sesji fotograficznych, w których uczestniczyło wiele znanych osób[22], m.in.:
- 2016: Joss Stone (pozowała nago),
- 2010: Jim Broadbent,
- 2007: Mads Mikkelsen (pozował z embrionem kota)[3][22],
- 2005: David Lynch (pozował z kurą)[3][22],
- 2005: Jan Peszek,
- 2004: Jerzy Urban (pozował z cygarem i z nagą kobietą w tle)[3][22],
- 2004: Kuba Wojewódzki.
Był autorem wystaw w Mediolanie, Paryżu, Londynie, Nowym Jorku, Amsterdamie i Tokyo[22], opublikował swoje zdjęcia na okładkach kilkudziesięciu czasopism i książek w wielu krajach świata[3] m.in. w filipińskim magazynie fotograficznym „Digital Photographer Philippines”, czy też magazynach m.in. we Włoszech, Francji, Wenezueli, Czechach i Rumunii[22].
Jest znany z szokujących, prowokacyjnych i kontrowersyjnych sesji fotograficznych. Wykonał m.in. serię portretów anorektycznej modelki i portret poranionego mężczyzny w koronie cierniowej (obydwie sesje z 2006 r.)[3]. Znany jest również jako autor zdjęć do kampanii reklamowych takich marek jak Converse, Energizer, PlayStation, Xbox, czy Play[22]. Jest zdobywcą tytułu Fotograf Roku 2007 brytyjskiego czasopisma „Digital Camera”, jego prace były nominowane do Złotego Lwa na festiwalu reklamowym w Cannes, zdobywał też nagrody na festiwalach reklamowych Golden Drum, Epica Awards, Corbis Awards, Photo Masters Cup London oraz KTR[22].
Film
Andrzej Dragan stworzył krótkometrażowe filmy artystyczne, inspirowane teoriami fizycznymi[24], krótkie filmy i reklamy m.in. dla HBO oraz Netflixa, a także teledyski, m.in. dla Behemotha, Hani Rani i Quebonafide, za który dostał Fryderyka w kategorii teledysk roku 2025 (do jego singla „Futurama 3 (fanserwis)”)[25][26]. Za swoje filmy zdobył m.in. główną nagrodę Best in Show brytyjskiego magazynu „Creative Review” (2014)[27], finalista festiwalu Berlin Commercial (2018), laureat głównej nagrody oraz Best Art Direction na London Fashion Film Festival (2019), zwycięzca nagrody za najlepsze efekty specjalne berlińskiej Berlin Music Video Awards (2025)[28] oraz polskiego „Popkillera” za teledysk roku (2025)[29], nagrody Script Fiesta za najlepszy scenariusz teledysku (2025)[30]. Jego reklama dla firmy 4F zdobyła nagrodę Film Reklamowy Roku Polskiej Organizacji Reklamodawców na festiwalu Crafty Awards (2025)[31]. Dragan został uznany Człowiekiem Roku w ramach gali Innovation stowarzyszenia SAR (2025)[32].
Muzyka
W latach 90. Andrzej Dragan tworzył, pod pseudonimem „Dreamer”, muzykę na komputerach Amiga[33] w ramach Demosceny, za którą zdobywał liczne nagrody. Jest współzałożycielem międzynarodowej grupy Nah-Kolor[34].
Książki
Andrzej Dragan jest autorem książek:
- 2019: Kwantechizm, czyli klatka na ludzi, wyd. Fabuła Fraza, ISBN 978-83-65411-31-0 – książka popularnonaukowa poświęcona m.in. fizyce kwantowej[35];
- 2021: Unusually Special Relativity, wyd. World Scientific Publishing, ISBN 978-1-80061-088-0 – podręcznik szczególnej teorii względności;
- 2022: Kwantechizm 2.0, Wydawnictwo Otwarte, ISBN 978-83-813-5137-9.
- 2025: Quo vAIdis, Wydawnictwo Otwarte, ISBN 978-83-8399-008-8[36] – Książka Roku 2025 w plebiscycie portalu Lubimyczytać.pl w kategorii literatura faktu, publicystyka[37][38] oraz Wydarzenie Roku 2025 według Magazynu Literackiego „Książki”[39].
Przypisy
- ↑ Dr hab. Andrzej Dragan [online], Universität der Drei Generationen Uniwersytet Trzech Pokoleń [dostęp 2023-04-27] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 Andrzej Dragan nie tylko o kwantach [online], Urząd Miejski w Koninie, 12 kwietnia 2019 [dostęp 2020-04-03].
- 1 2 3 4 5 6 I. Torbicka, Makabreski według Andrzeja Dragana, „Gazeta Wyborcza. Poznań” nr 268, 16.11.2007, „Z drugiej strony”, s. 2.
- ↑ M.P. z 2023 r. poz. 605 (ISAP).
- 1 2 3 4 Prof. dr hab. Andrzej Dragan, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2015-03-06].
- ↑ Spotkanie Autorskie z Anną Dragan [online], LM.pl – pierwszy portal w regionie [dostęp 2022-10-29] (pol.).
- ↑ Szpula Anny Dragan. Jak rozplątać te nici? [online], LM.pl – pierwszy portal w regionie [dostęp 2022-10-29] (pol.).
- ↑ Spacer w puszczy z Anną Dragan – Konin. Tu płynie energia [online], www.konin.pl [dostęp 2022-10-29].
- ↑ Profesor Andrzej Dragan wykładowcą na studiach MBA w PJATK [online], PJATK, 3 lutego 2026 [dostęp 2026-03-20].
- ↑ Nagroda Magisterska im. Arkadiusza Piekary [online], Polskie Towarzystwo Fizyczne [dostęp 2025-11-10].
- ↑
Mariusz Czubaj, Jasna strona nauki [online], www.polityka.pl, 2004 [dostęp 2025-12-01]. - ↑ Poznaj Digital Shapers 2024..
- ↑
Artykuły popularnonaukowe w miesięczniku „Delta” [dostęp 2026-01-22]. - ↑
Andrzej Dragan, Teoria kwantowa vs. czarne dziury, kanał „Zapytaj fizyka” na YouTube, 8 maja 2019 [dostęp 2021-09-18]. - ↑
Andrzej Dragan, Mechanika kwantowa i upadek starej fizyki | TEDxPoznan, kanał TEDx Talks na YouTube, 28 grudnia 2015 [dostęp 2021-09-21]. - ↑
Kwantowa zasada względności, czyli nadświetlni obserwatorzy brani na serio, radionaukowe.pl [dostęp 2021-09-18]. - ↑
Andrzej Dragan, O co chodzi w fizyce kwantowej – wywiad w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, kanał „Astrofaza” na YouTube, 17 czerwca 2019 [dostęp 2021-09-18]. - ↑
Wini x Andrzej Dragan – rozmowa, kanał WINI na YouTube, 15 stycznia 2021 [dostęp 2021-09-18]. - ↑ Andrzej Dragan: bezczelny fizyk, który rozwiązał zagadkę mechaniki kwantowej. [dostęp 2023-12-26].
- ↑ Andrzej Dragan, Artur Ekert. Quantum principle of relativity. „New Journal of Physics”. 22 (2020). DOI: 10.1088/1367-2630/ab76f7. arXiv:1910.02780. (ang.).
- ↑ PA rebel physicist has an elegant solution to a quantum mystery [online] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Oficjalna strona fotografa.
- ↑ Jakub Kaźmierczyk, Obróbka w stylu Dragana w Photoshopie [wideoporadnik] [online], Fotoblogia.pl, 3 listopada 2012 [dostęp 2025-11-09].
- ↑ Dylatacja czasu – film o fizyce, którego nie zdołasz zapomnieć. choć będziesz chciał [online], CrazyNauka.pl [dostęp 2018-07-22].
- ↑ Fryderyki 2025. Koninianin nagrodzony za najlepszy teledysk roku [online], lm.pl, 6 kwietnia 2025 [dostęp 2025-04-06].
- ↑ Fryderyki 2025. Kto wygrał? Krzysztof Zalewski z trzema statuetkami! [online], RMF FM [dostęp 2025-04-06].
- ↑ Creative Review, Time Dilation [online].
- ↑ Tak zaawansowane technologie pomogły Andrzejowi Draganowi w stworzeniu futurystycznego teledysku Quebonafide [online], Cyfrowa Rzeczpospolita.
- ↑ Pokillery 2025 rozdane [online].
- ↑ Nagrody w festiwalu Script Fiesta [online], Polski Instytut Sztuki Filmowej.
- ↑ Crafty Awards 2025 przyznane. [online], Wirtualne Media.
- ↑ Nagrody Innovation SAR 2025.
- ↑ Krótki wywiad z „Dreamerem”.
- ↑ Dreamer – a musician, filmmaker, photographer and professor of physics interviewed [online], Tarnkappe.info, 27 maja 2024 [dostęp 2025-10-23] (ang.).
- ↑ Ludwika Tomala, Kwantechizm – pan raczy żartować, panie Dragan, [w:] Nauka w Polsce [online], Fundacja PAP, 7 marca 2019 [dostęp 2020-04-03].
- ↑ Wydawnictwo Otwarte, Quo vAIdis [online], otwarte.eu [dostęp 2025-11-11].
- ↑
Kryminał zawsze wygrywa, ale książka historyczna depcze mu po piętach [online], Wyborcza.pl, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-15]. - ↑ Poznaliśmy Książki Roku 2025 LubimyCzytać [online], Rynek książki, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-15].
- ↑ Książki Roku 2025 „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” [online], Rynek książki, 23 lutego 2026 [dostęp 2026-03-15].
Linki zewnętrzne
- Fizyka
- Kanał autorski na YouTube (ang.) [dostęp 2023-04-13] – zawiera m.in. wykłady ze szczególnej teorii względności.
- Lista publikacji na portalu Google Scholar [dostęp 2023-04-13].
- Sztuka
- Utwory muzyczne skomponowane przez Andrzeja Dragana, Amiga Music Preservation [dostęp 2021-07-20].
- Tomasz Wojciuk, „Robię fotografię głów” – wywiad z Andrzejem Draganem [dostęp 2021-07-20].
