Barbara Komenda-Earle
 Barbara Komenda-Earle (2024) | |
| Data i miejsce urodzenia |
27 sierpnia 1971 |
|---|---|
| doktor habilitowana | |
| Specjalność: Językoznawstwo germanistyczne | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
2001 – językoznawstwo |
| Habilitacja |
2015 – językoznawstwo |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
| Stanowisko |
profesor Uniwersytetu Szczecińskiego |
| Okres zatrudn. |
od 1995 |
Barbara Komenda-Earle (ur. 27 sierpnia 1971 w Białymstoku) – polska germanistka i językoznawczyni, leksykolog, frazeolog, zajmująca się historią frazeologii oraz jej procesów ewolucyjnych, doktor habilitowana nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego[1][2].
Życiorys
W 1995 ukończyła filologię germańską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu[3]. Stopień doktora uzyskała w 2001 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie rozprawy poświęconej semantyce leksykalnej w kontekście brytyjskiej filozofii analitycznej i tzw. semantycznej teorii użycia[3]. W latach 1993–2004 prowadziła również zajęcia z języka niemieckiego w Toruniu i Szczecinie. Od 1995 jest związana zawodowo z Uniwersytetem Szczecińskim.
Stopień doktora habilitowanego uzyskała w 2015 na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy dotyczącej historycznojęzykowych procesów rozwoju idiomatyki niemieckiej[3]. Od roku 2018 pracuje na stanowisku profesora w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego.
W 1996 roku przebywała na stażu naukowym na Uniwersytecie w Greifswaldzie. W latach 1997–1998 była stypendystką Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD)[2]. W latach 2007–2009 była afiliowana przy Uniwersytecie Technicznym w Berlinie, gdzie w ramach stypendium Fundacji Alexandra von Humboldta prowadziła badania w Pracowni Semiotyki Rolanda Posnera[4]. Bezpośrednio po tym pobycie, w 2009 roku, odbyła staż naukowo-badawczy na University of Vermont w Instytucie Języka Niemieckiego i Rosyjskiego (Burlington Vermont, USA), prowadząc badania w archiwum Wolfganga Miedera[5].
W 2020 uzyskała kolejne stypendium Fundacji Alexandra von Humboldta, tym razem w Centrum Leksykografii Cyfrowej Języka Niemieckiego (Zentrum für Digitale Lexikographie, DWDS) przy Berlińsko-Brandenburskiej Akademii Nauk, zaś 2023/24 na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie.
Prezentowała referaty na międzynarodowych konferencjach naukowych w: Danii (Aarhus, Odense), Francji (Paryż-Créteil), Niemczech (Berlin, Bochum, Greifswald, Magdeburg), Rumunii (Bukareszt), na Węgrzech (Veszprém), w Wielkiej Brytanii (Londyn), w Polsce (Białystok, Gdańsk, Karpacz, Katowice, Kraków, Pobierowo, Poznań, Szczecin, Wrocław).
Za swoje osiągnięcia naukowe była kilkakrotnie (2002, 2006, 2015) wyróżniana nagrodami Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego[6]. Uczestniczy w pracach nad słownikiem etymologicznym polskich frazeologizmów realizowanym przez Zespół Frazeologii i Paremiologii Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego[7].
Badania naukowe
Do obszarów jej zainteresowań naukowych należą: frazeologia i paremiologia (w tym frazeologia historyczna oraz badania nad niemieckimi słownikami historycznymi), leksykologia, semantyka leksykalna, leksykografia, kontakty językowe, historia języka, ewolucja słownictwa w kontekście kulturowym, humanistyka cyfrowa (Digital Humanities), lingwistyka korpusowa[6][3].
Wybrane publikacje
Monografie naukowe, słowniki
- Sekundäre Bedeutungen von Nationalitäts- und Länderbezeichnungen im Deutschen und Polnischen. Unter besonderer Berücksichtigung der semantischen Gebrauchstheorie. Danziger Beiträge zur Germanistik. T. 9, 2003, ISBN 3-631-51541-3.
- Holländern mit englischem Humor. Wörterbuch der sekundären Bedeutungen von Nationalitäts- und Länderbezeichnungen im Deutschen und Polnischen, 2003, ISBN 83-911130-9-1.
- Taschen Maxi. Słownik polsko-niemiecki, Warszawa: Wydawnictwo REA, 2004, trzy wydania: 2004, 22004, 2006; s. 570, 588, 588 + 1 CD-ROM, ISBN 83-7141-591-1. (współautorka: Dorota Misiek-Jackowska).
- frazeologizmy.szczecin.pl Niemiecko-polski słownik frazeologizmów online. (2010-2015)[8] (Red. R. Lipczuk).
- Sprachhistorische Entwicklungsprozesse der Idiomatik. An Beispielen von realhistorisch motivierten verbalen Idiomen des Deutschen. 2015, ISBN 978-3-8340-1510-5.
- Texte und Wörterbücher: translatorische, lexikalische und glottodidaktische Aspekte. Red. Krzysztof Nerlicki, Barbara Komenda-Earle, Katarzyna Sztandarska. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft t. 8, 2018, ISBN 978-3-8300-9668-9.
- Docendo discimus – Wörter, Sätze, Grammatik: Prof. Ryszard Lipczuk zum 70. Geburtstag. Joanna Golonka, Barbara Komenda-Earle, Lech Zieliński. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft 11. 2019, ISBN 978-3-339-11100-4.
- Cogito, ergo sum: Wortschatz, Kognition, Text. Professor Ryszard Lipczuk zum 70. Geburtstag gewidmet. Red. Barbara Komenda-Earle, Krzysztof Nerlicki, Katarzyna Sztandarska, Monika Kasjanowicz-Szczepańska. Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft 12. 2019, ISBN 978-3-339-11116-6.
- Leksykografia: słownik specjalistyczny, red. Monika Bielińska. 2020, ISBN 978-83-242-3642-8.
- Germanistik international und interdisziplinär: Verbindungen – Netzwerke – Synergien. Red. Jarochna Dąbrowska-Burkhardt, Barbara Komenda-Earle, Przemysław Staniewski, Paweł Strózik, 2025, DOI: 10.14220/9783737019040.
Artykuły w czasopismach i tomach zbiorowych (wybór)
- Methoden der Bedeutungsbeschreibung. Das Problem der semantischen Definition anhand von einsprachigen deutschen und polnischen Wörterbüchern. Germanistisches Jahrbuch Polen, 2004, s. 223–244.
- Das Sprichwort als (Mikro)text. Germanistisches Jahrbuch Polen, 2006, s. 279–301.
- Sprachspiele, Lebensformen und kulturelle Identität. W: Sprache und Identität, 2011, s. 87–96.
- Wann hätte man einem ein Bad zurichten können? – Zu Prozessen der Entstehung und des Schwundes von Redensarten. „Proverbium”, t. 29, 2012, s. 37–66.
- Zur Integration einiger interdisziplinärer Dimensionen der Phraseologie: Etymologie, Sprachgeschichte, Kultursemiotik. „Colloquia Germanica Stetinensia”, nr 24, 2015, s. 149–170.
- Eurolinguistik und Phraseologie – Fragestellungen, theoretische Grundlagen, Forschungsstand. „Orbis Linguarum”, t. 46, 2017, s. 125–143.
- Geflügelte Worte in Übersetzung und in Wörterbuch: mit exemplarischen Lemma-Entwürfen für das Sprachenpaar Polnisch-Deutsch. W: Texte und Wörterbücher, 2018, s. 89–108.
- Sentenz, Maxime, Geflügeltes Wort. Eigenschaften, Erfassungen, Forschungstraditionen. W: Docendo discimus Wörter, Sätze, Grammatik, 2019, s. 59–100.
- Zur Erfassung von Phraseologismen in Wörterbüchern seit dem Mittelhochdeutschen bis zum „Deutschen Wörterbuch” von Jacob und Wilhelm Grimm. W: Korpora in der Lexikografie, 2021, s. 105–121, ISBN 978-3-11-069158-0.
- Einfache Formen – Mythologische Redensarten – Die Lebendigkeit der Idiome. „Colloquia Germanica Stetinensia”, nr 32, 2023, s. 181–200.
Działalność ekspercka
Tłumaczenie i konsultacja terminów fachowych przy pierwszym polskim wydaniu (z 2020 roku) dziennika podróży Nathanaela J. Gerlacha (1706–1778) autorstwa Christiana Fischera (1686–1751), zrealizowanym przez Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku. (Analizy projektu na szukamy.org, a pełny oryginalny rękopis w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej[9])
Recenzja językowa pierwszego polskiego wydania (z 2022 roku) kroniki Szczecina autorstwa Paula Friedeborna z 1613 roku, opublikowanej przez Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie (pełny tekst tomu trzeciego dostępny w Repozytorium ZKP[10]).
Przypisy
- ↑ Dr hab. Barbara Komenda-Earle, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2020-03-15].
- 1 2 Złota Księga Jubileuszu 25-lecia Uniwersytetu Szczecińskiego 1984-2009., Gliwice: Helion, 2009, s. 94 [dostęp 2026-04-08].
- 1 2 3 4 Postępowanie awansowe – Barbara Komenda-Earle (autoreferat). ck.gov.pl / Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów. [dostęp 2020-03-17].
- ↑ Fakultät I Geisteswissenschaften: Dr. Barbara Komenda-Earle [online], www.semiotik.tu-berlin.de [dostęp 2020-03-15].
- ↑ Barbara Komenda-Earle, Sprachhistorische Entwicklungsprozesse der Idiomatik. An Beispielen von realhistorisch motivierten verbalen Idiomen des Deutschen, 2015, s. 2 [dostęp 2026-04-10] (niem.).
- 1 2 Prof. Dr. Barbara Komenda-Earle [online], www.humboldt-foundation.de [dostęp 2026-04-07] (niem.).
- ↑ Frazeologia i paremiologia – Instytut Językoznawstwa – Uniwersytet Szczeciński.
- ↑ https://frazeologizmy.univ.szczecin.pl/.
- ↑ analizy projektu na szukamy.org, a pełny oryginalny rękopis w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej
- ↑ pełny tekst tomu trzeciego dostępny w Repozytorium ZKP