Bełczna

Bełczna

wieś
Kościół parafialny pw. św. Ap. Piotra i Pawła
Państwo	Polska
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	łobeski
Gmina	Łobez
Wysokość	100-108[1] m n.p.m.
Liczba ludności (2022)	338[2]
Strefa numeracyjna	91
Kod pocztowy	73-153[3]
Tablice rejestracyjne	ZLO
SIMC	0778403
Położenie na mapie gminy Łobez Bełczna
Położenie na mapie Polski Bełczna
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego Bełczna
Położenie na mapie powiatu łobeskiego Bełczna
53°42′49″N 15°35′33″E/53,713611 15,592500[4]

Bełczna (niem. Neukirchen^[5]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Łobez.

Miejscowość położona na Pomorzu Zachodnim. Wieś leży około 15 kilometrów na południowy wschód od miasta Resko, dziewięć kilometrów na północ od miasta Łobez i siedem kilometrów na południowy wschód od Starogardu. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 148. We wsi był przystanek kolejowy Bełczna.

Pierwsza wzmianka o miejscowości jest z roku 1490 i nosiła ona nazwę villa Nienkerken, a w roku 1583 miała nazwę Newenkirchen. Do roku 1691 Bełczna była własnością rodu Borków. W XVIII wieku Bełczna składała się z czterech części: A, B, C i D. Części te przeszły później w ręce innych rodzin, ale w 1817 roku zostały połączone pod jednym właścicielem^[6]. Około 1895 roku majątek i młyn należały do ​​właściciela dworu Mützela^[7]. W latach 1904 i 1911 właścicielem był Viktor von Rédei. 1 kwietnia 1927 roku powierzchnia majątku Neukirchen wynosiła 611 hektarów, a 16 czerwca 1925 roku powiat dworski liczył 209 mieszkańców^[8]. Na początku lat 30. XX wieku gmina wiejska Neukirchen zajmowała obszar 8,8 km², a na jej terenie znajdowało się 36 zamieszkałych domów w dwóch różnych lokalizacjach, dworzec kolejowy Neukirchen i wieś Neukirchen^[9]. W roku 1731 pastorem był tutaj Christian Kiepke. W II poł. XVIII w. zbudowano tutaj kościół na planie prostokąta.

Od roku 1945 miejscowość jest w Polsce. Od roku 1947 nosi polską nazwę Bełczna^[10]. W latach 1818–1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a następnie w Łobzie. W latach 1945–54 siedziba gminy Bełczna. W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Bełczna, po jej zniesieniu w gromadzie Łobez. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Folwark i zespół rezydencjonalno-parkowy położone są w południowo-wschodniej części wsi. Eklektyczny w stylu dwór wzniesiony w 2 poł. XIX w. rozbudowano na pocz. XX w., nadając całości kształt litery „T”. Elewacja frontowa rezydencji rozwiązana została w sposób harmonijny, z trójosiowym ryzalitem zwieńczonym pośrodku trójkątnym tympanonem. Za dworem rozpościera się założony w XIX w. dworski park krajobrazowy ze starodrzewiem (m.in. jawor o obwodzie 370 cm).

Murowany kościół z XVI w., usytuowany w obrębie nawsia, został gruntownie przebudowany i odnowiony w latach siedemdziesiątych XIX w. Do korpusu dostawiono prezbiterium i dwukondygnacyjną wieżę o cechach neogotyckich. Dolną jej część zbudowano z ciosów granitowych, górną z cegły, a całość nakryto spiczastym ośmiobocznym hełmem. We wnętrzu na uwagę zasługują, ustawione na drewnianej emporze chórowej, działające organy piszczałkowe z 1904 r. W prezbiterium znajduje się obraz z 1895 r. Wniebowstąpienia Pana Jezusa oraz dwa obrazy olejne z 2000 r., przedstawiające patronów parafii: św. Piotra i św. Pawła, ufundowane przez parafian z okazji roku jubileuszowego. W 4 oknach są zabytkowe witraże z 1914 r. Trzy przedstawiają sceny z życia Pana Jezusa oraz jeden ukazuje Marcina Lutra słuchającego Jezusa (ciekawostka !). Kościół poświęcony został 20.06.1946 r. pw. św. Piotra i św. Pawła. Erygowana w 1971 r. parafia Bełczna obejmuje filię w Worowie. Cmentarz komunalny, usytuowany za wsią, założono w I poł. XX w.

Naprzeciwko kościoła znajduje się budynek, mieszczący dawniej pastorówkę, czyli dom pastora. Obok w rogu podwórza rośnie pięć wspaniałych pomnikowych cisów. Największy okaz o obwodzie 175 cm.

W miejscowości znajdują się następujące miejsca warte obejrzenia:

• kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła, styl neogotycki z XVIII w., wewnątrz cztery witraże z 1914 r.
• pomnikowe cisy i jawor o obw. 370 cm
• zespół dworsko-parkowy z XIX w.
  • dwór
  • park
• droga Bełczna – Klępnica obsadzona gruszami.

We wsi znajduje się Publiczna Szkoła Podstawowa^[11] oraz świetlica wiejska prowadzona przez Łobeski Dom Kultury ^[12].

Ludność wsi w różnych latach wynosiła:

• Rok - Ludność
• 1818 - 154
• 1852 - 316
• 1864 - 326
• 1867 - 349
• 1871 - 329
• 1910 - 354
• 1925 - 335
• 1933 - 271
• 1939 - 269
• 2021 - 338 z czego 53,0% mieszkańców stanowią kobiety, a 47,0% ludności to mężczyźni^[13].

Na miejscowym cmentarzu znajdują się dwa groby zbiorowe z roku 1945, jeden z 34, a drugi z 24 ofiarami potyczki, która tu miała miejsce po wkroczeniu Armii Czerwonej. Wśród ofiar są żołnierze niemieccy, kilku rozstrzelanych przez Rosjan jeńców niemieckich, przypadkowi cywile i jeden żołnierz radziecki. Z łobeskich ofiar jest tu pochowana rodzina Barz, ojciec Hermann z czwórką dzieci w wieku 12 (Anneliese), 10 (Eva), 6 (Irmgard) i 3 (Friedchen) lat, których samochód został ostrzelany w dniu 3.03.1945 przez Armię Czerwoną, dwóch łobeskich Landjägermeistrów Haack i Paul Mallwitz, którzy zostali zastrzeleni w pierwszych dniach marca 1945 przez Rosjan, a w listopadzie 1945 pochowany tu został Rudolf Zuleger (13 lat). Groby te jeszcze w latach 70. były oznaczone, a w roku 2014 nie zostały zaznaczone na planie cmentarza w trakcie dokonanej inwentaryzacji^[14][15].

• Christoph Friedrich Berend von Borcke, także von Borck (ur. 11 stycznia 1689, zm. 22 lipca 1770 w Wangerin) — pruski starosta (Landrat), który od około 1722 aż do śmierci kierował powiatem Borcków na Pomorzu Zachodnim. Właściciel majątku ziemskiego w Bełcznie.

• Zbigniew Harbuz: Kalendarium ziemi i powiatu łobeskiego, „Łabuź”, Łobez 2007, ISSN 1509-6378.
• Ludwig Wilhelm Brüggemann: Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königlich-Preußischen Herzogtums Vor- und Hinterpommern. Teil II, Band 1: Beschreibung der zu dem Gerichtsbezirk der Königl. Landescollegien in Stettin gehörigen Hinterpommerschen Kreise. Stettin 1784, S. 344–345.
• Heinrich Berghaus: Landbuch des Herzogtums Pommern – Schilderung der Zustände dieser Lande in der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Teil II: Landbuch des Herzogtums Stettin, von Kamin und Hinterpommern; oder des Verwaltungs-Bezirks der Königl. Regierung zu Stettin. Band 7: Der Kreis Regenwalde, und Nachrichten über die Ausbreitung der römisch-kathol. Kirche in Pommern. Berlin und Wriezen 1874, S. 808–810.