Cerkwica

Cerkwica
wieś
Ilustracja
Kościół w Cerkwicy
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

gryficki

Gmina

Karnice

Liczba ludności (2022)

1083[1]

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-342[2]

Tablice rejestracyjne

ZGY

SIMC

0777250

Położenie na mapie gminy Karnice
Mapa konturowa gminy Karnice, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa konturowa powiatu gryfickiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Ziemia54°00′27″N 15°06′33″E/54,007500 15,109167[3]

Cerkwica (hist. Cerekwica[4]; do 1945 niem. Ciruiz, Scirkitz, Zirkwitz; 1945–1950 Czarkowice[5]) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Karnice[6][7], na Równinie Gryfickiej.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cerkwica. W latach 1946–1998 wieś administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. W 2004 roku we wsi było zameldowanych 1261 osób[8].

W miejscowości ma siedzibę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[9].

Przy zachodniej części wsi przebiega rów Liwka.

Integralne części wsi

Integralne części wsi Cerkwica[6][7]
SIMCNazwaRodzaj
0777266Mojszewkoprzysiółek
0777272Witomierzprzysiółek

Historia

Miejscowość o rodowodzie średniowiecznym, położona przy trakcie z Trzebiatowa do Kamienia Pomorskiego. Niektóre źródła podają, że 1124 roku w Cerkwicy odbył się uroczysty chrzest ludności Pomorza Zachodniego przeprowadzony przez misjonarza św. Ottona z Bambergu[10.1], co jednak nie znajduje potwierdzenia w źródłach historycznych. Pierwsze wzmianka o Cerkwicy sięgają XIII wieku, kiedy to w dokumencie z 1270 roku[11] pojawia się imię proboszcza Albertusa[12]. W 1287 wieś została przekazana na uposażenie klasztoru norbertanek w Trzebiatowie. W XV wieku powstał kościół w Cerkwicy[12]. Po sekularyzacji majątków zakonnych w XVI wieku Cerkwica znalazła się w rękach prywatnych właścicieli. W XVIII wieku należała do Petera Ernesta von Woedtke, który w 1743 sprzedał ją Georgowi Laurenzowi von Kamee. Ten jednak nie przejął majątku, a odstąpił go ponownie rodzinie von Woedtke. Pod koniec XVIII wieku majątek nabył Richard von Münchow. Nie posiadał go jednak długo i odsprzedał Cerkwicę Georgowi Juliusowi von Osten. W XIX wieku właścicielem był Johann Jakub Zitzewitz, który przekazał te dobra w dzierżawę rodzinie von Dulong. Administratorzy nie wywiązywali się jednak ze swoich zobowiązań i zubożyli majątek. W 1890 folwark w Cerkwicy nabył oficer pruski Wilhelm von Sydow. W rękach rodziny von Sydow Cerkwica znajdowała się do II wojny światowej[13].

Po II wojnie światowej na terenie dawnego folwarku w Cerkwicy (d. owczarnia) mieściło się Państwowe Gospodarstwo Rolne – Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Cerkwica[10.2][14]. W 1994 po przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej Skarbu Państwa Cerkwica[15]. Od 1995 po ponownym przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej w Cerkwicy Sp. z o.o.[16].


Zabytki

Drewniana wieża kościoła parafialnego

Lista zabytków w Cerkwicy[17]:

  • kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w stylu gotyckim z przełomu XIV i XV wieku, z drewnianą wieżą z XIII wieku. Kościół położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
  • cmentarz parafialny z kwaterą Gaj Bohaterów, na której w 1920 roku zostali pochowani żołnierze niemieccy polegli w czasie I wojny światowej. Cmentarz położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
  • kamienna studnia św. Ottona a przy niej pomnik z XIX wieku upamiętniający chrzest Pomorzan w l. 1124-1125[5]
  • neoklasycystyczny dwór rodziny von Sydow końca XIX wieku, przebudowany w 1906, parterowy z dachem mansardowym z naczółkami i facjatą na osi fasady[18]
  • park dworski o powierzchni 19 ha, z 2. połowy XIX wieku

We wsi ponadto znajdują się historyczne pozostałości zabudowań folwarcznych z XIX wieku z ruinami gorzelni.

Szlaki komunikacyjne

W Cerkwicy krzyżuje się droga wojewódzka nr 103 z drogą wojewódzką nr 110.

Galeria

Studnia św. Ottona jest jednym z miejsc pamięci o chrzcie ludności Pomorza Zachodniego, przeprowadzonego przez biskupa Ottona z Bambergu

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 138 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 14814.
  4. ↑ ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  5. 1 2 Karta biała zabytku "Studnia św. Ottona"
  6. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. 1 2 GUS. Rejestr TERYT
  8. ↑ II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze gminy Karnice. W: Plan rozwoju lokalnego gminy Karnice na lata 2005-2013. Urząd Gminy w Karnicach, 2005-05-06, s. 20.
  9. ↑ Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-08-14].
  10. Plan rozwoju miejscowości Cerkwica. Rada Gminy Karnice, 2005.
    1. ↑ S. 5.
    2. ↑ S. 6.
  11. ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1980, s. 115, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  12. 1 2 Paulina Matysiak: Kościoły Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Nasze dziedzictwo. T. II. Bydgoszcz: Ikona, 2012, s. 188. ISBN 978-83-934287-2-4. OCLC 812720232. (pol. • niem.).
  13. ↑ Karnice [online], www.karnice.pl [dostęp 2017-12-07].
  14. ↑ Dz.U. 1993 nr 31 poz. 142
  15. ↑ Dz.U. 1994 nr 83 poz. 383
  16. ↑ Dz.U. 1995 nr 93 poz. 464
  17. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026.
  18. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A. , 2007, s. 165-166, ISBN 978-83-7495-133-3.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.