Biszcza

Biszcza
wieś
Ilustracja
Dawna cerkiew prawosławna, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Jezusa
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

biłgorajski

Gmina

Biszcza

Liczba ludności (2021)

1841[1][2]

Strefa numeracyjna

84

Kod pocztowy

23-425[3]

Tablice rejestracyjne

LBL

SIMC

0886469[4]

Położenie na mapie gminy Biszcza
Mapa konturowa gminy Biszcza, w centrum znajduje się punkt z opisem „Biszcza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Biszcza”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Biszcza”
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa konturowa powiatu biłgorajskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Biszcza”
Ziemia50°24′43″N 22°38′27″E/50,411944 22,640833[5]
Urząd Gminy w Biszczy

Biszcza (do 30 grudnia 1999 Biszcza Pierwsza) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Biszcza[6][4]. Leży na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad rzeką Łazowną.

Wieś królewska Biescza, położona była w 1589 roku w starostwie niegrodowym krzeszowskim w ziemi przemyskiej województwa ruskiego[7].

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Biszcza. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy wiejskiej Biszcza. Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa Biszcza Pierwsza i Biszcza Druga[8]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 1876 mieszkańców i była największą miejscowością gminy[9].

W obszar wsi wchodzą:

Integralne części wsi Biszcza[6][4]
SIMCNazwaRodza
1061311Biszcza-Koloniaczęść wsi
1061328Biszcza-Osiedleczęść wsi
0886475Folwarkczęść wsi
0886481Glinkiczęść wsi
0886498Koniecczęść wsi
0886506Kopytekczęść wsi
0886512Kucharzeczęść wsi
0886529Plebaniaczęść wsi
0886535Podmajdanieczęść wsi
0886541Za Mechlowym Wygonemczęść wsi
0886558Żyłyczęść wsi

Historia

Pomnik w centrum
XIX-wieczne nagrobki na cmentarzu prawosławnym

Biszcza powstała na przełomie XV i XVI wieku jako część starostwa krzeszowskiego, z którym w 1588 roku została oddana przez Sejm kanclerzowi Janowi Zamoyskiemu i jego spadkobiercom. W dokumentach jeszcze do połowy XVIII miejscowość funkcjonuje pod nazwą Biescza. Wieś, położona w powiecie przemyskim, była własnością Stanisława Koniecpolskiego, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 roku[10]. Do XX wieku Biszcza była ośrodkiem klucza dóbr ordynackich, a 1 stycznia 1867 została stolicą gminy w nowo utworzonym powiecie biłgorajskim.

W czasie okupacji hitlerowskiej, hitlerowcy wymordowali biszczańskich Żydów, natomiast polskich mieszkańców wysiedlono. Na ich miejsce, również przymusowo, sprowadzeni zostali przez Niemców Ukraińcy[11]. We wsi powstał posterunek Ukraińskiej Policji Pomocniczej[12].

Po II wojnie światowej w Biszczy powstało duże Państwowe Gospodarstwo Rolne.

Wspólnoty wyznaniowe

Znane osoby

W Biszczy urodziła się w 1949 roku Genowefa Tokarska, od 2007 wojewoda lubelski, a wcześniej wielokrotny wójt gminy Biszcza.

Infrastruktura i kultura

Biszcza składa się z dwóch części – Biszczy-Osiedla (dawniej Biszczy Pierwszej) na południu Biszczy-Kolonii (dawniej Biszczy Drugiej) na północy oraz Biszczy-Trzeciej zwanej Kopytkiem. Miejscowość liczy około 2000 mieszkańców. W Biszczy znajduje się Gminny Ośrodek Zdrowia, poczta, przedszkole i szkoła podstawowa. Działa tu Gminny Ośrodek Kultury (z zespołem śpiewaczym Rutyna) oraz Gminna Biblioteka Publiczna. Sport oparty jest na drużynie piłki nożnej Albatros.

Zabytki i turystyka

Głównym zabytkiem Biszczy jest kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Jezusa z 1912 (lub 1911[15]). Wzniesiony jako cerkiew prawosławna, w 1919 roku został zrewindykowany na rzecz Kościoła katolickiego[16]. We wsi znajdują się czynne cmentarze prawosławny oraz rzymskokatolicki[17].

W centrum wsi, przed Urzędem Gminy znajduje się pomnik ku czci legionistów poległych w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Epitafium na budynku Urzędu Gminy upamiętnia pacyfikację mieszkańców wsi w 1945 r.

W Biszczy mieści się także prywatne muzeum militariów Antoniego Kurowskiego, dowódcy plutonu kawalerzystów im. 3 Pułku Ułanów Śląskich (tzw. Izba Pamięci).

Okolice Biszczy mają warunki naturalne do rozwoju turystyki wypoczynkowej i agroturystyki. Biszcza praktycznie nie posiada bazy noclegowej; najbliższe ośrodki zapewniające nocleg i wyżywienie znajdują się w Żarach i w Wólce Biskiej, bądź w Tarnogrodzie.

Szlaki turystyczne

szlak rowerowy zielony Rowerowy Szlak im. Józefa Złotkiewicza

Przypisy

  1. ↑ Wieś Biszcza w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-01-15], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 67 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 164669.
  6. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 24.
  8. ↑ Strona gminy, sołectwa [dostęp 2023-12-10]
  9. ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  10. ↑ Andrzej Gliwa, Wykaz zniszczeń we wsiach i miastach ziemi przemyskiej po najeździe tatarskim z 1672 roku : (cz. I), w: Prace Historyczno-Archiwalne, Tom 13 (2003), Rzeszów 2003, s. 141.
  11. ↑ M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939–1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 111-112.
  12. ↑ M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939–1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 115.
  13. ↑ Nasza wiara nie jest ciężarem, tylko naszą otuchą [online], Nowa Gazeta Biłgorajska [dostęp 2011-09-20] [zarchiwizowane z adresu 2010-09-04].
  14. ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-24].
  15. ↑ Інтерпеляція посла д-ра Степана Барана до Пана Премієра Ради Міністрів. „Diło”. 161 (14.992), s. 3, 28 lipca 1938. (ukr.)
  16. ↑ Michał Bołtryk, Wstawajcie, bo jadą naszą cerkiew walić!, Tygodnik Przegląd, 12.10.2020, dostęp 30.04.2025, https://www.tygodnikprzeglad.pl/2020/10/
  17. ↑ D. Kawałko, Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994, s. 29.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.