Biała odwaga

Biała odwaga – polski dramat wojenny z 2024 roku w reżyserii Marcina Koszałki, na podstawie scenariusza napisanego wraz z Łukaszem M. Maciejewskim. Fabuła została osadzona na tle wydarzeń historycznych związanych z inicjatywą Goralenvolk.

Akcja filmu, osadzona pod koniec lat 30. XX wieku na Podhalu, skupia się na dwóch braciach, Jędrku i Maćku Zawratach, którzy stają po przeciwnych stronach z powodu odmiennych reakcji na kolaborację z nazistami. Jędrek, pod wpływem teorii niemieckiego naukowca i chęci odzyskania ukochanej, decyduje się na współpracę z III Rzeszą, podczas gdy Maciek przewodzi ruchowi oporu przeciwko niej. Narracja zagłębia się w trudne wybory, przed którymi stają bohaterowie na tle wojny i jej wpływu na ich społeczność oraz region.

W obsadzie filmu wystąpili Filip Pławiak jako Jędrek i Julian Świeżewski jako Maciek, a Sandra Drzymalska wcieliła się w postać ich ukochanej, Bronki. Zdjęcia kręcono w różnych lokalizacjach w Tatrach, Zakopanem i Krakowie. Choć film chwalono za grę aktorską i zdjęcia, spotkał się on również z krytyką dotyczącą wierności historycznej i scenografii. Biała odwaga zdobyła kilka nagród, w tym wyróżnienia za reżyserię, scenariusz i grę aktorską na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz podczas Polskich Nagród Filmowych. Trzyodcinkowa adaptacja w formie miniserialu, zawierająca dodatkowe sceny, została udostępniona na platformie Amazon Prime Video.

Koniec lat 30. XX wieku na Podhalu. Utalentowany taternik, potomek góralskiego rodu Jędrek Zawrat lubi życie na krawędzi. Gdy się wspina, wybiera najtrudniejsze drogi, gdy kocha, gotów jest poświęcić wszystko. Jego miłością jest Bronka, jednak na skutek rodzinnej decyzji, ręka dziewczyny zostaje oddana starszemu z braci Zawratów, statecznemu i poważnemu Maćkowi. Dumny Jędrek porzuca rodzinne strony, by szukać zapomnienia wśród krakowskiej bohemy. Na swojej drodze spotyka niemieckiego naukowca i alpinistę Wolframa, który głosi teorię, w myśl której Górale pochodzą od starogermańskiego plemienia Pragotów. Gdy wybucha wojna, naziści oferują mieszkańcom Podhala współpracę. Maciek Zawrat, wspierany przez wiele rodów, zdecydowanie odrzuca tę propozycję. Jednak przekonany przez Wolframa Jędrek, mając nadzieję na odzyskanie ukochanej i ocalenie swojej społeczności przed wojenną zagładą, podejmuje współpracę z III Rzeszą. Jędrek i Maciek uwikłani w historię, zmuszeni do podjęcia trudnych wyborów, kochający tę samą kobietę, staną po przeciwnych stronach sporu, który zdecyduje o ich osobistych losach i o przyszłości całego regionu^[3].

Źródło: Filmpolski.pl^[3]

• Filip Pławiak jako Jędrek Zawrat
• Julian Świeżewski jako Maciek Zawrat
• Sandra Drzymalska jako Bronka Wetula
• Jakub Gierszał jako Wolfram von Kamitz
• Wiktoria Gorodeckaja jako Helena
• Andrzej Konopka jako „Skorus” Wetula, ojciec Bronki
• Alona Szostak jako matka Bronki
• Juliusz Chrząstowski jako Zawrat, ojciec Jędrka i Maćka
• Andrzej Pieczyński jako dziadek Jędrka i Maćka
• Rafael Stachowiak jako Bruno Berg
• Adam Woronowicz jako oficer UB
• Marcin Bosak jako Opler, właściciel hotelu „Morskie Oko”
• Marcin Czarnik jako partyzant „Piorun”
• Joachim Paul Assböck jako gubernator
• Julia Kuzka jako siostra Bronki
• Nikodem Marecki jako brat Bronki
• Katarzyna Zawadzka jako żona gubernatora

Zdjęcia do filmu kręcono w Tatrach (w okolicy Morskiego Oka, Kazalnicy Mięguszowieckiej, Mięguszowieckiego Szczytu, Kotła Kazalnicy i Czarnego Stawu pod Rysami), w Zakopanem oraz Krakowie (Kościół św. Józefa w Podgórzu i ul. Kanonicza)^[3], a także w Kasinie Wielkiej^[4]. Filip Pławiak przygotowywał się do roli przez ponad rok przed rozpoczęciem zdjęć^[5].

24 maja 2024 na platformie Prime Video premierę miał trzyodcinkowy miniserial Biała odwaga^[15][16]. Złożyły się na niego odcinki:

• Przed burzą (48 min.);
• Ta sama krew (49 min.);
• Nie zapomną wam tego (47 min.)^[5].

W miniserialu znalazły się sceny wycięte przy montażu wersji kinowej, między innymi wątek wojenny z drugiej połowy filmu i ujęcia tatrzańskiego krajobrazu i scen wspinaczkowych, także nieobecne w filmie^[5].

• Biała odwaga w bazie filmpolski.pl
• Biała odwaga w bazie IMDb (ang.)
• Biała odwaga w bazie Filmweb
• Biała odwaga – scenariusz montażowy [online], cybra.lodz.pl [dostęp 2025-07-27] .