Bitwa o Belleau Wood

Bitwa o Belleau Wood
I wojna światowa, front zachodni, część ofensywy wiosennej
Ilustracja
Obraz Franka Schoonovera Pole pszenicy przedstawiający szarżę 6 Pułku Piechoty Morskiej w okolicach Belleau Wood w kierunku miasta Bouresches. Atak rozpoczęło 250 żołnierzy, przeżyło 19
Czas

1–26 czerwca 1918

Miejsce

las Belleau nad rzeką Marną

Terytorium

Francja

Wynik

zwycięstwo aliantów

Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Francja
 Wielka Brytania 		 Cesarstwo Niemieckie
Dowódcy
John Pershing
James Harbord
Omar Bundy 		Wilhelm Hohenzollern
Richard von Conta
Straty
9 777[1] 10 000+[1]
Położenie na mapie Francji
Mapa konturowa Francji, u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
Ziemia49°04′23″N 3°17′24″E/49,073000 3,290000

Bitwa o Belleau Wood – starcie zbrojne stoczone na froncie zachodnim I wojny światowej w lesie Belleau w dniach 1–26 czerwca 1918 roku w pobliżu rzeki Marny we Francji. Bitwę stoczyły głównie amerykańska 2. i 3 Dywizja wraz z siłami francuskimi i brytyjskimi, walcząc z wieloma jednostkami niemieckimi, w tym z elementami 237., 10., 197., 87. i 28 Dywizji[2].

Według legend Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych, sięgających czasów bitwy, niemieccy żołnierze nadali w niej amerykańskim marines przydomek Teufel Hunden („Diabelskie Psy”). Bitwa o Belleau Wood stała się jednym z najważniejszych elementów esprit de corps tej formacji[3][4].

Tło

W marcu 1918 roku, po uwolnieniu prawie 50 dywizji przez kapitulację Rosji na froncie wschodnim, armia niemiecka rozpoczęła serię ofensyw na Zachodzie, mając nadzieję na pokonanie aliantów, zanim siły amerykańskie będą mogły w pełni się rozlokować. Ofensywa przeciwko Francuzom, rozpoczęta w maju między Soissons a Reims, znana jako III bitwa nad Aisne, doprowadziła Niemców 27 maja do północnego brzegu Marny w Château-Thierry, 95 km od Paryża. 31 maja 7. batalion karabinów maszynowych amerykańskiej 3 Dywizji wspierał senegalskich żołnierzy kolonialnych w powstrzymywaniu niemieckiego natarcia pod Château-Thierry w zaciętych walkach o każdy dom[5], wskutek czego niemieckie natarcie skierowało się w prawo, w kierunku Vaux i lasu Belleau[6].

1 czerwca Château-Thierry i Vaux padły, a wojska niemieckie wkroczyły do lasu Belleau. Amerykańska 2 Dywizja Piechoty – w skład której wchodziła brygada piechoty morskiej – została rozlokowana wzdłuż autostrady Paryż – Metz. 9 Pułk Piechoty został rozmieszczony między autostradą a Marną, a 6 Pułk Piechoty Morskiej po jego lewej stronie. 5 Pułk Piechoty Morskiej i 23 Pułk Piechoty zostały umieszczone w rezerwie[7].

Bitwa

Amerykańska piechota morska w Belleau Wood

Wieczorem 1 czerwca siły niemieckie wybiły lukę w liniach francuskich na lewo od pozycji marines. W odpowiedzi amerykańska rezerwa – składająca się z 23 Pułku Piechoty pod dowództwem płk. Paula B. Malone’a, 1. batalionu 5 Pułku Piechoty Morskiej pod dowództwem mjr. Juliusa S. Turrilla oraz oddziału 6. batalionu karabinów maszynowych piechoty morskiej – przeprowadziła forsowny marsz na dystansie 10 km, aby wypełnić lukę w linii, co udało się jej osiągnąć o świcie. W nocy 2 czerwca siły amerykańskie zajęły 20-kilometrową linię frontu na północ od autostrady Paryż – Metz, biegnącą przez pola zboża i rzadkie lasy, od Triangle Farm na zachód do Lucy, a następnie na północ do Wzgórza 142. Linia niemiecka po przeciwnej stronie biegła od Vaux do Bouresches i Belleau[8].

Zatrzymanie niemieckiej ofensywy w Belleau Wood

Mapa pokazująca miejsce bitwy pod Belleau Wood (Akademia Wojskowa Stanów Zjednoczonych)

Niemieccy dowódcy nakazali natarcie na Marigny i Lucy przez Belleau Wood w ramach dużej ofensywy, w ramach której inne niemieckie oddziały miały przeprawić się przez Marnę. Dowódca Brygady Piechoty Morskiej, gen. por. James Harbord, odwołując francuski rozkaz kopania okopów dalej na tyłach, nakazał marines „utrzymać pozycję”. Uzbrojeni w bagnety marines kopali więc płytkie pozycje bojowe, z których mogli prowadzić ostrzał z pozycji leżącej. Po południu 3 czerwca niemiecka piechota zaatakowała pozycje amerykańskiej piechoty morskiej od strony pól zboża, z zatkniętymi bagnetami. Marines czekali, aż Niemcy zbliżą się na odległość ok. 90 metrów, po czym otworzyli śmiercionośny ogień karabinowy, który rozgromił fale niemieckiej piechoty i zmusił ocalałych do wycofania się do lasu[9].

Ponosząc ciężkie straty, Niemcy okopali się wzdłuż linii obronnej od Wzgórza 204, na wschód od Vaux, do Le Thiolet przy autostradzie Paryż – Metz i na północ przez Las Belleau do Torcy[10]. Kapitan piechoty morskiej Lloyd W. Williams z 2. batalionu 5 Pułku Marines wypowiedział wtedy słynną ripostę: Wycofajcie się, do diabła! Dopiero co tu dotarliśmy[11][12]. Dowódca batalionu Williamsa, mjr Frederic Wise, twierdził później, że to on wypowiedział te słynne słowa[10].

4 czerwca gen. mjr Omar Bundy – dowodzący 2 Dywizją — przejął dowodzenie nad amerykańskim odcinkiem frontu. Przez kolejne dwa dni piechota morska odpierała ciągłe niemieckie ataki. Przybyła francuska 167 Dywizja, dając Bundy’emu szansę na skonsolidowanie 1800-metrowego odcinka frontu. 3 Brygada 2 Dywizji, dowodzona przez gen. Edwarda Manna Lewisa, utrzymywała południowy odcinek linii, podczas gdy brygada piechoty morskiej utrzymywała północną część linii od Triangle Farm[10].

Atak na Wzgórze 142

O godzinie 3:45 6 czerwca alianci rozpoczęli atak na siły niemieckie, które przygotowywały się do własnego uderzenia. Francuska 167 Dywizja zaatakowała na lewo od linii amerykańskiej, podczas gdy piechota morska (z dwoma batalionami 2 Pułku Inżynieryjnego) zaatakowała Wzgórze 142, aby zapobiec ostrzałowi Francuzów z flanki. W ramach drugiej fazy ataku 2 Dywizja miała zdobyć grzbiet górujący nad Torcy i lasem Belleau, a także zająć sam las. Jednak marines nie zdołali przeprowadzić rozpoznania w lesie. W rezultacie przegapili okopany pułk niemieckiej piechoty z siecią gniazd karabinów maszynowych i dział[10].

O świcie 1. batalion 5 Pułku Piechoty Morskiej – dowodzony przez mjr. Juliusa S. Turrilla – miał zaatakować Wzgórze 142, ale na pozycjach znajdowały się tylko dwie kompanie. Piechota morska nacierała falami z zatkniętymi bagnetami przez otwarte pole pszenicy, ostrzeliwane przez niemieckie karabiny maszynowe i artylerię, a wielu marines zostało zabitych[13][14]. Kpt. Crowther dowodzący 67. kompanią zginął niemal natychmiast. Kpt. Hamilton i 49. kompania przeszli od lasu do lasu, walcząc z okopanymi Niemcami i pokonując swój cel o 5,5 metra. W tym momencie Hamilton stracił wszystkich pięciu młodszych oficerów, podczas gdy w 67. kompanii żył tylko jeden oficer. Hamilton zreorganizował obie kompanie, tworząc punkty zaczepienia i linię obrony[15].

Podczas niemieckiego kontrataku, sierżant artylerii Ernest A. Janson – służący pod nazwiskiem Charles Hoffman – odparł natarcie 12 niemieckich żołnierzy, zabijając dwóch bagnetem, po czym pozostali uciekli; za tę akcję został pierwszym żołnierzem piechoty morskiej odznaczonym Medalem Honoru w czasie I wojny światowej. Za natarcie pod ostrzałem wroga wyróżniono również artylerzystę piechoty morskiej Henry’ego Hulberta, który został odznaczony Krzyżem za Wybitną Służbę[16].

Pozostała część batalionu przybyła i ruszyła do akcji. Flanki Turrilla pozostawały bez ochrony, a marines kończyła się amunicja. Po południu jednak piechota morska zdobyła Wzgórze 142, tracąc dziewięciu oficerów i większość z 325 żołnierzy batalionu[16].

W nocy 4 czerwca oficer wywiadu 6 Pułku Marines, por. William A. Eddy, wraz z dwoma żołnierzami przekradli się przez niemieckie linie, aby zebrać informacje o niemieckich siłach. Zdobyli cenne informacje wskazujące na to, że Niemcy umacniają pozycje karabinów maszynowych i wprowadzają artylerię. Chociaż działania te wskazywały na to, że atak nie był natychmiast prawdopodobny, ich rosnące siły tworzyły bazę wypadową, co wzbudziło obawy o przedarcie się do Paryża[17].

O godzinie 17:00 6 czerwca 3. batalion 5 Pułku Piechoty Morskiej – dowodzony przez mjr. Benjamina S. Berry’ego – oraz 3. batalion 6 Pułku Piechoty Morskiej – dowodzony przez mjr. Bertona W. Sibleya[18], po ich prawej stronie – nacierały od zachodu w kierunku lasu Belleau w ramach drugiej fazy ataku. Ponownie, piechota morska musiała przedzierać się przez sięgające pasa pole pszenicy, wpadając w ogień karabinów maszynowych. Podczas pierwszego etapu bitwy padł jeden z najsłynniejszych cytatów w historii Korpusu Piechoty Morskiej, kiedy st. sierż. Dan Daly, odznaczony dwoma Medalami Honoru, który służył na Filipinach, w Santo Domingo, na Haiti, w Pekinie i Vera Cruz, poderwał do ataku swoich ludzi z 73. kompanii karabinów maszynowych słowami: No dalej, sukinsyny. Chcecie żyć wiecznie?[19]

Pierwsze fale piechoty morskiej – nacierające w zdyscyplinowanych szeregach – zostały wybite; major Berry został ranny w przedramię podczas natarcia. Po jego prawej stronie, marines z batalionu majora Sibleya wdarli się na południowy kraniec lasu Belleau i napotkali ciężki ogień karabinów maszynowych, strzelców wyborowych i drut kolczasty. Marines i niemieccy piechurzy wkrótce wdali się w walkę wręcz. Straty poniesione tego dnia były najwyższe w historii Korpusu Piechoty Morskiej do tego momentu[14]. 31 oficerów i 1056 żołnierzy brygady piechoty morskiej zginęło lub zostało rannych. Jednak marines zyskali teraz przyczółek w lesie Belleau[20].

Walki w Belleau Wood

Mapa pokazująca lokalizację natarcia piechoty morskiej w celu zabezpieczenia Belleau Wood, 25 czerwca 1918
Lokalizacja sił piechoty morskiej USA w lesie Belleau i okolicach, 6 czerwca 1918

Bitwa osiągnęła impas. O północy z 7 na 8 czerwca niemiecki atak został całkowicie powstrzymany, a amerykański kontratak rano 8 czerwca również został odparty. Batalion Sibleya – ponosząc prawie 400 ofiar – został zastąpiony przez 1. batalion 6 Pułku Piechoty Morskiej. Major Shearer przejął dowództwo nad 3. batalionem 5 Pułku Piechoty Morskiej od rannego Berry’ego[21]. 9 czerwca potężny amerykański i francuski ostrzał spustoszył las Belleau, zamieniając niegdyś atrakcyjny rezerwat myśliwski w dżunglę połamanych drzew. Niemcy przeprowadzili kontratak na Lucy i Bouresches i zreorganizowali obronę w lesie Belleau.[21]. 2 Pułk Inżynieryjny (oba bataliony) nadal wspierał dwa pułki piechoty morskiej w lesie, często walcząc jako piechota, gdy zaszła taka potrzeba. Jeden z kapitanów piechoty morskiej zauważył po wojnie: Oni kopią okopy i naprawiają drogi całą noc, a walczą całymi dniami![22]

Rankiem 10 czerwca 1. batalion 6 Pułku Piechoty Morskiej majora Hughesa – wraz z elementami 6. batalionu karabinów maszynowych – zaatakował na północ, w głąb lasu. Choć początkowo atak wydawał się skuteczny, został on również powstrzymany ogniem karabinów maszynowych. Dowódca batalionu – major Cole – został śmiertelnie ranny. Kpt. Harlan Major – starszy kapitan obecny przy batalionie – objął dowództwo. Niemcy użyli ogromnych ilości gazu musztardowego[23]. Następnie 2. batalion 5 Pułku Piechoty Morskiej otrzymał rozkaz zaatakowania lasu od zachodu, podczas gdy Hughes kontynuował natarcie od południa[24].

O godzinie 4:00 11 czerwca ludzie Wise’a posuwali się przez gęstą poranną mgłę w kierunku lasu Belleau, wspierani przez 23. i 77. kompanię 6. batalionu karabinów maszynowych oraz elementy 2. batalionu 2 Pułku Inżynieryjnego[23]. Plutony zostały odizolowane i zniszczone przez połączony ogień karabinów maszynowych. Odkryto, że batalion posuwał się w niewłaściwym kierunku. Zamiast atakować na północny wschód, Amerykanie przeszli bezpośrednio przez wąski pas lasu. Rozbili jednak południowe niemieckie linie obronne. Niemiecki szeregowy, którego kompania miała już tylko 30 ludzi ze 120, napisał: Mamy naprzeciwko nas Amerykanów, którzy są strasznie lekkomyślni[25].

14 czerwca 23 Pułk Piechoty zajął wschodni kraniec lasu, aby umożliwić piechocie morskiej skoncentrowanie sił dalej na północy. 15 czerwca, po 10 dniach ciężkich walk, generał Bundy przekonał francuskiego generała Denisa Duchêne, dowódcę francuskiej 6 Armii, do przyłączenia amerykańskiego 7 Pułku Piechoty do swojej dywizji, aby bataliony piechoty morskiej mogły zostać wycofane na odpoczynek, reorganizację i otrzymać uzupełnienia. Tej nocy 7 Pułk Piechoty rozpoczął wymianę batalionów 5. i 6 Pułku Piechoty Morskiej w północnej części lasu Belleau, rozszerzając swoje siły na pozostałą część lasu w kierunku Bouresches w ciągu następnych dwóch dni. Bataliony armii amerykańskiej kontynuowały ataki na niemieckie pozycje obronne przez kolejne sześć dni, a jedna jednostka przebyła kilometr, aby zdobyć skrzyżowanie na południe od Torcy. Począwszy od nocy 21 czerwca, piechota morska zaczęła zastępować 7 Pułk Piechoty w całym lesie Belleau. Szeregowy piechoty zauważył: Wróciliśmy do lasu Belleau i zastaliśmy 7 Pułk Piechoty prawie całkowicie rozbity […] ale nadal walczyli najlepiej, jak potrafili[26].

26 czerwca 3. batalion 5 Pułku Piechoty Morskiej pod dowództwem mjr. Maurice’a E. Shearera, wspierany przez dwie kompanie 4. batalionu karabinów maszynowych i 15. kompanię 6. batalionu karabinów maszynowych, przeprowadził atak na las Belleau, który ostatecznie oczyścił ten teren z Niemców[27]. Tego dnia major Shearer złożył raport, w którym stwierdził jedynie, że [Belleau] Woods jest teraz w całości pod kontrolą Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych[28].

Następstwa

Plakat rekrutacyjny Charlesa B. Fallsa używający przydomka Teufel Hunden („Diabelskie Psy”)

Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych straciły łącznie 9777 żołnierzy, w tym 1811 zabitych[1]. Wielu z nich pochowano na pobliskim cmentarzu wojennym w Aisne-Marne. Mniej jasna jest liczba ofiar po stronie niemieckiej, szacowana na ponad 10 000[1], z czego 1600 wzięto do niewoli[29].

Fontanna Bulldog symbolizująca marines według przydomku ponoć nadanego im przez Niemców w bitwie o Belleau Wood
Drzewa zniszczone przez pociski w lesie Belleau po trwającej prawie miesiąc bitwie

Po bitwie Francuzi przemianowali las na Bois de la Brigade de Marine („Las Brygady Piechoty Morskiej”) na cześć amerykańskiej piechoty morskiej. Rząd francuski odznaczył później również 5. i 6 Pułk Piechoty Morskiej, 6. batalion karabinów maszynowych oraz 2 Pułk Inżynieryjny Armii Stanów Zjednoczonych Krzyżem Wojennym[30]. Oficjalny niemiecki raport określił amerykańską piechotę morską jako energicznych, pewnych siebie i znakomitych strzelców[31]. Generał Pershing – dowódca Amerykańskie Korpusu Ekspedycyjnego – powiedział: Najgroźniejszą bronią na świecie jest żołnierz piechoty morskiej Stanów Zjednoczonych i jego karabin[32]. Pershing dodał również, że bitwa pod Belleau Wood była dla Stanów Zjednoczonych największą bitwą od czasów bitwy pod Appomattox Court House i najpoważniejszym starciem, jakie kiedykolwiek stoczyły amerykańskie wojska z wrogiem zagranicznym[31].

Za bitwę o Belleau Wood przyznano w sumie dziewięć Medali Honoru, w tym trzem żołnierzom dwukrotnie za bohaterskie czyny dokonane w jednej bitwie, co jest przypadkiem bez precedensu w historii Stanów Zjednoczonych[33].

Legenda i podania głoszą, że Niemcy używali określenia Teufel Hunden („Diabelskie Psy”) w odniesieniu do amerykańskiej piechoty morskiej w tej bitwie. Nie zostało to jednak potwierdzone, ponieważ termin ten nie był powszechnie znany w ówczesnym języku niemieckim. Najbliższym, powszechnie używanym wyrażeniem niemieckim jest Höllenhunde, co oznacza „piekielny pies”. Niezależnie od pochodzenia terminu, dziesięć lat po bitwie ppłk Ernst Otto z Wydziału Historycznego Armii Niemieckiej napisał o Korpusie Piechoty Morskiej: Ich zaciekłość w ataku i wielka wytrwałość zostały dobrze rozpoznane przez przeciwników[34].

Upamiętnienie

Piechota morska aktywnie służąca w 5. i 6 Pułku Piechoty Morskiej miała prawo nosić francuski pancerz na lewym ramieniu munduru, aby upamiętnić dziedzictwo i waleczność swojego reżimu. poprzednicy[35].

W czerwcu 1923 roku Orkiestra Piechoty Morskiej po raz pierwszy wykonała nowy marsz zatytułowany Belleau Wood podczas dorocznych obchodów rocznicy bitwy o Belleau Wood. Utwór skomponował Alfred T. Colony, a nie – jak się powszechnie uważa – Taylor Branson, który później dowodził Orkiestrą Piechoty Morskiej w latach 1927–1940. Został on dedykowany gen. mjr. Jamesowi G. Harbordowi, który dowodził piechotą morską podczas bitwy[36].

Piechota morska USA i żołnierze francuscy na nabożeństwie żałobnym z okazji 92. rocznicy bitwy

W lipcu 1923 roku las Belleau został poświęcony jako amerykański pomnik wojenny. Gen. mjr Harbord został mianowany honorowym żołnierzem piechoty morskiej i uczestniczył w tym wydarzeniu. W swoim przemówieniu podsumował przyszłość tego miejsca:

Od czasu do czasu weteran […] będzie tu przybywał, aby na nowo przeżyć odważne dni tamtego odległego czerwca. Tu wzniesione zostaną ołtarze patriotyzmu; tutaj odnowione zostaną śluby ofiarności i poświęcenia ojczyźnie. Nasi rodacy przybędą tu w chwilach przygnębienia, a nawet porażki, i nabiorą nowej odwagi z tego sanktuarium wielkich czynów[11][37]

Białe krzyże i Gwiazdy Dawida oznaczają 2289 grobów, w tym 250 nieznanych żołnierzy, a nazwiska 1060 zaginionych żołnierzy zdobią ścianę cmentarnej kaplicy. Zwiedzający zatrzymują się również na pobliskim cmentarzu niemieckim, gdzie pochowano 8625 żołnierzy; z czego 4321 – w tym 3847 nieznanych – spoczywa we wspólnej mogile. Cmentarz niemiecki został założony w marcu 1922 roku i później sukcesywnie przenoszono na niego z tymczasowych miejsc pochówku żołnierzy poległych między Aisne a Marną w 1918 roku, a także 70 żołnierzy, którzy zginęli w 1914 roku w I bitwie nad Marną[11][38].

Niemiecki cmentarz w Beaulieu-Ecuvilly

18 listopada 1955 roku na polanie w pobliżu miejsca bitwy odsłonięto pomnik z brązową płaskorzeźbą przedstawiającą walczącego marine. Rzeźba, zatytułowana po prostu The Marine Memorial, została wykonana przez Felixa de Weldona, artystę, który stworzył również Marine Corps War Memorial w Waszyngtonie. Pomnik upamiętnia 4 Brygadę Piechoty Morskiej za ich odwagę okazaną w czerwcu 1918 roku i jest jedynym w Europie pomnikiem poświęconym wyłącznie piechocie morskiej Stanów Zjednoczonych. Pod pomnikiem znajduje się tablica pamiątkowa z amerykańskim orłem, kulą ziemską i kotwicą – emblematem amerykańskich marines. Tablica zawiera krótką historię bitwy z tekstem w języku angielskim i francuskim. Ceremonii odsłonięcia pomnika przewodniczył ówczesny komendant Korpusu Piechoty Morskiej, gen. Lemuel C. Shepherd Jr., który walczył i został dwukrotnie ranny w lesie Belleau, a później odznaczony Krzyżem za Wybitną Służbę i Krzyżem Marynarki Wojennej za odwagę w akcji okazaną 37 lat wcześniej[39][40].

W Nowym Jorku na skrzyżowaniu 108 Street i 51st Avenue w dzielnicy Queens znajduje się trójkątny placyk o powierzchni 800 m² poświęcony szer. Williamowi F. Moore’owi z 47. kompanii 2. batalionu 5 Pułku Piechoty Morskiej[41].

Armata w Belleau Wood, Francja

W Bostonie plac na skrzyżowaniu E Street i 6th Avenue jest poświęcony szeregowemu piechoty morskiej Thomasowi H. Joyce’owi z 47. kompanii 3. batalionu 5 Pułku Piechoty Morskiej. Joyce został pośmiertnie odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym z Brązową Gwiazdą za swoje działania pod Belleau Wood. W uzasadnieniu odznaczenia napisano: Niezwykle zuchwały łącznik. Zginął w nocy 24 czerwca 1918 roku, po tym, jak pięć razy z rzędu przeniósł wiadomości do stanowiska dowodzenia kompanii pod gwałtownym ostrzałem karabinów maszynowych i artylerii[42].

Dwa okręty Marynarki Wojennej USA otrzymały nazwy na cześć tej bitwy. Pierwszy USS „Belleau Wood” (CVL-24) był lekkim lotniskowcem, który działał podczas wojny na Pacyfiku w latach 1943–1945[43]. W latach 1953–1960 został wypożyczony francuskiej marynarce wojennej pod nazwą „Bois Belleau” i służył w I wojnie indochińskiej oraz wojnie algierskiej. Drugi USS „Belleau Wood” (LHA-3) był w służbie od 1977 do 2005 roku[44].

Skrócona wersja słynnego cytatu Lloyda Williamsa stanowi podstawę motta 2. batalionu 5 Pułku Piechoty Morskiej, jego jednostki podczas bitwy. Sam Williams został uhonorowany budynkiem na terenie kampusu swojej macierzystej uczelni Virginia Polytechnic Institute and State University, nazwanym na jego cześć[12].

W kwietniu 2018 roku prezydent Francji Emmanuel Macron podarował Stanom Zjednoczonym sadzonkę dębu bezszypułkowego z lasu Belleau podczas swojej oficjalnej wizyty w USA[45].

Bitwa o las Belleau została przypomniana 19 lipca 2019 roku, kiedy szwedzki zespół heavymetalowy Sabaton wydał swój dziewiąty album studyjny zatytułowany The Great War. Piąty utwór na krążku nosił tytuł „Devil Dogs”. W tekście piosenki wykorzystano dwa z najbardziej znanych cytatów z bitwy: słowa Pershinga opisujące Korpus Piechoty Morskiej jako najbardziej śmiercionośną broń [na ziemi]… oraz nieśmiertelny okrzyk bojowy sierżanta Daniela Daly’ego: No dalej, sukinsyny! Chcecie żyć wiecznie?![46]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Richard W. Stewart (red.): The United States Army in a Global Era, 1917–2003. American Military History. Volume Two. Washington, DC: Center of Military History, United States Army, 2005. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  2. ↑ Château-Thierry: The Battle for Belleau Wood. The Great War Society. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  3. ↑ David T. Zabecki: The U.S. Marines’ mythic fight at Belleau Wood. Marine Corps Times, 27.06.2021. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  4. ↑ Belleau Wood 100th Anniversary. 23.5.2018. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  5. ↑ The Americans Enter the Fray: June - August 1918 - Richard Faulkner w serwisie YouTube
  6. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 106–107.
  7. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 107.
  8. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 107–108.
  9. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 108.
  10. 1 2 3 4 Moskin 1992 ↓, s. 109.
  11. 1 2 3 Linda Kozaryn: Marines' First Crucible: Belleau Wood. American Forces Press Service, 18.06.1998. [dostęp 2025-10-08].
  12. 1 2 Major Williams Hall – Virginia Tech. vt.edu, 27.11.2007. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  13. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 110.
  14. 1 2 Michael Duffy: Battles: The Battle of Belleau Wood. firstworldwar.com, 15.12.2002. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  15. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 110–111.
  16. 1 2 Moskin 1992 ↓, s. 111.
  17. ↑ Albertus W. Catlin. Straight to Deaths Marched the U.S. Marines, "With Heads Up and the Light of Battle in Their Eyes," says their Commander. „The Sun”, s. 67, 9.03.1919. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  18. ↑ Berton Sibley. Hall of Valor: Medal of Honor, Silver Star, U.S. Military Awards. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  19. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 99–100.
  20. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 102.
  21. 1 2 Moskin 1992 ↓, s. 112.
  22. ↑ William T. Anderson: Devil Dogs in Olive Drab The 2d Engineers at Belleau Wood. 2nd Division – Second to None. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  23. 1 2 Curtis 1919 ↓, s. 17.
  24. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 112–113.
  25. ↑ Moskin 1992 ↓, s. 113.
  26. ↑ Gregory Jr. 2023 ↓, s. 51.
  27. ↑ Curtis 1919 ↓.
  28. ↑ McBreen 1994 ↓, s. 3.
  29. ↑ J. Rickard: Battle of Belleau Wood, 6-26 June 1918. 10.08.2007. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  30. ↑ Bill Anderson: Devil Dogs in Olive Drab. 2003. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  31. 1 2 McBreen 1994 ↓, s. 4.
  32. ↑ McCahill 1948 ↓, s. 18.
  33. ↑ 9 World War I - Battle of Belleau Wood Medal of Honor Recipients, June 1-16, 1918. Congressional Medal of Honor Society. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  34. ↑ Historical committee 1937 ↓, s. 94.
  35. ↑ History of 5th Marine Regiment. 5th Marine Regiment, 1st Marine Division. United States Marine Corps. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  36. ↑ Writes New March Called 'Belleau Wood'. Leatherneck. Marine Corps Association, maj 1923. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  37. ↑ Address of Major General James G. Harbord, U. S. Army Dedication of 'Belleau Wood' July 22nd, 1923. 2nd Division – Second to None. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  38. ↑ Kriegsgräberstätten: Belleau. German War Graves Commission. [dostęp 2025-10-08]. (niem.).
  39. ↑ Who's Who in Marine Corps History: Dr. Felix Weihs de Weldon. Headquarters Marine Corps, 2003. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  40. ↑ Lemuel C. Shepherd Jr.: Remarks at the Unveiling of Belleau Wood Memorial Plaque. Marine Corps Historical Documents, Orders and Speeches. United States Marine Corps Historical Division. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  41. ↑ William F Moore Park. New York City Department of Parks and Recreation, 1.12.2001. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  42. ↑ Thomas Henry Joyce Veteran. Find a Grave. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  43. ↑ USS Belleau Wood (CVL-24). Naval History and Heritage Command. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  44. ↑ Belleau Wood II (LHA-3), [w:] Dictionary of American Naval Fighting Ships [online], Naval History and Heritage Command [dostęp 2025-10-08] (ang.).
  45. ↑ Kate Bennett: Melania Trump prepares for first state dinner. CNN, 23.04.2018. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).
  46. ↑ Devil Dogs. sabaton.net. [dostęp 2025-10-08]. (ang.).

Bibliografia

  • Thomas J. Curtis: History of the Sixth Machine Gun Battalion, Fourth Brigade, U.S. Marines, Second Division, And Its Participation in the Great War. Neuweid: 1919. (ang.).
  • James P. Gregory Jr.. Cottonbalers in the Wood: The Forgotten Role of the 7th Infantry Regiment at Belleau Wood. „Infantry Magazine”, s. 49–58, 2023. (ang.). 
  • B.B. McBreen, 2nd Battalion 5th Marines at Belleau Wood [online], 6 czerwca 1994 [zarchiwizowane z adresu 2011-07-07] (ang.).
  • William P. McCahill: Hit the Beach! Your Marine Corps in Action. New York: W. H. Wise, 1948. OCLC 1825060. (ang.).
  • J. Robert Moskin: The U.S. Marine Corps Story. Little, Brown and Company, 1992. ISBN 978-0316585583. (ang.).
  • Historical committee, Second Division Association: The Second Division American Expeditionary Force in France, 1917–1919, Volume 2, Part 4.. Spaulding, Oliver Lyman; Wright, John Womack (red.). The Hillman Press, Incorporated, 1937. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.