Atrocalopteryx

	Atrocalopteryx
	Dumont, Vanfleteren, De Jonckheere & Weekers, 2005
	; Samiec Atrocalopteryx atrata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	ważki równoskrzydłe
Nadrodzina	Calopterygoidea
Rodzina	świteziankowate
Podrodzina	Calopteryginae
Plemię	Calopterygini
Rodzaj	Atrocalopteryx
	Typ nomenklatoryczny
	Calopteryx atrata Selys, 1853
Gatunki
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	8 gatunków – zobacz opis w tekście

Atrocalopteryx – rodzaj ważek z rodziny świteziankowatych (Calopterygidae)^[1].

Zasięg występowania

Rodzaj Atrocalopteryx obejmuje gatunki występujące w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej – w Chinach, Japonii, Korei Północnej i Południowej, Laosie, Wietnamie i skrajnie południowo-wschodniej Rosji (Kraj Nadmorski)^[3].

Systematyka

W 1854 roku Sélys i Hagen utworzyli w obrębie rodzaju Calopteryx i podrodzaju Calopteryx sekcję obejmującą Calopteryx atrata i dwa podobne taksony – C. grandaeva i C. smaragdina^[4]^[5] (oba zostały później zsynonimizowane z C. atrata^[1]). W 2005 roku Dumont, Vanfleteren, De Jonckheere i Weekers na podstawie badań filogenetycznych nadali tej sekcji rangę rodzaju, który nazwali Atrocalopteryx^[4]. Jedynym gatunkiem, jaki Dumont i inni zaliczyli do rodzaju (a więc jego gatunkiem typowym), jest Calopteryx atrata, choć autorzy wyrazili przypuszczenie, że należeć tu może kilka innych, słabo poznanych gatunków z Chin, zaliczanych dotąd do Calopteryx^[4]. W następnych latach do Atrocalopteryx przenoszono kolejne gatunki oraz opisano dwa nowe, tak że w 2014 roku rodzaj liczył już 8 gatunków^[6].

Etymologia

Atrocalopteryx: łac. ater (rodz. żeński atra, rodz. nijaki atrum) „czarny”^[7]; rodzaj Calopteryx.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[1]:

Atrocalopteryx atrata (Selys, 1853)
Atrocalopteryx atrocyana (Fraser, 1935)
Atrocalopteryx auco Hämäläinen, 2014
Atrocalopteryx coomani (Fraser, 1935)
Atrocalopteryx fasciata Yang, Hämäläinen & Zhang, 2014
Atrocalopteryx laosica (Fraser, 1933)
Atrocalopteryx melli (Ris, 1912)
Atrocalopteryx oberthueri (McLachlan, 1894)

Morfologia

Po włączeniu do Atrocalopteryx kolejnych gatunków okazało się, że wszystkie trzy cechy diagnostyczne rodzaju przedstawione przez Dumonta i innych głównie na podstawie publikacji Sélysa i Hagena nie dotyczą wszystkich gatunków^[6]. Np. podano, że ważki te mają skrzydła bez pterostygmy u obu płci^[4], ale u samic niektórych gatunków występuje zredukowana pterostygma (pseudopterostygma)^[6]. Hämäläinen (2014) przedstawił szczegółowy klucz do oznaczania gatunków rodzaju oraz stwierdził, że znalezienie jednoznacznych cech morfologicznych pozwalających na odróżnienie rodzajów świteziankowatych (Calopterygidae) wydzielonych na podstawie badań molekularnych może być trudne^[6].

Przypisy

1 2 3 4 5 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-09-06] (ang.).
1 2 3 Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. John Wiley & Sons Ltd, The Royal Entomological Society. DOI: 10.1111/syen.12035. (ang.).
↑ wynik wyszukiwania: Atrocalopteryx. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).
1 2 3 4 Henri J.H.J. Dumont Henri J.H.J., Jacques R.J.R. Vanfleteren Jacques R.J.R., Johan F. DeJ.F.D. Jonckheere Johan F. DeJ.F.D., Peter H.H.P.H.H. Weekers Peter H.H.P.H.H., Phylogenetic Relationships, Divergence Time Estimation, and Global Biogeographic Patterns of Calopterygoid Damselflies (Odonata, Zygoptera) Inferred from Ribosomal DNA Sequences, „Systematic Biology”, 54 (3), 2005, s. 347–362, DOI: 10.1080/10635150590949869 (ang.).
↑ E. deE. Selys-Longchamps E. deE., H.A.H.A. Hagen H.A.H.A., Monographie des Caloptérygines, „Mémoires de la Société Royale des Sciences de Liège”, 9, Liège 1854, s. 22–23 (fr.).
1 2 3 4 MattiM. Hämäläinen MattiM., Atrocalopteryx auco spec. nov. from Vietnam, with taxonomic notes on its congeners (Odonata: Calopterygidae), „Zootaxa”, 3793 (5), 2014, DOI: 10.11646/zootaxa.3793.5.4 (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 29, OCLC 11069271 (ang.).

[wol-1] 1 2 3 4 5 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-09-06] (ang.).

[Dijkstra-2] 1 2 3 Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. John Wiley & Sons Ltd, The Royal Entomological Society. DOI: 10.1111/syen.12035. (ang.).

[iucn-3] wynik wyszukiwania: Atrocalopteryx. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).

[oryg-4] 1 2 3 4 Henri J.H.J. Dumont Henri J.H.J., Jacques R.J.R. Vanfleteren Jacques R.J.R., Johan F. DeJ.F.D. Jonckheere Johan F. DeJ.F.D., Peter H.H.P.H.H. Weekers Peter H.H.P.H.H., Phylogenetic Relationships, Divergence Time Estimation, and Global Biogeographic Patterns of Calopterygoid Damselflies (Odonata, Zygoptera) Inferred from Ribosomal DNA Sequences, „Systematic Biology”, 54 (3), 2005, s. 347–362, DOI: 10.1080/10635150590949869 (ang.).

[Selys-5] E. deE. Selys-Longchamps E. deE., H.A.H.A. Hagen H.A.H.A., Monographie des Caloptérygines, „Mémoires de la Société Royale des Sciences de Liège”, 9, Liège 1854, s. 22–23 (fr.).

[mh-6] 1 2 3 4 MattiM. Hämäläinen MattiM., Atrocalopteryx auco spec. nov. from Vietnam, with taxonomic notes on its congeners (Odonata: Calopterygidae), „Zootaxa”, 3793 (5), 2014, DOI: 10.11646/zootaxa.3793.5.4 (ang.).

[Jaeger-7] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 29, OCLC 11069271 (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]