C-RAM

Żelazna Kopuła (ang. Iron Dome) jest izraelskim systemem obrony powietrznej zdolnym do jednoczesnego śledzenia wielu celów i wykorzystującym kierowane pociski przechwytujące. System został opracowany przede wszystkim do zwalczania pocisków rakietowych krótkiego zasięgu, pocisków artyleryjskich i moździerzowych, a jego kolejne wersje otrzymały również możliwość zwalczania innych celów powietrznych.

MANTIS (Modular, Automatic and Network capable Targeting and Interception System) jest w pełni zautomatyzowanym systemem C-RAM kalibru 35 mm opracowanym przez Rheinmetall na bazie systemu Oerlikon Skyshield. System wszedł do wyposażenia niemieckich sił zbrojnych w 2011 roku. W 2023 roku dwa ostatnie niemieckie systemy MANTIS zostały przekazane Słowacji; po ich przekazaniu Bundeswehra zakończyła użytkowanie MANTIS^[18]. Przekazane zestawy służą do ochrony obiektów w promieniu 360° przed pociskami rakietowymi, artyleryjskimi i moździerzowymi^[18].

Skynex jest produkowanym przez Rheinmetall systemem obrony powietrznej krótkiego zasięgu i C-RAM. Integruje działa Oerlikon Skyshield, radar oraz system dowodzenia i kierowania ogniem. Ukraina otrzymała systemy Skynex w 2023 roku^[19].

Typowa konfiguracja systemu Porcupine przewidziana dla armii włoskiej obejmuje cztery jednostki ogniowe, centralne stanowisko dowodzenia służące do wskazywania celów i kierowania uzbrojeniem oraz trójwspółrzędny radar obserwacyjny pracujący w trybie track while scan. Każda zdalnie sterowana jednostka ogniowa składa się z sześciolufowego działka M61A1 Vulcan kalibru 20 mm, systemu zasilania amunicją oraz stabilizowanego optoelektronicznego systemu śledzenia celu w podczerwieni^[20].

Draco jest prototypową wielozadaniową wieżą uzbrojenia przeznaczoną do zwalczania celów powietrznych, pocisków RAM oraz celów naziemnych. System został zaprojektowany przez Oto Melara z myślą o armii włoskiej z wykorzystaniem podwozia kołowego Centauro 8×8. Jego głównym uzbrojeniem jest armata kalibru 76 mm o długości lufy 62 kalibrów, wyposażona w automatyczny system ładowania i osiągająca szybkostrzelność 80–100 strzałów na minutę^[21].

Armata jest elektrycznie naprowadzana w elewacji i azymucie oraz stabilizowana. Draco może być instalowany na platformach kołowych 8×8 przeznaczonych do wsparcia bojowego lub ochrony konwojów, na podwoziach gąsienicowych albo w instalacjach stacjonarnych przeznaczonych do obrony punktowej. System jest zgodny ze standardową amunicją kalibru 76 mm, w tym z kierowaną amunicją DART. Uzbrojenie może być zdalnie obsługiwane przez dwuosobową załogę – dowódcę i działonowego^[22].

LD-2000 jest chińskim lądowym systemem obrony bezpośredniej wykorzystującym rozwiązania pochodzące z okrętowego systemu Type 730 CIWS. W konfiguracji C-RAM współpracuje z radarem przeznaczonym do wykrywania źródeł ognia artyleryjskiego^[23].

Polska uczestniczy w prowadzonej przez NATO inicjatywie Rapidly Deployable Mobile Counter Rockets, Artillery and Mortar (C-RAM), której celem jest opracowanie i pozyskanie mobilnej zdolności do wykrywania i niszczenia w locie pocisków rakietowych, artyleryjskich i moździerzowych^[1]. Oprócz Polski uczestnikami przedsięwzięcia są Niemcy, Grecja, Węgry, Norwegia, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone; prace są prowadzone jako część programu Modular Ground Based Air Defence^[1].

Zdolność zwalczania pocisków klasy RAM była jednym z założeń polskiego programu mobilnego systemu obrony przeciwlotniczej bardzo krótkiego zasięgu SONA^[24]. W przedstawionej w 2021 roku koncepcji Polskiej Grupy Zbrojeniowej system miał zwalczać m.in. pociski artyleryjskie i moździerzowe oraz kierowane i niekierowane pociski rakietowe^[24]. Wśród przewidywanych efektorów znajdowały się uzbrojenie rakietowe, armaty kalibru 35 mm z amunicją programowalną, wielolufowe działka kalibru 20 mm oraz w dalszej perspektywie efektory laserowe i elektromagnetyczne^[24].

Do polskich radarów mających zdolność wykrywania części zagrożeń klasy RAM należy ZDPSR Bystra^[25]. Radar może wykrywać i śledzić m.in. pociski rakietowe i granaty moździerzowe, a także wykrywać czynne stanowiska moździerzowe i określać współrzędne wystrzelenia oraz uderzenia pocisków^[25].

Radar artyleryjski RZRA Liwiec jest przeznaczony do automatycznego wykrywania i śledzenia wielu celów RAM, określanych przez producenta jako pociski moździerzowe, armatnie i rakietowe^[26]. System klasyfikuje wykryte pociski, określa położenie stanowisk, z których zostały wystrzelone, oraz współrzędne punktu ich upadku, a uzyskane dane może przekazywać do zautomatyzowanych zestawów kierowania ogniem^[26]. Po wykryciu celu RAM radar śledzi go z częstotliwością odnowy danych 0,1–0,5 s i na podstawie wznoszącego fragmentu trajektorii oblicza punkt wystrzelenia oraz punkt upadku^[26].

Radar Wielofunkcyjny Kierowania Ogniem SAJNA, opracowany przede wszystkim dla zestawów rakietowych krótkiego zasięgu, może wykrywać i śledzić m.in. kierowane i niekierowane pociski rakietowe, pociski balistyczne krótkiego zasięgu oraz pociski artyleryjskie i moździerzowe^[27].

SA-35 jest polską samobieżną armatą przeciwlotniczą kalibru 35 mm zintegrowaną z systemem amunicji programowalnej, optoelektronicznym systemem śledzenia ZGS-35K, radarem kierowania ogniem TUGA i sensorami optoelektronicznymi^[28]. W styczniu 2026 roku SA-35 została wybrana jako jeden z efektorów artyleryjskich zamówionego dla Sił Zbrojnych RP systemu SAN; system SAN jest jednak oficjalnie określany jako system antydronowy przeznaczony do wykrywania, śledzenia, identyfikacji i zwalczania bezzałogowych systemów powietrznych^[29].

W 2026 roku Agencja Uzbrojenia rozpoczęła również wstępne konsultacje rynkowe dotyczące pozyskania laserowych systemów broni skierowanej energii^[30]. Zgodnie z przedstawionymi wymaganiami systemy mają być przeznaczone m.in. do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych oraz pocisków rakietowych, artyleryjskich i moździerzowych, a więc realizowania także funkcji C-RAM^[30].

Goalkeeper CIWS jest holenderskim systemem obrony bezpośredniej wprowadzonym do służby w 1979 roku. Jest autonomicznym i w pełni automatycznym systemem przeznaczonym do krótkodystansowej obrony okrętów przed pociskami przeciwokrętowymi, samolotami i szybko manewrującymi jednostkami nawodnymi. Po aktywowaniu automatycznie realizuje proces wykrywania, śledzenia, ustalania priorytetu i zwalczania celów.

NASAMS jest naziemnym systemem obrony powietrznej krótkiego i średniego zasięgu opracowanym przez Kongsberg Defence & Aerospace oraz Raytheon. Jest przeznaczony do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych, śmigłowców, pocisków manewrujących, bojowych bezzałogowych statków powietrznych oraz samolotów^[31].

NASAMS był pierwszym systemem wykorzystującym odpalany z powierzchni pocisk AIM-120 AMRAAM. NASAMS 2 jest zmodernizowaną wersją systemu, zdolną do współpracy z Link 16, pozostającą w użyciu od 2007 roku. NASAMS 3, wprowadzony w 2019 roku, otrzymał możliwość stosowania pocisków AIM-9X Sidewinder i AMRAAM-ER oraz integracji z systemami C-RAM i C-UAS. NASAMS może także współdziałać z systemami większego zasięgu, takimi jak Patriot^[32].

AK-630 jest radzieckim i rosyjskim w pełni automatycznym okrętowym systemem obrony bezpośredniej wykorzystującym sześciolufowe działko rotacyjne kalibru 30 mm. Uzbrojenie jest umieszczone w automatycznej wieży i kierowane za pomocą radaru MR-123 oraz systemu telewizyjnego. Podstawowym zadaniem AK-630 jest obrona przed pociskami przeciwokrętowymi i inną bronią precyzyjnego rażenia, jednak system może być również używany przeciwko samolotom, śmigłowcom, niewielkim jednostkom nawodnym i celom przybrzeżnym.