Bitwa nad Lys
| I wojna światowa, front zachodni, część ofensywy wiosennej 1918 | |||
 Żołnierze Portugalskiego Korpusu Ekspedycyjnego w okopach | |||
| Czas | |||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | |||
| Wynik |
nierozstrzygnięta | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Położenie na mapie Belgii  | |||
| 50°42′20″N 2°54′00″E/50,705556 2,900000 | |||
Bitwa nad Lys (zwana także IV bitwą pod Ypres) – bitwa na froncie zachodnim I wojny światowej, stoczona w dniach 9–29 kwietnia 1918 roku pomiędzy oddziałami niemieckimi a francuskimi, brytyjskimi, belgijskim i portugalskimi, część generalnej niemieckiej ofensywy pod nazwą Kaiserschlacht. Ofensywa zmierzająca do opanowania miasta Ypres we Flandrii i w konsekwencji do przerwania frontu, pomimo pewnych postępów załamała się po dwudziestu dniach walk, przy dużych stratach z obu stron.
Przygotowania
Do 9 kwietnia w rejonie planowanego przełamania skoncentrowano 29 niemieckich dywizji, 2208 dział i 492 samoloty. Brytyjskie wojska w tym rejonie miały 17 dywizji, 749 dział i 80 czołgów. W ten sposób Niemcy przewyższali liczebnie wroga 2-krotnie w liczbie żołnierzy i 3-krotnie w artylerii. Obie strony intensywnie korzystały w bitwie z nowej wówczas taktyki przenikania[1].
Niemiecki plan zakładał przebicie się przez pozycje brytyjskiej 1 Armii, odepchnięcie 2 Armii na północ i natarcie na zachód w kierunku kanału La Manche, odcinając w ten sposób siły brytyjskie we Francji od linii zaopatrzeniowej, która przebiegała przez porty kanału La Manche: Calais, Dunkierkę i Boulogne[2].
Bitwa
Wczesnym rankiem 9 kwietnia rozpoczęto przygotowanie artyleryjskie, a o godzinie 8 rano niemiecka piechota ruszyła do ataku. Główny atak został przeprowadzony na dwie portugalskie dywizje, które wchodziły w skład brytyjskiej 1 Armii. Portugalczycy mieli niskie morale i nigdy wcześniej nie brali udziału w walkach[3]. Opór portugalskich jednostek został szybko przełamany, a ich straty były bardzo duże. Portugalczycy stracili 7000 żołnierzy i 300 oficerów zabitych, rannych i wziętych do niewoli. W obronie aliantów powstała luka, a pod koniec dnia oddziały niemieckie posunęły się o 11 km i dotarły do rzeki Lys[4].
Następnego dnia rozpoczęto przygotowania artyleryjskie na drugim odcinku planowanego przełamania frontu od Armentières do Mesen. O godzinie 5 rano piechota niemieckiej 4 Armii ruszyła do ataku. Niemcy przebili się przez brytyjską obronę na głębokość 2–3 km i zdobyli wzgórza w pobliżu Messines[5]. Następnie ofensywa rozprzestrzeniła się na północ, a pod koniec dnia dwie armie niemieckie posuwały się naprzód na froncie o długości ponad 30 km. W ciągu dwóch dni Niemcy posunęli się o 12 km[6].
W związku z krytyczną sytuacją na froncie naczelny dowódca sił Ententy, marszałek Ferdinand Foch, nakazał przeniesienie jednego korpusu kawalerii francuskiej, aby pomóc Anglikom[7]. Tymczasem Niemcy rozwijali swój sukces, posuwając się już o 18 km od linii wyjściowych. Jednak od 12 kwietnia siły brytyjsko-francuskie rozpoczęły kontrataki przeciwko nacierającym wojskom niemieckim, a 14–15 kwietnia ofensywa się zatrzymała[8].
17 kwietnia niemieckie ataki zostały wznowione. Tego dnia Niemcy zaatakowali Belgów w Merckem i częściowo przejęli miejscowość, lecz po kilku godzinach wieś została odbita, a wielu Niemców dostało się do niewoli[9]. Było to pierwsze ofensywne belgijskie zwycięstwo w I wojnie światowej[10]. Główny atak niemiecki został przypuszczony na ważną twierdzę aliantów, górę Kemmelberg[11]. Dopiero 25 kwietnia, po zaciętych walkach, udało im się zdobyć tę pozycję[12]. Jednak kolejne próby niemieckich sił, aby posunąć się dalej, nie powiodły się[7]. W końcowej fazie operacji ofensywa przybrała charakter pojedynczych starć toczonych, aby poprawić sytuację taktyczną, a wieczorem 29 kwietnia całkowicie ustała[13].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 155.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 149–155.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 59–160.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 147–148, 168.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 204–209.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 284–329.
- 1 2 Edmonds 1995 ↓, s. 409–428.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 299–300, 319, 316, 326.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 337–338, 342, 443.
- ↑ 100 jaar geleden: de eerste Belgische overwinning. VRT, 17.04.2018. [dostęp 2025-06-10]. (niderl.).
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 341–368.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 428–440.
- ↑ Edmonds 1995 ↓, s. 442–452.
Bibliografia
- J. E. Edmonds: Military Operations France and Belgium: 1918 March–April: Continuation of the German Offensives. Wyd. Imperial War Museum & Battery Press. Cz. II. London: Macmillan, 1995, seria: History of the Great War Based on Official Documents by Direction of the Historical Section of the Committee of Imperial Defence. ISBN 978-0-89839-223-4. (ang.).